انوش را «اوانش» هم گفته اند. مادر حضرت انوش «بحوامله السمار» یکی از حوریان بهشت بوده است كه خداوند تبارک و تعالى به حضرت شيث (علیه السلام) عطا نموده بود. حضرت انوش علم دبيرى و حساب را اختراع کرده و همچنین اوقات، ايام، ماه ها و سال را تنظیم و علم تاريخ و مردم شناسی را ایجاد و مردم را بر شريعت پدر دعوت و تحريص کرد.
طبق وصيت حضرت آدم (عليه السلام) به حضرت شیث درباره محافظت از صندوق بزرگ آدم، شیث آن را از طوفان حفظ کرده و علم نجوم و علوم طبيعى كه از پدر به او رسيده بود تعليم ميكرد و بر جاده انبيا بود.[1]
ولادت حضرت انوش (علیه السلام)
حضرت انوش در زمان حيات حضرت آدم (علیه السلام)[2] به دنيا آمد. آنگاه كه شيث[3] مرگ خود را نزديک ديد فرزندش انوش را وصى خود گردانيد و او را از نورى كه به هنگام تولد او به وى منتقل شده است -يعنى نور پيامبر خاتم (صلی الله علیه و آله) كه از نسل او به دنيا خواهد آمد- آگاه نمود و او را فرمان داد كه فرزندانش را از اين افتخار و شرف كه از بزرگى به بزرگ ديگر و از نسلى به نسل ديگر منتقل خواهد شد آگاه كند.
حضرت انوش بعد از فوت پدرش به نيكو ترين وجه به انجام فرامين او برخاست و به تدبير امور رعايا و اجراى قوانين الهى، همانگونه كه در زمان پدرش بود قيام نمود. او نخستين كسى است كه نخل خرما بنشاند و دانه در زمين بيفشاند.[4]
حضرت انوش به عمران و آبادانى زمين برخاست و بعد از اينكه فرزندش قينان به دنيا آمد، نور تابنده در پيشانى قينان درخشيدن گرفت. حضرت انوش درباره اين نور از قينان پيمان گرفت.[5] (يعنى از او پيمان گرفت كه حاملان نور پيامبر خاتم (صلی الله علیه و آله) را كه از فرزندان او خواهند بود، از وجود و بركت آن نور آگاه سازد).
حضرت انوش نيز به نوبه خود پسرش قينان را وصى خود قرار داد، و صحف[6] حضرت آدم (علیه السلام) را به وى تعليم داد.[7]
وفات حضرت انوش (علیه السلام)
ایشان بعد از پدرش به اداره امور ملک و نظم و تدبير رعايا پرداخت.[8]
هنگامى كه زمان ارتحالش فرا رسيد، فرزندان و فرزندزادگانش، قينان، مهلائيل، يرد، اخنوخ، متوشلح، و زنان و فرزندانشان را فرا خواند و چون همگى حاضر آمدند بر آن ها درود فرستاد و برای ايشان از خداوند بركت خواست؛ و از اينكه حتى يكى از فرزندان ايشان قصد آميزش با دودمان قابیل ملعون را داشته باشد، برحذرشان داشت. آنگاه قينان را وصى خود معرفى نمود و او را به نگهدارى جسد آدم سفارش كرد و همه را فرمان داد تا در خدمت وى خداى را نماز گزارند و او را بسيار تقديس كنند. آنگاه ديده بر هم نهاد و دنيا را بدرود گفت.[9]
قبر حضرت انوش (علیه السلام)
قبره حضرت انوش، در شهر قهدریجان[10] اصفهان روستای دور دست «فهران» واقع است، مقبره حضرت انوش بعد از بازسازی مورد توجه مومنین قرار گرفت و اکنون زائران زیادی از گوشه و کنار کشور برای زیارت قبر این پیامبر الهی مراجعه می کنند.
این قبر تا کنون مورد توجه مسئولین قرار نگرفته است، با توجه به زائران زیادی که دارد و همچنین سابقه تاریخی آن و جایگاه معنوی ایشان بجا و شایسته است که مسئولین فرهنگی در شان و جایگاه این پیامبر گنبد و بارگاهی برای قبر ایشان بسازند و همچنین امکانان رفاهی که در زیارتگاه های دیگر کشور وجود دارد برای این مکان هم آماده گردد.
جمع بندی
حضرت انوش فرزند حضرت شیث پیامبر (علیهما السلام)، یکی از انبیای الهی است که در ترویج آموزه های دین جدش حضرت آدم (علیه السلام) بسیار تلاش نمود. حضرت انوش مبدع و مروج کشاورزی و صنایع دیگر در آن زمان بود؛ وصی ایشان انوش، فرزندش قنیان بود که به او سفارش های پدر و جدش آدم را نمود. قبر حضرت انوش در قهدریجان اصفهان است.
