در سیزدهم رجب سال ۳۰ عام الفیل، حادثه و رویداد عجیبی رخ داده که هرگز در تاریخ بشریت سابقه نداشته و بعد از آن نیز تکرار نشده است و آن، به دنیا آمدن نوزادی است در درون خانه کعبه که به نام علی (ع) نامگذاری شد. مادر وی فاطمه بنت اسد، فرزند هاشم است که جزء نخستین زنانی شمرده می شود که به پیامبر اکرم (ص) ایمان آورد و پیش از بعثت از آیین ابراهیم پیروی می کرد. پدر این طفل، عمران معروف به ابوطالب، حامی بزرگوار رسول خدا (ص) بود.
ولادت امام علی (ع) در کعبه یکی از بی شمار فضائل آن حضرت به شمار می رود که عالمان و دانشمندان بزرگ شیعه و اهل سنت در این که ولادت على (ع) در خانه کعبه واقع شده است، اتفاق نظر دارند. در ادامه به نظر برخى از علماى شیعه و اهل سنت درباره ولادت امام علی (ع) در کعبه اشاره مى کنیم:
نظر علماى اهل سنت درباره ولادت امام علی (ع) در کعبه
ولادت امام علی (ع) در کعبه فضیلتی است که محدّثان شیعه و دانشمندان علم انساب، آن را در کتاب های خود نقل کرده اند و در میان دانشمندان اهل تسنن گروه زیادی به ولادت امام علی (ع) در کعبه، تصریح و آن را یک فضیلت بی نظیر خوانده اند که به نمونه هایی اشاره می شود:
۱. حاکم نیشابورى: اخبار در مورد این که فاطمه بنت اسد على بن ابى طالب را در خانه کعبه به دنیا آورد، در حد تواتر است.[1]
۲. حافظ گنجى شافعى: امیرالمؤمنین على (ع) در مکه و در داخل بیت الله الحرام در شب جمعه سیزدهم رجب سال سال عام الفیل، متولد شد،و جز او مولودى در بیت الله الحرام تولد نیافته است، نه پیش از او و نه پس از او. این امتیاز نشانه بزرگى مقام و موقعیت او بود که شامل حال او گشت.[2]
۳. ابن صباغ مالکى: على بن ابى طالب (ع) در شب جمعه سیزدهم رجب سال سی ام عام الفیل ـ۲۳ سال قبل از هجرت ـ در مکه مشرفه در بیت الله الحرام متولد گشت. این فضیلت را خداوند به جهت جلال و بزرگى و کرامت امام على (ع) به او اختصاص داده است.[3]
۴. احمد بن عبد الرحیم دهلوى در «ازاله الخفاء» نظیر عبارت فوق را نقل کرده است.[4]
۵. علامه ابن جوزى حنفى مى گوید، در حدیث آمده است: فاطمه بنت اسد در حال طواف خانه خدا بود که درد زایمان او را فراگرفت. در همین حال درب کعبه باز شد و فاطمه داخل کعبه گشت و در آنجا، على (ع) را به دنیا آورد.[5]
۶. ابن مغازلى شافعى از زبیده دختر عجلان نقل مى کند: وقتى فاطمه بنت اسد درد زایمانش شدید شد، ابوطالب بسیار ناراحت گشت.در همین حال حضرت محمد (ص) سر رسید و از او پرسید: «عمو جان چرا ناراحتى؟» گفت: «فاطمه در ناراحتى زایمان بسر مى برد». حضرت به نزد فاطمه رفت. آن گاه دست ابوطالب را گرفت و فاطمه هم به دنبال آنها، به سوى خانه خدا راه افتادند. حضرت، فاطمه را داخل کعبه برد و به او فرمود:«إجلسی على إسم الله: به نام خدا بنشین» سپس او را درد شدیدى فرا گرفت و کودک زیبا و پاکیزه اى به دنیا آورد که مثل زیبایى او را ندیده بودم و ابوطالب اسم او را على گذاشت و پیامبر (ص) قنداقه على را گرفت و به منزل فاطمه برد.[6]
