عشای ربانی یکی از آیین های هفتگانه شعایر مسیحیت و از اصول دیانت مسیحی است و آنها عبارت اند از: تعمید، تایید، ازدواج مسیحی، اعتراف، دستگذاری ، تدهین و عشای ربانی.
با وجود اینکه در دین مسیحیت شریعتی وجود ندارد؛ یک سلسله آداب و آیین هایی به نام آیین های یا اسرار هفتگانه در این دین مورد عمل قرار می گیرد که عبارت اند از:
1. تعمید:در مسیحیت انسان با تعميد به جامعة مسيحی وارد ميشود و رسالت دائمی كليسا را بر عهده ميگيرد.[1]
2. تایید: تایید برای کمک گرفتن از روح القدس انجام می گیرد.[2]
3. ازدواج: ازدواج مسیحی نشانه محبت خدا است که به بشریت اعطا شده است. [3]
4. دست گذاری: دست گذاری برای تعیین درجات است که یک مسیحی خود را وقف خدمت به جامعه مسیحیت می کند. [4]
5. اعتراف: اعتراف به خاطر بخشیده شدن گناه انجام می گیرد.[5]
6. تدهین: تدهین یا روغن مالی مسح نمودن بیماران با روغن مقدس است.[6]
7. عشای ربانی یا شام آخر.
عشای ربانی (شام آخر)
به عقيده مسيحيان، مسيح كه از ميان مردگان برخاست، در جامعة مسيحی زيسته و همراه آن است. همچنين وی پيوسته همان كارهاي نيكي را انجام مي دهد كه در طول حيات خود در فلسطين انجام مي داد. كارهاي غير آشكار مسيح در زندگي كليسايي به وسيلة آيين ها آشكار مي شود؛ به ديگر سخن، هنگامي كه يك مسيحي در مراسم مربوط به يكي از آيين ها شركت مي كند، ايمان دارد كه با اين عمل به ملاقات مسيح كه از مرگ برخاسته و فيض خداي نجات بخش را به وي بخشيده است، مي رود.[7]
شام آخر يا عشاي رباني يكي از اين آيين هاست، ولي فقط به عنوان يك آيين نيست بلكه اين عمل يكي از مسائل اساسي ايمان و شعائر عبادی مسيحيت است و در عين حال يادبود و بازسازي شام آخر عيسي با شاگردان در شب قبل از مرگ اوست. در اناجيل كنوني آمده است كه عيسي در اين مراسم، نان و شراب را به عنوان گوشت و خون خود به شاگردان داد تا آن ها را بخورند و بنوشند. مسيحيان هنگامی كه در اين مراسم شركت ميكنند، باور دارند كه مسيح با جسم خود نزد آنان حاضر ميشود همچنين باور دارند همان طور كه عهد خدا با قوم يهود توسط خون قرباني ها بر كوه سينا استوار گرديد، بر همان ترتيب، عهد جديدي بين خدا و بشريت به وسيلة خون عيسي مسيح محكم و استوار شد.[8]
اين جريان در انجيل متی به اين صورت آمده است:
روز اول عيد كه طی آن همة يهوديان نان هاي غير فطير را از خانه هاي خود دور ميكردند، فرا رسيد. شاگردان عيسي نزد او آمده پرسيدند: «شام مخصوص عيد را كجا آماده كنيم و بخوريم؟ او در جواب گفت: كه به شهر نزد فلان شخص رفته بگويند استاد ما ميگويد: وقت من رسيده است و من و شاگردانم در منزل شما شام خواهيم خورد. شاگردان اطاعت كردند و شام را در آنجا تدارك ديدند. شب وقتي عيسي با دوازده شاگرد خود دور ميز مي نشست به ايشان گفت: يكي از شما به من خيانت ميكند. همه از اين سخن غمگين شدند و هر يك با اندوه زياد پرسيدند: آيا من اين كار را خواهم كرد… يهودا نيز از او پرسيد: استاد آيا آن شخص من هستم. عيسی جواب داد: بلی، خودت گفتی. وقتی شام ميخوردند، عيسي يك تكه نان برداشت و شكر نمود سپس آن را تكه تكه كرد و به شاگردان داد و فرمود: بگيريد بخوريد اين بدن من است. پس از آن جام را برداشت و شكر كرد و به آن ها داده فرمود: هر يك از شما از اين جام بنوشيد چون اين خون من است كه با آن اين پيمان جديد را مُهر میكنم. خون من ريخته مي شود تا گناهان بسياري بخشيده شود. اين سخن مرا فراموش نكنيد من ديگر از اين محصول انگور نخواهم نوشيد تا روزی كه آن را تازه با شما در ملكوت پدرم بنوشم پس از آن سرود مخصوص عيد را خواندند و به سوی كوه زيتون رفتند… .[9]
عشای ربانی یادآور شام آخر حضرت مسیح (علیه السلام) است که با دوازده شاگرد خود خوردند. در انجام اين مراسم كشيش قطعات كوچكي از نان مخصوص (فطير) را كه قبلاً با شراب (يا آب) تقديس شده، در بين مؤمنان تقسيم میكند و با خواندن دعا، نان و شراب در بدن مسيحيان به گوشت و خون عيسي (عليه السّلام) مبدل میگردد و با او متحد می شوند.
