روزه ماه رجب از روزه هایی است که در اسلام بر آن تاکید شده است. ماه رجب از احترام خاصی در نزد خداوند متعال برخودار است و به همین علت جنگ در آن حرام شده و روزه و اعمال نیک در آن ثواب بسیاری دارد.
از معصومین (علیهم السلام) روایت متعددی درباره بزرگی ماه رجب و ثواب هایی که بر روزه و اعمال نیک در این ماه مترتب می گردد نقل شده است.
اول ماه رجب روز سوار شدن حضرت نوح در کشتی
از امام صادق (علیه السلام) نقل شده كه فرمود: حضرت نوح (علیه السلام) روز اول ماه رجب سوار كشتى شد، و به همراهان خود فرمان داد آن روز را روزه بگیرند، و فرمود هر كس این روز را روزه بگیرد، آتش دوزخ به فاصله یك سال راه از او دور مى شود و هر كس هفت روز روزه بگیرد هفت در دوزخ به روى او بسته مى گردد و هر كس هشت روز روزه بگیرد درهاى هشتگانه بهشت به روى او گشوده مى شود، و هر كس پانزده روز روزه بگیرد حاجتش روا مى گردد، و هر كس بر این بیفزاید خداوند بر پاداش او خواهد افزود.
رجب اسم نهری در بهشت
از حضرت ابو الحسن موسى بن جعفر (علیهما السلام) نقل شده که فرمود : رجب نام نهرى است در بهشت كه از شیر سفید تر و از عسل شیرین تر است، هر كس یك روز از رجب را روزه بگیرد، خداوند از آن نهر به او مى نوشاند.
از موسی بن جعفر نیز به همین سند نقل شده است كه آن حضرت فرمود: رجب ماه بزرگى است كه خداوند حسنات را در آن چند برابر مى كند و گناهان را مى زداید. هر كس یك روز از ماه رجب را روزه بگیرد، آتش دوزخ به فاصله صد سال راه از او دور مى شود، و هر كس سه روز روزه بگیرد بهشت براى او واجب خواهد شد.
ماه رجب ماه خدا
ابو سعید خدرى مى گوید: پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله) فرمود: آگاه باشید كه ماه رجب ماه ساكت خداست، و آن ماه بزرگى است، و از آن روى «اصم» نامیده شده است كه هیچ یك از ماه ها نزد خداوند در حرمت و فضیلت به آن نمى رسد، و مردم جاهلیت نیز آن را در دوران خود بزرگ مى شمردند، و هنگامى كه اسلام آمد، تنها بر عظمت و فضیلت آن افزود. آگاه باشید كه رجب ماه خدا، و شعبان ماه من، و رمضان ماه امت من است.
ثواب یک روز روزه ماه رجب
بدانید كه هر كس یك روز از ماه رجب را از روى ایمان و براى خشنودى خدا روزه بگیرد، در خور بزرگ ترین خشنودى خدا خواهد شد، و روزه او در آن روز خشم خدا را خاموش خواهد كرد، و درى از درهاى دوزخ را به روى او خواهد بست، و اگر زمین را پر از طلا كنند و به او بدهند بالاتر از روزه آن روز نیست، و جز با این حسنات با هیچ چیزى از دنیا پاداش او كامل نمى شود، به شرط آنكه روزه را فقط براى خدا انجام داده باشد، و چون شام كند ده دعاى مستجاب خواهد داشت. اگر چیزى از دنیا را بخواهد، خداوند یا آن را به او عطا مى كند و یا بهتر از آن را كه بالاترین خواسته اولیا و دوستان و برگزیدگان خداست براى او ذخیره مى سازد.
ثواب دو و سه روز روزه ماه رجب
و هر كس دو روز از ماه رجب را روزه بگیرد، هیچ كس از اهل آسمان و زمین نمى تواند كرامتى را كه او نزد خدا دارد وصف كند و براى او پاداشى نوشته مى شود مانند پاداش ده نفر از راستگویانى كه در دوران عمر خود- هر چند طولانى باشد- یك دروغ هم نگفته اند و در قیامت مانند آن ده نفر شفاعت مى كند، و در زمره آنان محشور مى شود، تا آنكه وارد بهشت مى گردد و از رفقاى آنان به شمار مى آید.
و هر كس سه روز از ماه رجب را روزه بگیرد، خداوند میان او و آتش دوزخ، خندق یا دیوارى قرار مى دهد كه طول آن به اندازه فاصله هفتاد سال راه است، و هنگام افطار خداوند به او مى گوید: حق تو بر من واجب شد، و محبت و دوستى من بر تو لازم گشت. اى فرشتگان من، من شما را گواه مى گیرم كه گناهان قدیم و جدیدش را بخشیدم.