۷. علامه سکتوارى بسنوى: اول کسى که در کودکى در اسلام میان اصحاب به نام «حیدره» یعنى شیر نامگذارى شد، سید و مولاى ما على بن ابى طالب است؛ زیرا موقعى که على (ع) در داخل کعبه به دنیا آمد، پدرش ابو طالب در سفر بود. مادرش فاطمه با تفأل به خیر، او را همنام پدرش که «اسد» بود نام گذاشت.[7]
۸. علامه محمد مبین انصارى حنفى: ولادت امام علی (ع) در مکه در داخل بیت الله الحرام بوده است و هیچ کس غیر از على، در چنین مکان مقدسى به دنیا نیامده است.[8]
۹. صفى الدین حضرمى شافعى، مى نویسد: ولادت امام علی (ع) در کعبه مشرفه بوده است. او نخستین و آخرین کسى است که در این مکان مقدس به دنیا آمده است.[9]
۱۰. عباس محمود عقاد مصرى: على (ع) در داخل کعبه به دنیا آمد و خداوند به او عنایتى فرمود که هرگز بر بت ها سجده نکرد.[10]
۱۱. آلوسى: این ماجرا بسیار بجا و شایسته بود که خداى متعال اراده کرد تا پیشواى امامان در جایى به دنیا آید که قبله مؤمنان است. منزه است پروردگارى که هر چه را در جاى خود مى نهد و او بهترین حاکمان است. در ادامه مى نویسد:
چنانکه برخى گفته اند، گویا على (ع) نیز خواست به خانه کعبه که تولدش در آن افتخارى براى او بود، خدمتى کند. به همین جهت بود که بت هاى خانه کعبه را از فراز به زیر افکند؛ زیرا در پاره اى از روایات آمده که خانه خدا، به درگاه خداوند شکایت کرد و گفت: «پروردگارا! تا چه وقت در اطراف من، این بت ها را پرستش مى کنند؟» و خداى تعالى به او وعده داد که آن مکان مقدس را از بت ها پاک خواهد کرد.[11]
۱۲. محمد مالکی می گوید: «وُلِدَ بِمکَّهَ الْمُشَرّفَهَ داخِلَ بَیْتِ الْحَرامِ فی یَوْمِ الْجُمعَهِ الثَّالِثَ عَشَرَ مِنْ شَهْرِ اللّه ِ رَجَبِ سَنَهِ ثَلاثینَ مِنْ عامِ الْفیلِ… وَ لَمْ یُولَدْ فِی الْبَیْتِ الْحَرامِ قَبْلَهُ اَحَدٌ سِواهُ، وَ هِیَ فَضیلَهٌ خَصَّهُ اللّه تَعالی بِها اِجْلالاً لَهُ وَ اِعْلاءً لَمَرْتَبَتِهِ وَ اِظْهارا لِکَرامَتِهِ؛[12] علی در داخل خانه خدا در مکه، روز جمعه سیزدهم ماه خدا، رجب سال سی از عام الفیل به دنیا آمد… قبل از او کسی در داخل خانه خدا به دنیا نیامده بود و این ولادت فضیلتی است که خدای بلند مرتبه علی (ع) را به آن اختصاص داده است، برای تجلیل او و بالا بردن مرتبه او و آشکار نمودن کرامت و بزرگواری او»
علامه امینى (ره) در الغدیر بیش از بیست نفر از علماى اهل سنت و کتاب هاى آنان را نام مى برد که به صراحت نوشته اند على بن ابى طالب (ع) در داخل کعبه مکرمه به دنیا آمده است.[13] بنابراین تردیدی باقی نمی ماند که ولادت امام علی (ع) در کعبه رخ داده است.