حضرت مسیح بنا بر نقل انجیل در مراسم شام آخر گفته است که: وای به آن کسی که پسر انسان بدست او تسلیم کرده شود و آن شخص را بهتر بودی که تولد نیافتی.[10]
از دیدگاه مسیحیان عشای ربانی مقدسترین شعار است که قلب زندگی کلیسا و هر فرد مسیحی را تشکیل میدهد. به موجب تصویب نامه شورای ترنت مقام ویژه ای برای این شعار اختصاص دارد در حالی که شعایر دیگر باید به کار برده شوند تا نیرو و اثر آن ها ظاهر شود. در عشای ربانی منبع حقیقی تقدس حاضر است. از دیدگاه مسیحیان مسیح در حال برگزاری این شعار شخصاً در محراب حاضر است. به موجب آنچه در کتاب پرسش و پاسخ مذهبی بیان شده مسیح این شعار فرخنده را برای سه هدف تأسیس کرده است:
الف) برای آنکه همیشه در کلیسای خود حضور داشته باشد.
ب) برای اینکه قربانی عشای ربانی در برابر پدر وانمودی باشد از تسلیم شدنش برای صلیب.
ج) برای اینکه غذای روح امت خود را در این شعار مقدس تأمین کند. پایه زندگی در خدمت کلیسا که با عشای ربانی ارتباط دارد بر دکترین حضور مسیح در عناصر تقدیس شده این شعار استوار است. این بدین معنی است که نان فطیر و شراب، به خون و گوشت مسیح مبدل می شود. عناصر این شعار عبارت است از نان که بدون خمیر ترش تهیه شده و شراب که با کمی آب مخلوط می شود.[11]
سوالات ما:
در این رابطه این سؤالات باید پاسخ داده شوند:
1.در اناجیل از سوی حضرت مسیح (علیه السلام) هیچ توصیه ای نشده که پیروانش بعد از او مراسم عشای ربانی را انجام دهند؟ به چه دلیلی مسیحیان به مراسم عشای ربانی می پردازند؟
2. با چه دلیلی می گویند در مراسم عشای ربانی شخص حضرت مسیح (علیه السلام) حضور پیدا می کند؟ چه کسی در مراسم انجام عشای ربانی دیده است که حضرت مسیح (علیه السلام) حضور پیدا می کند؟
3. حضرت مسیح (علیه السلام) برای چه منظوری در مراسم عشای ربانی شرکت می کند؟
4. این که می گویند در این مراسم نان فطیر و شراب به گوشت و خون حضرت مسیح (علیه السلام) مبدل می شوند چه دلیلی بر ان دارند آیا کسی در این مراسم چنین چیزی را مشاهده کرده اند؟
5. خوردن گوشت و خون حضرت مسیح(علیه السلام) با چه مجوزی درست است و چه آثاری بر آن مترتب می شوند؟
نویسنده: حمیدالله رفیعی
پی نوشت ها
[1] . رک: آشنايي با اديان بزرگ، حسين توفيقي، ص 183، سازمان مطالعه و تدريس كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، چاپ هفتم، تهران، 1384 ه ش.
[2] . رک: توماس میشل، کلام مسیحی، ص 94.
[3] . رک: کلام مسیحی، ص94.
[4] . رک: تاريخ كليساي قديم در امپراطوري روم و ايران، تأليف و. م. ميلر، ترجمه علي نخستين، ص 113، كتابخانة مركز مطالعات و تحقيقات اسلامي، دفتر تبليغات اسلامي حوزة علميه قم (نام انتشارات و چاپ وجود ندارد).
[5] . رک: کلام مسیحی، ص95.
[6] . آشنايي با اديان بزرگ، حسين توفيقي، ص 184 و 186، انتشارات سمت سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاهها، چاپ هفتم، 1384 ه . ش، تهران.
[7] . توفيقي،حسين، آشنايي با اديان بزرگ، ص 182،انتشارات سمت، چاپ هفتم، 1384.
[8] . توماس ميشل، كلام مسيحی ص 96،ترجمةحسين توفيقي، مركز تحقيقات اديان، چاپ دوم 1381.
[9] . انجيل متي: 26: 17 ـ 30.
[10] . متی، 26: 20-25.
[11] . جهان مسیحیت، اینار مولند، ترجمه محمد باقر انصاری، مسیح مهاجری، ص ۱۰۹ و ۱۰۸، انتشارات امیر کبیر، چاپ دوم، تهران، ۱۳۸۱ش.
