فرقه های آیین شینتو

اشاره:

پس از تصویب و تاسیس قانون اساسی ژاپن در مورخ 1889 م كه بر طبق آن آزادی عقیده مذهبی به تمام افراد مملكت عطاء گردید، آئین شینتو به صورت های مختلف متشكل شده و مانند سایر مذاهب جهان چون بودایی و مسیحی و غیره به شعب و فرقه هایی چند، منشعب شد، قبل از جنگ دوم جهانی دفتر ملی مذهب ژاپن سیزده فرقه آنها را احصاء كرده است كه هر كدام استقلال خاصی دارد و به هزینه معتقدین و مؤمنین خاص خود اداره می شود و هر كدام صاحب نام و نشانی جداگانه است.

بعد از جنگ دوم جهانی كه حكومت بكلی از مذهب جدا شد بر عدد این فرقه ها و احزاب دینی افزوده گشت كه هر یك دارای عقاید و رسوم جداگانه می باشند. با این وجود همه در چار چوبه دین شینتو قرار دارند. این فرقه ها در اثر نفوذ مبادی و اصول كلامی سایر مذاهب یا با اقتباس از مبانی علمی و روانی مدرن به وجود آمده اند و هر كدام به نوبت خود جوابگوی احتیاجات نظری مردم اند و مدعی هدایت به سوی حقیقت نهایی و آسایش و آرامش روحی سالك می باشند.

فرقه های اولیه در دین شینتو

دین شینتو قبل از هر چیز به دو فرقه تقسیم می شود:

1. شینتوی معابد رسمی یا دولتی:
2. شینتوی قبیله ای یا مذهبی:

تا پایان جنگ جهانی اول شینتوی معابد رسمی، آیین حكومت ژاپن بود. محور اصلی این فرقه، حكومت الهی امپراتوران است و بنا به اعتقاد آنان امپراتور (میكادوتینو) جانشین الهه بزرگ «اما تراسو» است و بر هر ژاپنی واجب است كه در برابر اراده مقدس او سر فرود آورد. قصر امپراطور جای مقدسی است و آرامگاه امپراطور متوفی به زیارتگاهی مبدل می شد. لكن این نوع از آیین شین تو بعد از جنگ جهانی دوم ملغی شد.

نفی قطعی شینتو به مثابه یك كیش رسمی حكومت در ماده 20 قانون اساسی ژاپن كه در سوم نوامبر 1946 انتشار یافت به این شكل آمده است: «آزادی دین برای همه تضمین می شود، هیچ سازمان دینی، نه از دولت امتیازاتی می گیرد و نه هیچ گونه اقتدار سیاسی اِعمال می كند. هیچ شخصی به شركت در اقدام دینی، مراسم، آداب یا كاری مجبور نخواهد شد. دولت و ارگانهایش از آموزش دینی یا از هر فعالیت دینی دیگر خودداری خواهند كرد.»

معابد شینتوی قبیله ای یا مذهبی و رهبری و مركزیت آن:بعد از توقف فعالیت معابد رسمی در سال 1946 «انجمن معابد شینتویی» تاسیس گردید. از تمام معابد شینتویی دعوت به عمل آمد كه در این انجمن شركت نمایند كه بیش از 8000 این دعوت را پذیرفتند، این انجمن را مجمع مشاورینی كه از سازمان های منطقه ای شینتویی تشكیل یافته، اداره می كند. ایشان از بین خود یك نفر را به مقام دبیر كل اداری مجمع انتخاب می كنند كه مسئول تمام تصمیم گیری های مهم است. در سطح محلی، معابد را عابدان محل و كمیته ای از اهالی محل كه در آن معبد عبادت می كنند،‌ اداره می كنند. مركز انجمن معابد شینتویی در توكیو می باشد.