خانه و زادگاه تو، بیت خداست یا على
چهره دلگشاى تو قبله نماست یا على
زمزمه ولادتت، سوره مؤمنون بود
روز نخست بر لبت ذکر خداست یا على
نظر علماى شیعه درباره ولادت امام علی (ع) در کعبه
علماى شیعه به اتفاق آرا معتقدند امیر مؤمنان على (ع) در داخل کعبه به دنیا آمده و این فضیلت، فقط منحصر به اوست و کسى جز او این افتخار نصیبش نخواهد شد. براى نمونه کلام برخى از دانشمندان بزرگ شیعه را به اختصار مى آوریم:
۱. سید رضى، گرد آورنده نهج البلاغه (متوفى ۴۰۶): ولادت امام علی (ع) در مکه و در خانه خدا در سیزده رجب سى سال بعد از عام الفیل بود …و من کسى را که مانند على بن ابى طالب (ع) در خانه خدا به دنیا آمده باشد نمى شناسم.[14]
۲. شیخ مفید (متوفى ۴۱۳): امام على (ع) در روز جمعه سیزده رجب سى سال بعد از عام الفیل در مکه در داخل بیت الله الحرام به دنیا آمد. نه کسى بعد از او و نه کسى قبل از او به این مقام مفتخر نشده است.[15]
۳. علامه جلیل سید مرتضى (متوفى ۴۳۶): امام على (ع) در خانه خدا به دنیا آمد و هیچ کس در این فضیلت شریک و نظیر او نیست.[16]
۴. مفسر کبیر مرحوم قطب الدین راوندى (متوفى ۵۷۳): محل ولادت امام علی (ع) خانه خدا و بیت الله الحرام بود و هیچ کس جز او در این مکان تولد نیافته است.[17]
۵. علامه حلى (متوفى ۷۲۶): هیچ کس در کعبه مکرمه جز على بن ابى طالب (ع) متولد نشده است، نه قبل از او و نه بعد از او.[18]
۶. مفسر بزرگ امین الاسلام مرحوم طبرسى (متوفى ۵۴۸) صاحب تفسیر مجمع البیان: هرگز کسى غیر از امام على (ع ) در خانه خدا به دنیا نیامده است، نه پیش از او و نه پس از او.[19]
۷. ابن شهر آشوب (متوفى ۵۸۸): فرزند پاکیزه امام على (ع) از نسل پاکیزه در محل پاکیزه اى به دنیا آمد. چنین کرامتى براى چه کسى یافت مى شود؟ زیرا شریف ترین بقعه ها حرم و مکه است و شریف ترین محل حرم، مسجد است، و شریف ترین محل مسجد، کعبه مکرمه است و مولودى جز على (ع) در این مکان مقدس یعنى کعبه به دنیا نیامده است، پس على (ع) در بهترین مکانى که ممکن بوده متولد شده است.[20]
۸. محقق اربلى (متوفى ۶۹۲): امام على (ع) در مکه مکرمه در داخل خانه خدا در سیزدهم رجب سى سال بعد از عام الفیل به دنیا آمد. هیچ کس قبل از او و بعد از او به این فضیلت بزرگ مفتخر نشد و این، فضیلت و شرفى است که خداى سبحان به خاطر جلال و کرامت آن حضرت اختصاص به او داده است.[21]
۹. علامه مجلسى (متوفى ۱۱۱۰): امام على (ع) در مکه مکرمه در خانه خدا در ماه رجب، سى سال بعد از عام الفیل به دنیا آمد.[22]
۱۰. مورخ شهیر محمد بن خاوند: ولادت على (ع) در داخل کعبه بود. هیچ کس این سعادت نصیبش نشد، جز على بن ابى طالب (ع). تولد امام على (ع) در کعبه از نظر تاریخ و روایت قطعى است و هیچ تردید و شبهه اى در آن راه ندارد.[23]
بیش از پنجاه نفر از بزرگان شیعه در آثار خود به ولادت امام على (ع) در کعبه اشاره دارند. براى آگاهى بیشتر در این زمینه به کتاب ارزشمند «الغدیر» مراجعه نمایید.[24]
ماجرای ولادت امام علی (ع) در کعبه طبق روایات
بنا بر آنچه از نظرات و سخنان علمای شیعه و اهل سنت آوردیم، اثبات می شود که ولادت امام علی (ع) در کعبه، امری روشن در میان مسلمانان است و تردید در آن، جز از روی دشمنی و کینه با اهل بیت (ع) رخ نمی دهد. اکنون شایسته است که به شرح این رویداد شگفت انگیز بپردازیم. در منابع شیعه روایات مختلفی از حادثه با عظمت ولادت امام علی (ع) در کعبه نقل شده که در اینجا به نقل یکی از آن ها اکتفا می کنیم:
سعید بن جبیر از یزید بن قعنب نقل نموده که من با عباس بن عبدالمطلب و گروهی از فرزندان عبدالعزّی در مقابل خانه خدا نشسته بودیم که ناگهان فاطمه دختر اسد مادر امیرالمؤمنین (ع) که نه ماهه باردار بود و درد زایمان او را گرفته بود، ظاهر شد، «فَقالَتْ رَبِّ اِنّی مُؤمِنَةٌ بِکَ وَ بِما جاءَ مِنْ عِنْدِکَ مِنْ رُسُلٍ وَ کُتُبٍ، وَ اِنّی مُصَدّقَهٌ بِکَلامِ جَدّی اِبْراهِیْمَ الخَلیلِ، وَ اِنّهُ بَنی الْبَیْتَ العَتیقَ فَبِحَقِّ الّذی بَنی هذَا الْبَیْتَ وَ بِحَقِّ الْمَوْلُودِ الَّذی فِی بَطْنی لمّا یَسَّرْتَ عَلَیَّ وِلادَتی؛[25] پس فاطمه گفت: پروردگارا! به تو و پیامبران و کتاب هایی که از طرف تو نازل شده اند، ایمان دارم و سخن جدّم ابراهیم خلیل را تصدیق می کنم؛ او که این خانه عتیق را بنا کرد. پس به حق آن کسی که این خانه را ساخت، و به حق کودکی که در رحم دارم، ولادت این کودک را بر من آسان فرما!»