ثواب چهار، پنج و شش روز روزه ماه رجب
و هر كس چهار روز از ماه رجب را روزه بگیرد، از تمام بلاها از قبیل دیوانگى و خوره و پیسى و فتنه دجال در امان خواهد بود، و از عذاب قبر ایمن مى گردد، و براى او پاداشى مانند پاداش خردمندان توبه كار بازگشت كننده نوشته مى شود، و نامه عملش را در زمره نخستین عبادتكنندگان به دست راستش مى دهند.
و هر كس پنج روز از ماه رجب را روزه بگیرد، بر عهده خداست كه روز قیامت او را خشنود سازد و روز رستاخیز در حالى مبعوث مى شود كه چهره اش مانند ماه شب چهارده مى درخشد، و به شمار توده هاى شن براى او حسنه نوشته مى شود، و بى حساب او را به بهشت در مى آورند و به او مىگویند: هر چه مىخواهى از خدا درخواست كن.
و هر كس شش روز از ماه رجب را روزه بگیرد، از قبر خود بر مى خیزد در حالى كه نور چهره اش درخشان تر از نور خورشید است و علاوه بر این نورى به او عطا مى شود كه از روشنى آن اهل محشر بهره مى برند و روز قیامت در زمره كسانى كه از عذاب ایمن اند محشور مى گردد، تا آنكه بى حساب از صراط مى گذرد، و از نارضایتى پدر و مادر و قطع رحم مصون مى ماند.
ثواب روزه هفت ، هشت و نه روز ماه رجب
و هر كس هفت روز از ماه رجب را روزه بگیرد، خداوند در برابر روزه هر روز، درى از درهاى هفت گانه دوزخ را به روى او مى بندد و بدنش را بر آتش دوزخ حرام مى گرداند.
و هر كس هشت روز از ماه رجب را روزه بگیرد، خداوند در برابر روزه هر روز، درى از درهاى هشت گانه بهشت را به روى او مى گشاید و به او مى گوید: از هر درى از درهاى آن مى خواهى وارد شو. و هر كس نه روز از رجب را روزه بگیرد، از قبر خود در حالى بیرون مى آید كه زبانش به ذكر «لا اله الّا اللَّه» گویاست و هیچ چیز مانع ورود او به بهشت نیست و با چهره اى نورانى از قبر خود بیرون مى آید، و چنان نور چهره اش اهل محشر را فرا مى گیرد كه مى گویند: این پیامبرى برگزیده است. و كمترین پاداشى كه به او داده مى شود این است كه بى حساب وارد بهشت مى شود.
ثواب ده روز روزه ماه رجب
و هر كس ده روز از رجب را روزه بگیرد، خداوند دو بال سبز آراسته به مروارید و یاقوت به او عطا مى كند كه با آن دو بال مانند برق جهنده بر صراط مى گذرد و وراد بهشت مى شود، و خداوند گناهان او را به حسنات تبدیل مى كند، و نامش در زمره مقربانى كه براى خدا به عدالت بر مى خیزند ثبت مى گردد، و چنان است كه گویى صد سال با شكیبایى و استقامت و براى خشنودى خدا، خدا را عبادت كرده است.
ثواب یازده و دوازده روز روزه ماه رجب
و هر كس یازده روز از رجب را روزه بگیرد، روز قیامت هیچ بنده اى بیشتر از او از خدا پاداش نخواهد گرفت، مگر كسى كه مانند او روزه بگیرد یا بر روزه هاى خود بیفزاید.
و هر كس دوازده روز از رجب را روزه بگیرد، روز قیامت دو حله سبز رنگ از دیباى نازك و ضخیم به او مى پوشانند و او را بدان مى آرایند. آن حله ها به گونه اى است كه اگر یكى از آن ها را در دنیا بیاویزند میان مشرق و مغرب را روشن مى كند، و دنیا از مشك خوشبو تر مى شود.
ثواب سیزده و چهارده روز روزه ماه رجب
و هر كس سیزده روز از رجب را روزه بگیرد، روز قیامت در سایه عرش خدا میزى از یاقوت سبز براى او مى نهند كه پایه هایش از مروارید است و وسعت آن هفتاد برابر دنیاست، و بر روى آن سینى هایى از مروارید و یاقوت قرار دارد كه در هر سینى هفتاد هزار نوع غذاست كه هرگز در رنگ و بوى شبیه هم نیستند، و او در حالى از آن غذاها مى خورد كه دیگران در رنج و اندوهى بزرگ قرار دارند.
