عصمت پیامبر از دیدگاه اهل سنت

نظر اهل سنت در باره عصمت پیامبر اسلام(ص) و تمام انبیاء قبل از بعثت و بعد از بعثت تفاوت دارد.

 اهل سنت انبیاء را قبل از بعثت معصوم نمی دانند و جمهور اهل سنت یعنی اشاعره و اهل حدیث و عده ای از معتزله صدور گناه کبیره را بر انبیاء جایز می دانند و لذا انبیاء قبل از بعثت از گناه کبیره و صغیره معصوم نمی باشند. و از میان اهل سنت اکثر معتزله انبیاء را قبل از بعثت از گناه کبیره معصوم می دانند.[1] بنا براین تمام فرقه های اهل سنت به جز اکثر معتزله انبیاء را قبل از بعثت حتی از گناه کبیره هم معصوم نمی دانند و به جز شرک به خدا سایر گناهان را بر آنان جایز می دانند.[2]

   اهل سنت در باره عصمت انبیاء بعد از بعثت اختلاف دارند:

اشاعره که اکثر اهل سنت را تشکیل می دهد پیامبران را بعد از بعثت از گناهان کبیره معصوم می دانند اما ارتکاب گناه صغیره را به صورت سهوی بر پیامبران جایز می دانند برخی از علماء اهل سنت مثل زمخشری و ابوهاشم معتزلی گناه صغیره را به صورت عمدی نیز بر پیامبران جایز می دانند.[3]  نویسنده کتاب المواقف می گوید که صدور گناه صغیره را جمهور اهل سنت بر انبیاء عمدا و سهوا جایز می دانند و در نزد برخی از اهل سنت پیامبران از گناه صغیره به صورت عمدی معصوم می­باشند و حتی می گوید که صدور گناه کبیره از پیامبران به صورت سهو و خطا نیز از نظر اکثر اهل سنت جایز می باشد هر چند خود او صدور گناه کبیره را از پیامبران به صورت سهوی هم جایز نمی داند.[4] به هر حال اشاعره به این باور اند که عصمت در غیر تبلیغ عقلا بر انبیاء واجب نیست و امتناع گناهان کبیره بر انبیاء عمدا و سهوا با نقل و اجماع ثابت شده است.[5] بنابراین صدور گناه صغیره به صورت سهوی به اتفاق اهل سنت بر پیامبران جایز است.[6]

از میان اهل سنت حشویه(اهل حدیث) صدور گناه کبیره را به صورت عمدی نیز بر پیامبران جایز می دانند.[7]

اهل سنت به دلیل اجماع می گویند که انبیاء بعد از نبوت از دروغ گفتن عمدی معصوم اند و اما دروغ گفتن سهوی را برخی اهل سنت بر انبیاء جایز می دانند.[8]

عبدالقاهر بغدادی می گوید که از نظر اهل سنت انبیاء از هر گناهی که موجب سقوط عدالت و یا موجب حدّ می شود معصوم اند و از غیر آنها معصوم نیستند اما ابوالحسن اشعری می گوید که بعد از نبوت از هر گناه کبیره و صغیره معصوم اند.[9]

جلال الدین سیوطی یک از علمای معتزلی می گوید ما اعتقاد داریم که انبیاء از گناهان کبیره و صغیره به صورت عمدی و سهوی و نیز از انجام مکروهات معصوم اند.[10]

ابن تیمیه شیخ وهابیان می گوید که انبیاء از گناهان کبیره معصوم اند اما از گناهان صغیره معصوم نیستند و اظهار می کند که این قول اکثر علماء اسلام است.[11]

پی نوشت:

[1] . عضدالدین عبدالرحمن ایجی، المواقف، ج3ص427، بیروت، دارالجیل، اول، 1417ق،

[2] . سعدالدین تفتازانی، شرح المقاصد فی علم الکلام، ج3ص193، پاکستان، دارالمعارف النعمانیه، اول، 1401ق.

[3] . شرح المقاصد فی علم الکلام، ج3،ص193.

[4] . المواقف، ج3ص427

[5] . المواقف،ج3ص426.

[6] .همان، ص427.

[7] . المواقف، ج3ص427.

[8] . محمد بن علي بن محمد الشوكاني ،إرشاد الفحول إلى تحقيق علم الأصول، دار الفكر – بيروت – 1412 – 1992، الطبعة: الأولى، تحقيق: محمد سعيد البدري أبو مصعب.

[9] . عبدالقاهر بغدادی، الفرق بین الفرق، ج1ص210، بیروت، دارالافاق الجدیده، دوم، 1977م.

[10] . جلال الدین سیوطی، اتمام الدرایه لقرائه النقایه، ج1ص19، بیروت، دارالکتب العلمیه، اول، 1405ق.

[11] . ابن تیمیه، مجموع الفتاوی، ج2ص319، مکتبه ابن تیمیه، دوم.