یزید بن قعنب می گوید: « ما دیدیم که خانه خدا از پشت شکافته شد (محل مستجار) و فاطمه داخل خانه شد و ما دیگر او را ندیدیم، و دیوار دوباره به حال اوّل برگشت، به ذهن ما رسید که قفل در خانه خدا را باز کنیم، ولی باز نشد، «فَعَلِمْنا اَنَّ ذلِکَ اَمْرٌ مِنَ اَمْرِ اللّه ِ عَزّوجَلّ؛[26] پس دانستیم که این مسئله کاری است از طرف خدای عزیز و جلیل».
چند روز این مادر و کودک در درون خانه خدا می مانند. راستی در این چند روز مادر چه خورده و چه نوشیده؟ و دیگر نیازهای خویش را چگونه برآورده نموده است؟ اگر کمترین دقت و تأمّلی در این مسائل انجام گیرد، بی گمان به فضیلت والای این نوزاد و مادر می توان پی برد که چگونه معجزات متعددی به احترام آن دو انجام می گیرد؛ شکافته شدن دیوار خانه خدا و به هم آمدن آن، ماندن چهار روز در درون خانه، پاک بودن نوزاد از آلودگی زایمان و گرنه در درون خانه خدا راه نمی یافت، استفاده از غذای بهشتی و…! خوبست در ادامه، گزارش را از زبان فاطمه بنت اسد بشنویم:
وقتی از خانه بیرون آمد، گفت: «اِنّی فُضِّلْتُ عَلی مَنْ تَقَدَّمَنی مِنَ النِّساءِ لاِنَّ آسِیَهَ بِنْتَ مُزاحِمٍ عَبَدَتِ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ سِرّا فِی مَوْضِعٍ لایُحِبُّ اَنْ یَعْبُدَ اللّهَ فِیهِ اِلاّ اضْطِرارا، وَ اِنَّ مَرْیَمَ بِنْتَ عِمْران هَزَّتِ النَّخْلَهَ الْیابِسَهَ بِیَدِها حَتّی اَکَلَتْ مِنْها رُطَبا جَنیّا، وَ اِنّی دَخَلْتُ بَیْتَ اللّهِ الْحَرامَ فَاَکَلْتُ مِنْ ثِمارِ اَلجَنَّهِ وَ اَوْراقِها [ارزاقها]؛[27] به راستی من بر زن های پیش از خود برتری یافتم؛ زیرا آسیه دختر مزاحم (همسر فرعون) خدا را پنهانی در جایی عبادت کرد که دوست نمی داشت در آن مکان (یعنی کاخ فرعون) خدا را عبادت کند، مگر در حال ناچاری. و به راستی مریم دختر عمران درخت خشک خرما را با دستش تکان داد تا رطب تازه ای از آن بخورد، ولی من داخل خانه خدا شدم و از میوه های بهشتی و ورقها (یا روزیها)ی آن استفاده بردم.»
