نویسند اثر ماندگار و ارزشمند تفسیر نمونه، آیت الله العظمی مکارم شیرازی است.
آیت الله ناصرمکارم شیرازی درشیراز دیده به جهان گشود و تحصیلات اولیه را درهمان دیاربه پایان برد. چهارده ساله بود که دروس حوزوی را آغازکرد و در هجده سالگی حاشیه ای بر کفایه الاصول آخوند خراسانی نوشت و درحوزۀ قم دردرس آیت الله بروجردی حضوریافت و بهره ها برد. در ۱۳۲۷ رهسپارحوزۀ نجف شد و در درس آیت الله حکیم و عبدالله شیرازی و آیت الله خویی شرکت کرد و پس ازمدتی به درجۀ اجتهاد نائل آمد و به ایران بازگشت. حتی حبس و تبعید دردوران طاغوت پهلوی سبب نشد ایشان دست از مبارزه در راه اسلام بردارد. وی، ضمن حضورفعال در پیروزی انقلاب اسلامی، نقشی مؤثر در تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در مجلس خبرگان ایفا کرد (فعال عراقی نژاد، ص ۳۸)
این مرجع بزرگوار آثار متعددی در علوم اسلامی پدید آورده، اما بی شک یکی از ماندگارترین آثار او تفسیر نمونه با زبان فارسی است. هدف ایشان ازتدوین تفسیر نمونه این بود که برای نسل جوان معاصر بهترین مسیر برقراری ارتباط استوار با آموزه های قرآن فراهم آید و به نیازها و پرسش های روز جوانان جامعه پاسخ داده شود.
این تفسیر نتیجۀ کاری گروهی با مشارکت فضلای حوزۀ علمیۀ قم زیر نظر آیت الله مکارم است. این گروه عبارت بودند از حجج اسلام محمد رضا آشتیانی، محمد جعفر امامی، عبدالرسول حسینی، محسن قرائتی، محمود عبداللهی، سید حسن شجاعی، محمد محمدی، اسدالله ایمانی، داوود الهامی، سید نورالله طباطبایی. آقایان ایمانی و الهامی و طباطبایی تا مقطعی جزء گروه مؤلفان بوده اند. مفسران در این اثر با تأکید برجنبۀ عقلانی قرآن تلاش کرده اند برخی از آموزه های آن را با یافته های علمی امروزی مطابقت دهند. به همین سبب، در آن به برخی از موضوعات ریز و تخصصی پرداخته نشده که این ارزشمندی تفسیر افزوده است.
در این تفسیر، مؤلفان برآن اند که برخی از پرسش های عصری مانند ربا وحقوق زن وقماروجهاد پاسخ دهند (حاج منوچهری، ج ۲، ذیل « تفسیر نمونه »). در این اثر، پس ازبیان محتوای کلی هر سوره به فضای حاکم برسوره و سبک و سیاق و موضوعات مهم مطرح شده در سوره اشاره شده و سپس مضمون آیه مورد توجه قرار گرفته و با روش تحلیلی مسائل زندگی و هدایت انسان بر مینای آموزه های الهی تشریح شده است.
تفسیر نمونه در فاصلۀ سال های ۱۳۹۶ تا ۱۴۱۱ق در ۲۷ جلد در تهران انتشاریافت. در پی واکنش مثبت خوانندگان به تفسیر نمونه، آیت الله مکارم شیرازی باری دیگر با منظری متفاوت و صرفاً مبتنی بر مبانی اعتقادی و کلامی، به نگارش تفسیری ترتیبی – موضوعی با عنوان پیام قرآن دست زدند. پیام قرآن نیز کاری گروهی بود که با مشارکت همان بزرگان و با نظارت آیت الله العظمی مکارم شیرازی انجام یافت. پیام قرآن در سال ۱۳۷۰ ش انتشار یافت و بارها تجدید چاپ شده است.
پی نوشت ها
- فعال عراقی نژاد، حسین (۱۳۷۹). « مفسران معاصر، تفسیر نمونه ی آیت الله مکارم شیرازی»، گلستان قرآن، ش ۴۶.
- حاج منوچهری، فرامرز (۱۳۷۷). «اسرائیلیات »، دائره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، ج ۸.
