اشاره:
گرایش به پرستش یك امر فطری است كه در تمام انسانها مشترك است هندوها نیز از این قانون فطری، مستثنی نیستند اشتباهی كه صورت میگیرد در تعیین مصداق است كه چه كسی لائق پرستش میباشد.بنابر آیات قرآنی معلوم میشود كه هیچ امتی را خدا بدون راهنما و پیامبر نگذاشته كه در روز قیامت معذور باشند، بلكه قبل از عذاب، برای همه حجت خدا تمام شده است. هندوئیسم با وجوداینکه بت پرست هستند دارای احکام فقهی است که پیروان آن باید از آنها پیروی کنند. مقاله در ابتدا خدایان این دین معرفی نموده و سپس از احکام فقهی آن سخن گفته است.
مهمترین عنصر رستگاری در دین هندو زهد و ترك دنیا و لذائذ آن و رو آوردن به درون و روح خودشان می باشد. در تمام فرقههای آیین هندو عنصر مشترك و همگانی بنام بهكتی «Bhakti» وجود دارد كه همان معنای زهد و تقدس را میدهد و نیز عشق و ایمان داشتن به یك خدای ناجی كه در كتاب «گینا» این چنین آمده «آنكه به خاطر من خود را ترك می كند و جز من كسی را دوست ندارد چنین كسی مرا مییابد»(1) در بین همه فرقهها مشترك میباشد.
همگانیترین خدایان هندو كه پرستش میشوند شیوا و ویشنو است كه در رام و كرشنا حلول كردهاند.(2) شیوا خدای تخریب و تولید است كه از طریق ریاضت و مراقبه مورد احترام و پرستش واقع میشود ویشنو حافظه جهان و برهما كه خدای خالق است، مجموعاً اتحاد سه گانه «Trimoyrti» هندو را تشكیل میدهند در نظر هندوها زندگی موجودات عالم سه جریان مهم دارد، آفرینش، صیانت و حفاظت، انهدام و تخریب. بنابراین الوهیت نیز سه صورت پیدا میكند برهمای خالق، ویشنوی نگهدارنده و شیوای ویران كننده. پس همه هندوها این سه صورت را پرستش میكنند.
در آیین هندو دو نوع پرستش وجود دارد ویشناویسم، شیوایسیم كه هر دو خیلی بهم نزدیك هستند، حتی گاهی مراسم قربانی در یك معبد انجام میگیرد حیوانات هم در بین هندوها احترام خاصّی دارند چون قائل هستند كه خدایان آنها در شكل آنها هم حلول میكنند مخصوصاً گاو را كه «لكشحی» رب النوع عشق و زیبایی و فراوانی مال نزد خود میپندارند.(3) و ادرار گاو را پاك و باعث بركت میشمارند لذا در مراسم مذهبی آنرا می پاشند و فضائل زیادی برای (گاو ماثا) ذكر شده است.(4)
ویشنو پرستان مقدس هر روز صبح علامت نیزه به شاخ ویشنو را با گل سرخ روی پیشانی خود میكشند شیواپرستان مقدس، با خاكستر تپاله گاو خطوط افقی بالای ابرو میكشند و لینگا را بر بازو یا در گردن میآویزند كه رمز آلت تناسلی و سبب خلقت میپندارند.
مراسم عبادی روزانه:
عبادات هندوان عبارت است از تكریم خدایان و انجام فرائض به افتخار آنان، مراقبت مجسّمههای خدایان و حیوانات مقدس، غُسل در رودخانههای مقدس كه از جمله آن رود گنگ است و اقدام به زیارت معابد در بنارس كه شهر مقدس در هند است كه مرتاضان و گاو و میمونهای مقدس و دو هزار معبد و چندین پرستشگاه و پانصد هزار مجسمه خدایان و حمامهای مقدس و انبار مخصوص برای سوزاندن اجساد مردهها در آن وجود دارد.(5)
هندوها طهارت را به معنای دوش گرفتن در رودهای مقدس میدانند كه آن را «اسنان» «Asnan» میگویند و خاك مردهها را در رود گنگ می ریزند چون اعتقادشان اینست كه این رود زیر قدمهای خدای ویشنو جاری است، لذا طهارت از این آب را موجب بركت و بهرههای معنوی و مادی میدانند.
غسل جنابت و حیض: نزد هندوها جنابت و حیض با شستن زائل میشود چنانكه در كتاب شرع مقدس بنام «منو سمرتی»(6) آمده اما اگر زنی سقط جنین كند در این صورت باید بر طبق سن جنین سقط شده روزها حساب شود تا پاك گردد.(7)
نماز هندوها: برای این عبادت اركانی قائل هستند كه از جمله آن استحمام، پوشیدن لباس نظیف و پاك با رنگ زرد یا سفید، شستن دستها و دهن با آب معطّر.
طریقه عبادت: زن و مرد باید با حالتهای مخصوص خودشان این عبادت را انجام دهند، باید در معابد مرد چهار زانو بنشیند و زن جوری بنشیند كه زانوها بطرف بالا باشد البته این عبادت صبح گاه و شام گاه هر روز دو مرتبه انجام میگیرد صبح از وقت فجر تا طلوع شمس شخص عبادت گذار بر قدمهای خود بایستد و در قلب «گاثیری» بخواند كه یك ورد ودایی است و در كتاب «مقدس منو سمرتی» بیان شده است. در نماز شام گاهی بصورت نشسته همین را بخواند تا ستارهها ظاهر شود.
فلسفه این نماز نزد هندوها اینست كه نماز را صبح میخواند تا گناه و خطاهای شب پاك و محو گردد و شام گاه میخواند تا خطاهای روز محو گردد.
عقاب تارك الصلاه نزد هندوها: كسانیكه این نماز را اداء نكنند بر آنها لازم است كه مثل طبقه پائین «شودر» رانده شوند و از اداء واجبات دینی ممنوع میگردند و دیگر تولّد دوباره نخواهند داشت و روح حیات سابق آنها بر میگردد در واقع در همین طبقه پائین حیات دوم را طی میكنند.(8) و روی این جهت هندوها برای این نوع عبادت اهمیت زیادی میدهند و البته تمام این عبادت ها به صورت فردی انجام میگیرد. نه جمعی و گروهی.
نمازهایی كه در حضور روحانیون معابد انجام میگیرد این چنین نقل شده كه كاهن با یك چیز خاصّی عبادت كننده را بُخار میدهد و همراه خودشان گلهای خاص زرد رنگی نیز دارند. روحانی در معابد تعاویذ و ادعیههای خاص تقلیدی میخواند كه باید همه حاضرین تكرار كنند و بعد از آن در برابر بت سنگی باید ركوع كنند و با حالت تضرع و خشوع این عبادت انجام شود در آخر كاهن دعای مخصوص را میخواند و آب مقدس را میپاشد پس از آن از معبد خارج میشوند.
پی نوشت:
- Bhagvat Gita از ص 301 ـ306. به نقل از: ایزدپناه، مهرداد، آشنائی با ادیان هند، انتشارات محور، 1381، ص 56.
- آشنایی با ادیان هند، همان.
- همان، ص 58 ـ 60.
- موسوعه الادیان فی العالم الدیانات القدیمه، ص 80، بیروت. Sydney Theological Publieation Company pty inaustralia 2000 – 2001
- آشنایی با ادیان هند، همان، ص 61.
- موسوعه الادیان فی العالم الدیانات القدیمه، همان، ص 102 ـ 103.
- همان.
- همان، ص 104 به بعد.
منبع: سایت اندیشه قم