نامگذاری امام علی (ع)
مولود نورانی که در درون خانه خدا به دنیا آمده و چهار شبانه روز از او و مادرش با غذای بهشتی پذیرایی شده، برای نامگذاری اش نیز خدای خانه باید تصمیم بگیرد، نه پدر و مادر و یا پدربزرگ و مادربزرگ. و چنین هم شد، خداوند منّت خویش را بر او کامل نمود و با جملاتی از عالم غیب به گوش فاطمه مادر نوزاد رساند که او را چه نام نهد.
فاطمه بنت اسد می گوید: «فَلمّا اَردْتُ اَنْ اَخْرُجَ هَتَفَ بی هاتِفٌ یا فاطِمَهُ سَمّیهِ عَلیّا فَهُوَ عَلِیٌ وَ اللّهُ الْعَلِیُّ الْاَعْلی یَقُوْلُ: اِنّی شقَقْتُ اِسْمَهُ مِنْ اِسْمی وَ اَدّبْتُهُ باَدَبی وَ وَقَفْتُهُ عَلی غامِضِ عِلْمی وَ هُوَ الَّذی… یُؤذِّنُ فَوْقَ ظَهْرِ بَیْتی وَ یُقَدِّسُنی وَ یُمَجِّدُنی فَطُوبی لِمَنْ اَحَبَّهُ و اَطاعَهُ وَ وَیْلٌ لِمَنْ اَبْغَضَهُ وَ عَصاهُ؛[28] پس هنگامی که خواستم [از کعبه] خارج شوم، هاتفی [از غیب] مرا ندا داد: ای فاطمه [او را] به نام علی نامگذاری کن! پس او علی است و خدای علیّ اَعْلی است که می گوید: «به راستی، اسم او را از اسم خودم جدا ساختم و او را به ادب خود پرورش دادم و او را بر پیچیدگی های علم خود آگاه ساختم و او کسی است که… بر بام خانه من اذان خواهد گفت و مرا تقدیس و تمجید خواهد نمود. پس خوش به حال کسی که او را دوست بدارد و اطاعتش کند و وای بر کسی که او را دشمن بدارد و نافرمانی کند.»
آن گاه فاطمه بنت اسد روی به خانه نهاد. شخصی به سرعت خود را به ابوطالب و خانواده او رساند و بشارت ولادت علی (ع) را داد. همه خانواده که در پیشاپیش آنها محمد مصطفی (ص) قرار داشت، به استقبال فاطمه و نوزادش آمدند، محمد مصطفی (ص) نوزاد را در بغل گرفت و زبان خویش را در دهان او قرار داد و اذان و اقامه در گوش او خواند. آن گاه ابوطالب، شتران زیادی را به عنوان ولیمه این نوزاد قربانی نمود و تمام مردم را نیز دعوت نمود؛ به این صورت که اوّل هفت بار خانه خدا را طواف نمایند، آن گاه داخل خانه ابوطالب روند و بر علی (ع) سلام نمایند.[29]
جمع بندی
ولادت امام علی (ع) در کعبه، یکی از بزرگترین فضائل انحصاری آن حضرت به شمار می آید. طبق نظر بسیاری از علمای اهل سنت و همه علمای شیعه، فضیلت ولادت امام علی (ع) در کعبه تنها مختص به ایشان بوده و قبل از آن حضرت و بعد از آن حضرت تکرار نشده است. در روایات شیعه این داستان به صورت کامل نقل شده که بر اساس آن، حضرت فاطمه بنت اسد مادر امیرالمومنین علی (ع) به تنهایی وارد کعبه شده و چند روزی در آنجا باقی می مانند و در این مدت از رزق بهشتی بهره مند می شوند. همچنین طبق این روایات، نام مبارک امام علی (ع) نیز توسط خداوند انتخاب می شود.
پی نوشت ها
[1]. حاکم نیشابوری، مستدرک حاکم نیشابورى، ج۳، ص۵۵۰.
[2]. گنجی شافعی، کفایة الطالب، ص۴۰۷.
[3]. ابن صباغ، الفصول المهمه، ص۳۰.
[4]. امینی، الغدیر، ج۶، ص۲۲.
[5]. ابن جوزی، تذکره الخواص، ص۲۰.
[6]. ابن مغازلی، مناقب ابن مغازلى، ص۶، ح۳؛ ابن صباغ، الفصول المهمه، ص۳۰.