و هر كس چهارده روز از رجب را روزه بگیرد، خداوند در پاداش او به قدرى از كاخ هاى بهشتى به او عطا مى كند كه هیچ چشمى ندیده و هیچ گوشى نشنیده و بر فكر كسى خطور نكرده است، و آن كاخ ها همه از مروارید و یاقوت ساخته شده اند.
ثواب پانزده تا نوزده روز روزه ماه رجب
و هر كس پانزده روز از رجب را روزه بگیرد، جایگاهش در روز قیامت جایگاه كسانى خواهد بود كه از عذاب خدا در امانند، و هیچ فرشته یا پیامبرى بر او نمى گذرد مگر آنكه به او مى گوید: خوشا به حال تو كه از عذاب خدا ایمنى و در پیشگاه الهى قرب و منزلت یافته اى و مورد غبطه دیگران قرار گرفته اى و در نهایت شادمانى ساكن بهشت خواهى شد.
و هر كس شانزده روز از رجب را روزه بگیرد، در زمره نخستین كسانى خواهد بود كه بر مركب هایى از نور سوار مى شوند و در فضاى وسیع بهشت به سوى سراى رحمت رهسپار مى گردند.
و هر كس هفده روز از رجب را روزه بگیرد، روز قیامت هفتاد هزار چراغ براى او در صراط مى نهند تا به نور آن چراغ ها از صراط عبور كند و وارد بهشت شود و فرشتگان با خوشامدگویى و سلام او را بدرقه مى كنند.
و هر كس هیجده روز از رجب را روزه بگیرد، در بهشت جاودان روى تخت هایى از مروارید و یاقوت در قبه ابراهیم (علیه السلام) قرین آن حضرت خواهد بود.
و هر كس نوزده روز از رجب را روزه بگیرد، خداوند كاخى از مروارید رخشان در بهشت جاودان در كنار قصر آدم و ابراهیم (علیهما السلام) براى او بنا خواهد كرد، و او بر آن دو پیامبر سلام مى كند و آنان نیز به احترام او و اداى حق وى، بر او سلام مى كنند و براى او در برابر هر روزى كه در این ماه روزه بگیرد پاداش هزار سال روزه نوشته مى شود.
ثواب بیست تا بیست و چهار روز روزه ماه رجب
و هر كس بیست روز از رجب را روزه بگیرد، گویى بیست هزار سال خدا را عبادت كرده است. و هر كس بیست و یك روز از رجب را روزه بگیرد، روز قیامت شفاعتش در باره گروهى بسیار از خطاكاران و گناهكاران كه شمارشان به تعداد افراد قبیله ربیعه و مضر است پذیرفته مى شود.
و هر كس بیست و دو روز از رجب را روزه بگیرد، منادى از آسمان ندا مى كند: اى دوست خدا، مژده باد تو را به كرامتى عظیم از جانب خدا، و همنشینى با پیامبران و راستى پیشگان و شهیدان و شایستگان كه خدا بر آنان نعمت ارزانى داشته و نیكو رفیقانى هستند.
و هر كس بیست و سه روز از رجب را روزه بگیرد، از آسمان به او ندا مى رسد: خوشا به حال تو اى بنده خدا كه رنجى اندك بردى و از نعمتهاى فراوان برخوردار شدى. خوشا به حال تو آن گاه كه پرده از جلوى چشم تو برداشته شود و به ثواب بزرگ پروردگارت برسى و در سراى سلامت در جوار خلیل خدا ساكن شوى.
و هر كس بیست و چهار روز از رجب را روزه بگیرد، فرشته مرگ به صورت جوانى كه حله اى از دیباى سبز پوشیده و سوار بر اسبى از اسب هاى بهشت است بر او نازل مى شود، در حالى كه در دستش پارچه حریرى است سبز رنگ كه با مشك ناب معطر شده، و در دست دیگرش قدحى است زرین كه از شراب بهشتى لبریز گردیده است، پس او را هنگام جان دادن سیراب مى كند و سختی هاى مرگ بر او آسان مى گردد، سپس روحش را در آن پارچه حریر مى گذارد، و چنان بوى خوشى از آن بر مى خیزد كه ساكنان آسمان هاى هفت گانه از آن بهره مى برند، آن گاه در قبر خود سیراب مى آرامد، و روز قیامت نیز سیراب زنده مى شود تا در كنار كوثر بر پیامبر (صلى الله علیه و آله) وارد گردد.