دانشگاه كوكوگائین كه تنها دانشگاه شینتویی در سرتاسر ژاپن می باشد با انجمن معابد شینتویی همكاری می كند. امروزه صدها گروه و فرقه دینی در ژاپن وجود دارد. در حالی كه هر گونه فهرست بندی و اشاره به تمام این فرقه های جدید غیر ممكن به نظر می رسد، در یك تقسیم بندی كلّی می توان آنها را در سه گروه متمایز تفكیك كرد:

1. فرقه هایی كه تحت تاثیر دین شینتویی می باشند.

2. فرقه هایی كه از بودا تأثیر گرفته اند.

3. فرقه هایی كه تحت تأثیر تركیبی از دین شینتو و بودا و مسیحیت قرار گرفته اند.

نحوه پیدایش فرقه های جدید در آئین شینتو

معمولاً بنیانگذار هر فرقه جدید كسی است كه در یك مكاشفه و یا الهام درونی یكی از خدایان یا الهه ها را می بیند كه ظاهر شده و به وی اعتقاد جدیدی را عرضه داشته و مأموریت می دهد كه آن را در بین مردم تبلیغ و منتشر كند. رهبران بعضی از این فرقه های جدید از زنان می باشند.

یكی از بزرگترین ادیان جدید ژاپنی دین «تنری كیو» است كه به معنای «فرقه مرد آسمانی» می باشد. این دین از زمره ادیانی است كه به شدت تحت تاثیر دین شینتویی بوده و در واقع یكی از شاخه ها یا فرقه های آن دین به حساب می آید. بنیانگذار این فرقه خانم «میكی ناكایاما» می باشد كه از دنیا رفته است.

از لحاظ تعلیمات نظری، «تنری كیو» می گوید كه خداوند همچون والدینی است كه زندگی پر از خوشی و شادی را به پیروان خویش وعده داده است. این زندگی سراسر لذت را باید در همین دنیا به تجربه درآورد و نه در بهشتی كه در حیات اخروی میسور خواهد بود.

تنها راه نجات و رستگاری انسانها در رشد و تعالی فكر است. باید آنقدر فكر و ذهن را تكامل بخشید كه به ذهن خداوند نزدیك شد. بدین ترتیب طبق نظر مكتب تنری كیو، رستگاری ریشه در فرآیندهای ذهنی ما دارد و از طریق رشد و تكامل آگاهی ذهنی و فكری فرد به دست می آید. ادّعا می شود این رستگاری كه از ناحیه تكامل ذهنی حاصل می شود دارای دو جنبه است: از یك طرف روحانی است، زیرا كه از هر امر دنیوی «غیر روحانی» متعالی تر است و از طرف دیگر، امری دنیوی و مرتبط با جهان محسوس است، زیرا كه یك حالت خوش و سعادت طبیعی در همین جهان مادی است. در تعالیم این فرقه كه هر روز به جا آورده می شود، نوعی نجات و رستگاری وعده داده شده است.

از فرقه های دیگر آیین شینتو كه جدیدا به وجود آمده است، فرقه «پی ال كیودان» یا «انجمن آزادی كامل» كه بر مفهوم هنر به عنوان بیان ذات آدمی تأكید می ورزد می باشد. نزد پیروان این فرقه، هدف از حیات انسان ها خلق آثار هنری است و سرگرم بودن به این بیان خلاق به معنای برخورداری از یك حیات سعادتمند است. اعتقاد اهل این فرقه آن است كه صلح جهانی تنها هنگامی حاصل می شود كه تا آن حدّ از مردم در زندگی شخصی خویش هنرمند شده باشند كه مفاسد و شرارت هایی از قبیل تنّفر و نزاع بكلی از میان برخیزد.

مجموعه ای از ادیان جدید به نام گروه «او موتو» نیز به وجود آمده اند كه امروزه رهبران این گروه در جهت فراهم آوردن یك صلح جهانی تلاش می كنند.

پی نوشت:

1. كوجیكی، كتاب مقدس آیین شینتو، ترجمه دكتر احسان مقدس، انتشارات بهجت، 1380 هـ ، ش، ص 17.

منبع: سایت اندیشه قم