[7]. علی دده، محاضرة الاوائل، ص۷۹.
[8]. حنفی، وسیلة النجا، ص۶۰.
[9]. حضرمی شافعی، وسیلة المآل، ص۲۸۲.
[10]. عقاد مصری، عبقریة الامام على، ص۲۳.
[11]. ر.ک: الغدیر، ج۶، ص.۲۲.
[12]. مجلسی، بحارالانوار، ج۳۵، ص۷.
[13]. ر.ک: امینی، الغدیر، ج۶، ص۲۱-۲۳.
[14]. شریف رضی، خصائص الائمه، ص۳۹.
[15]. مفید، الارشاد، ج۱، ص۵.
[16]. ر.ک: امینی، الغدیر، ج۶، ص۲۴.
[17]. راوندی، خرائج و جرائح، ج۲، ص۸۸۸.
[18]. ر.ک: امینی، الغدیر، ج۶، ص۲۴.
[19]. ر.ک: امینی، الغدیر، ج۶، ص۲۶.
[20]. ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۲، ص۱۷۵.
[21]. اربلی، کشف الغمة، ج۱، ص۸۱.
[22]. مجلسی، مرآة العقول، ج۵، ص۲۷۵.
[23]. ابن خاوند شاه، روضه الصفا فى آداب زیارت المصطفى، الجزء الثانی.
[24]. امینی، الغدیر،ج ۶،ص ۲۴. .۲۷.
[25]. مجلسی، بحارالانوار، ج۳۵، ص۸.
[26]. مجلسی، بحارالانوار، ج۳۵، ص۸.
[27]. مجلسی، بحارالانوار، ج۳۵، ص۸.
[28]. مجلسی، بحارالانوار، ج۳۵، ص۹.
[29]. مجلسی، بحارالانوار، ج۳۵، ص۱۸.
فهرست منابع
ابن جوزی، یوسف بن قزاوغلی، تذکرة الخواص، تهران، مکتبة نینوی الحدثیة.
ابن خاوند شاه، روضه الصفا فى آداب زیارت المصطفى.
ابن صباغ، علی بن محمد، الفصول المهمة فی معرفت الاحوال الائمة (ع)، مطبعة عدل، نجف اشرف.
ابن شهر آشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابی طالب (ع)، قم، انتشارات علامه.
ابن مغازلی، علی بن محمد، مناقب الإمام علی بن ابیطالب، مکتبه اسلامیه، تهران.
امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ سوم.
إربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفة الائمه، نشر ادب حوزه و کتاب فروشی اسلامی.
حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، بیروت، دارالکفر.
حضرمی شافعی، احمد بن فضل، وسیلة المآل فی عد مناقب الآل، مخطوط، قم، مکتبة آیت الله مرعشی، رقم ۲۵.
حنفی، محمد مبین، وسیلة النجا، لکهنو، ۱۸۹۵م.
راوندی، قطب الدین، خرائج و جرائح، قم، تحقیق و نشر موسسه امام مهدی.
شریف رضی، محمد بن حسین، خصائص الائمة (ع)، تحقیق محمدهادی امینی، مشهد، نشر مجمع البحوث الاسلامیة.
عقاد مصری، عباس محمود، عبقریة الامام علی (ع)، درالکتاب العربی، چاپ اول.
علی دده، علاءالدین، محاضرة الأوائل و مسامرة الأواخر، بیروت، دارالکتاب العربی.
گنجی شافعی، محمد بن یوسف، کفایة الطالب فی مناقب علی بن ابی طالب (ع)، دارإحیاء التراث الاسلامیه، تهران.
مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار (ع)، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول فی شرح أخبار الرسول (شرح کافی)، با تحقیق سید هاشم رسولی، تهران، دارالکتب اسلامیه. چاپ دوم.
مفید، محمد بن نعمان، الارشاد، کنگره بزرگداشت هزارمین سال تولد شیخ مفید، چاپ اول.
منابع اقتباس مقاله:
خرمی، جواد، راز ولادت علی (ع) در درون کعبه، مبلغان، ش ۵۷، ۱۳۸۳، ص۳۳-۳۶.
ناظم زاده قمی، سید اصغر، مظهر ولایت، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز انتشارات، ۱۳۷۶ش، ص۲۲- ۲۸.