ثواب بیست و پنج تا بیست و هشت روز روزه ماه رجب
و هر كس بیست و پنج روز از رجب را روزه بگیرد، هنگامى كه از قبر خارج مى شود هفتاد هزار فرشته كه به دست هر یك پرچمى از مروارید و یاقوت است، با زیورها و لباس هایى بهشتى او را استقبال مى كنند و مى گویند: اى دوست خدا، به سوى پروردگارت بشتاب.
از این رو وى از نخستین كسانى است كه با مقربان درگاه الهى كه خدا از آنان خشنود است و آنان نیز از خدا خشنودند، وارد بهشت هاى جاوید مى شود، این است آن كامیابى بزرگ.
و هر كس بیست و شش روز از رجب را روزه بگیرد، خداوند براى او در سایه عرش یك صد قصر از مروارید و یاقوت بنا مى كند كه بالاى هر قصرى خیمه اى سرخ از حریر بهشتى قرار دارد، و او در كمال رفاه و نعمت در آن خیمه ها ساكن مى شود، در حالى كه مردم هنوز گرفتار حساب خویش هستند.
و هر كس بیست و هفت روز از رجب را روزه بگیرد، خداوند قبر او را به گستردگى چهار صد سال راه وسعت مى بخشد، و همه این مسافت را از مشك و عنبر پر مى كند.
و هر كس بیست و هشت روز از رجب را روزه بگیرد، خداوند میان او و آتش دوزخ نه خندق را حایل مى كند كه فاصله هر خندقى تا خندق دیگر، مانند فاصله میان آسمان و زمین است كه پانصد سال راه است.
ثواب بیست و نه و سی روز روزه ماه رجب
و هر كس بیست و نه روز از رجب را روزه بگیرد، خداوند او را هر چند باج گیر باشد مى آمرزد. و اگر زنى هفتاد بار زنا كرده باشد و با این روزه ها خشنودى خدا و رهایى از دوزخ را بطلبد، قطعا خدا او را خواهد بخشید.
و هر كس سى روز ماه رجب را روزه بگیرد، منادیى از آسمان ندا مى كند: اى بنده خدا، گناهان گذشته تو آمرزیده شد، اینك عمل خود را از سر گیر و مراقب آینده ات باش. و خداوند باغ هایى در بهشت به او عطا مى كند كه در هر باغى چهل هزار شهر از طلاست، و در هر شهرى چهل هزار كاخ است كه هر كاخى چهل هزار هزار اتاق وجود دارد و در هر اتاقى چهل هزار هزار سفره از طلاست كه بر هر سفره اى چهل هزار هزار كاسه نهاده شده است.
و در هر كاسه اى چهل هزار هزار نوع خوردنى و نوشیدنى قرار دارد كه هر كدام داراى رنگى مخصوص است، و در هر اتاقى چهل هزار هزار تخت زرین است كه طول هر تختى دو هزار ذراع در دو هزار ذراع است، و بر هر تختى دخترى است از حوریان بهشتى كه داراى سیصد هزار گیسو از نور است و هر رشته اى از آن گیسوان را هزار هزار كنیز بر گرفته و با مشك و عنبر خوشبو مى كنند تا هنگامى كه روزه دار ماه رجب به وصال آن حوریان برسد. این ها براى كسى كه تمام ماه رجب را روزه بگیرد.
جایگزینی صدقه به جای روزه ماه رجب برای معذورین
در این میان كسى گفت: اى پیامبر خدا، اگر كسى به دلیل ضعف یا بیمارى نتوانست ماه رجب را روزه بگیرد، یا زنى بود كه پاك نبود، چه كند كه به این ثواب ها كه بیان كردید برسد؟ فرمود: هر روز گرده نانى به بینوایان صدقه دهد. سوگند به آن كسى كه جانم به دست اوست، اگر كسى هر روز این صدقه را بدهد، به تمام آنچه گفتم و به بیشتر از آن خواهد رسید، و اگر همه خلق آسمان ها و زمین گرد آیند تا اندازه اجر او را معین كنند، به ده یك آن فضایل و درجاتى كه در بهشت به آن ها مى رسد، نخواهند رسید.
جایگزینی تسبیح به جای صدقه
گفته شد: اى رسول خدا، اگر كسى نتوانست این صدقه را بدهد چه كند كه به این ثواب ها كه بیان كردید برسد؟ فرمود: در هر روز از ماه رجب تا روز سى ام صد بار این تسبیح را بگوید: «سبحان الإله الجلیل، سبحان من لا ینبغى التّسبیح الّا له، سبحان الأعزّ الأكرم، سبحان من لبس العزّ و هو له اهل».
منبع:ابن بابویه، محمد بن على، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال(ترجمه انصارى)، ص 107 – 117، قم، نسیم كوثر ، چاپ: 1، 1382 ش.