پی نوشت ها
[1] . طبقات ناصرى، ج1، ص14
[2] . «حضرت آدم نخستین انسان خلق شده، پدر همه انسان ها و اولین پیامبر الهی بود. کسی که به تایید قرآن برای نخستین بار خداوند از روح خود در کالبد او دمید، آن گاه خود را برای خلقت آدم ستود و فرشتگان مامور شدند بر او سجده کنند. همسر او حوا بود و هر دو به سبب خوردن میوه ممنوعه به وسوسه شیطان از بهشت رانده شدند. حضرت آدم اولین خلیفه خدا در زمین بود.» رجوع شود به: قمی کاشانی، منهاج الصادقین، ۱۳۳۰ش، ج۱، ص۱۳۹.
[3] . «شیث سومین فرزند پسر آدم (علیه السلام) و حوا و برادر کوچک هابیل و قابیل است. بر اساس گزارش های تاریخی، خدا پس از ناراحتی و شکوه آدم (علیه السلام) از قتل هابیل، در ازای هابیل، فرزندی به نام شیث به او عطا کرد. از این رو کنیه شیث، هبة الله یعنی هدیه خداست. تولد شیث در ۱۳۰ سالگی آدم اتفاق افتاد». ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج۱، ص۹۵.
[4] . مرآة الزمان، ص 223.
[5] . مروج الذهب مسعودى ( 1/ 49).
[6] . «صُحُف جمع کلمه «صحیفه»، در لغت به معنای هر چیز گسترده یا هر چیزی که بر روی آن می نویسند، می باشد. برخی محققان معتقدند «صحف» در اصطلاح به معنای آن چیزی است که معارف الهی، احکام و آیاتی که بر پیامبران نازل شده، در آن نگاشته شده است. جنس این صحف با توجه به زمانهای مختلف، متفاوت بوده است؛ در برخی زمان ها از جنس چوب، گاهی پوست دباغی شده، و گاهی کاغذ و … بوده است»؛ قرشی، قاموس قران، ۱۳۷۱ش، ج۴، ص۱۱۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ۱۴۱۴ق، ج۹، ص۱۸۶؛ مصطفوی، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج۶، ص۱۹۸.
[7] . اخبار الزمان، ص 223- 224.
[8] . تاريخ طبرى، چاپ اروپا ( 1/ 165).
[9] . تاريخ يعقوبى ( 1/ 8- 9).
[10] . «قهدریجان شهری از توابع شهرستان فلاورجان در استان اصفهان است. شهر قهدریجان در دشت وسیعی قرار گرفته که از هر سو اراضی زراعی آن را احاطه نموده است.»
منابع
- سبط ابن الجوزي؛ يوسف بن قزأوغلی – او قزغلی – ابن عبد الله، ابو المظفر، شمس الدين، سبط ابی الفرج ابن الجوزي، الزمان في تواريخ الاعيان، دار الرسالة العالمية – دمشق، بی تا.
- مسعودي، ابو الحسن على بن الحسين بن على (م 346) مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقيق اسعد داغر، قم، دار الهجرة، چ دوم، 1409.
- احمد بن ابى يعقوب بن جعفر بن وهب واضح الكاتب العباسى المعروف باليعقوبى (م بعد 292)، تاريخ اليعقوبى، بيروت، دار صادر، بى تا.
- ابو جعفر محمد بن جرير الطبری (م 310)، تاريخ الامم و الملوک، تحقيق محمد ابوالفضل ابراهيم، بيروت، دار التراث، ط الثانية، 1387/1967.
- ابو الحسن على بن الحسين بن على المسعودی (المتوفى: 346هـ)، اخبار الزمان و من اباده الحدثان، و عجائب البلدان و الغامر بالماء و العمران، دار الاندلس للطباعة و النشر و التوزيع – بيروت، 1416هـ-1996م.
- تاريخ يعقوبى، احمد بن ابى يعقوب ابن واضح يعقوبى (م بعد 292)، ترجمه محمد ابراهيم آيتى، تهران، انتشارات علمى و فرهنگى، چ ششم، 1371ش.
- طبقات ناصرى تاريخ ايران و اسلام، منهاج سراج (م بعد 658)، تحقيق عبد الحى حبيبى، تهران، دنياى كتاب، چ اول، 1363ش.
- قمی کاشانی، ملا فتح الله، منهاج الصادقین، تهران، چاپخانه محمد حسن علمی، ۱۳۳۰ش.
- ابن اثیر، عزالدین علی، کامل تاریخ بزرگ اسلام و ایران، ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، تهران، موسسه مطبوعاتی علمی، ۱۳۷۱ش.
- ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دارصادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق.
- قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ ششم،۱۳۷۱ش.
- مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب،۱۳۶۰ش.
خواندن این مطالب ارزشمند الهی موجب پندواندر وآرامش میشود