سرنوشت جاهل قاصر و جاهل مقصر در روز قیامت، یکی از موضوعات مورد بحث در حوزه مسائل اعتقادی و کلامی است. برخی نمی دانند؛ زیرا قدرت فهمیدن را ندارند، مثل افراد عقب مانده ذهنی یا افراد مبتلا به آلزایمر. گاهی هم ندانستن، در اثر عدم دسترسی به منابع لازم است، مانند شخصی تنها در جزیره و منطقه ای که فاقد هر گونه امکانات است. برخی هم، قدرت فهم و دسترسی به منابع دارند ولی نسبت به مطلبی، جهل مطلق دارند و آن مطلب اصلا به فکرشان نمیرسد لذا دنبال یاد گرفتنش هم نمی روند، اینها هم معذورند؛ امّا اگر اجمالاً دانست که در اسلام مثلا مطالبی راجع به مذهب تشیع هست و تحقیق نکرد، جاهل مقصّر بوده و عذرش موجّه نیست؛ یعنی همین جهل، خودش هم معصیت و جرم است.
