پیامبران الهی در طول تاریخ از سوی خداوند برای هدایت بشر و تامین سعادت دنیوی و اخروی فرستاده شده اند اما متاسفانه اکثر مردم از آنان تبعیت و پیروی نمی کردند.
خداوند برای هدایت بشر پیامبران زیادی فرستاده است. قرآن كریم می فرماید: «وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّن قَبْلِكَ مِنْهُلإ مَّن قَصَصْنَا عَلَيْكَ وَ مِنْهُم مَّن لَّمْ نَقْصُصْ عَلَيْك؛ و به تحقیق فرستادیم رسولان را قبل از تو، از بعضی از آن ها برای تو حكایت كردیم و از برخی حكایت نكردیم.» [1]
اكثر مورخین و همه مفسرین معتقدند كه اسامی همه پیامبران موجود نیست و به تصریح آیه فوق اسامی برخی از آنان ذكر نشده است. ولی در آیاتی به طور ضمنی كثرت و فزونی آنان را یادآور می شود چنان كه می فرماید:
«وَ لَقَدْ بَعَثْنا في كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوت؛ ما در هر امتى رسولى برانگيختيم كه: «خداى يكتا را بپرستيد؛ و از طاغوت اجتناب كنيد! »[2] یا «وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هاد؛ و برای هر قوم رهنمایی است».[3]
مفاد صریح این آیات این است كه در میان همه اقوام و امت ها و اجتماعات بشری، از روز نخست تا زمان پیامبر خاتم (صلی الله علیه و آله و سلم) پیوسته از جانب خداوند پیامبرانی برگزیده شده اند و با توجه به تعدد و كثرت اقوام و اجتماعات بشری چه در یك عصر و زمان چه در دوره های مختلف تاریخ، نتیجه می گیریم كه از جانب خداوند پیامبران زیادی مبعوث گردیده اند.
تعداد پیامبران الهی
شماره دقیق پیامبران الهی از نظر قرآن تعیین نگردیده است لكن در روایات شماره و عدد پیامبران الهی به یكصد و بیست و چهار هزار بالغ می شود.
شیخ صدوق یكی از علمای طراز اول شیعه در كتاب عقاید خود كه چكیده و عصاره روایات است می گوید: عقیده ما بر این است كه 124000 پیامبر از جانب خدا مبعوث گردیده و هر پیامبری برای خود وصی و جانشینی داشت كه هدایت امتش را پس از خود به او واگذار می كرد و معتقدیم كه همه آنان با برنامه حق و استوار از جانب خدا برانگیخته شده اند.
گفتار آنان، گفتار خدا و فرمان آنان، فرمان خدا می باشد و مخالفت با آنان مخالفت با خدا است. سخنان آنان همگی از جانب خدا و وحی او بوده است و در این میان پنج پیامبر درخشندگی خاصی دارند و آسیاب نبوت بر محور آنان می چرخد و همگی صاحبان شریعت بوده و شریعت هر یك از آن ها با شریعت بعدی نسخ گردیده.
و این پنج نفر عبارتند از حضرت نوح (علیه السلام)، حضرت ابراهیم (علیه السلام)، حضرت موسی (علیه السلام)، حضرت عیسی (علیه السلام) و حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم). آنان پیامبران اولوالعزم اند و حضرت محمد، سرور و برترین آن ها است، با آیین حق آمده و گذشتگان را تصدیق كرده است.[4] اما در قرآن کریم فقط از 26 پیامبر نام برده شده است.
ایمان به پیامبران الهی از شرایط ایمان به اسلام
مسلمانان از نظر اعتقادي مكلف اند كه به تمام پیامبران الهی اعتقاد داشته و نسبت به هيچ كدام از آنان حق جسارت و كوتاهي نداشته باشند و انكار هر يك از آن ها باعث كفر و خروج از دين مبين اسلام مي شود. قرآن كريم حقيقت ايمان به همه پیامبران الهی را اين گونه بيان مي فرمايد:
«آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ؛ پيامبر، به آنچه از سوي پروردگارش بر او نازل شده ايمان آورده و همه مؤمنان [نيز] به خدا و فرشتگان او كتاب ها و فرستادگانش ايمان آورده و [ميگويند] ما در ميان هيچ يك از پيامبران او فرق نمی گذاريم [و به همه ايمان داريم».[5]
در این که خداوند متعال دو کتاب آسمانی تورات و انجیل را بر حضرت موسی و عیسی (علیهماالسلام) نازل کرده است، تردیدی وجود ندارد. آیاتی متعددی در قرآن کریم بر این مطلب دلالت صریح دارد. مثلا در آغاز سوره آل عمران می فرماید:
«نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَينَ يَدَيْهِ وَ أَنزَلَ التَّوْرَئةَ وَ الْانجِيلَ* مِن قَبْلُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَ أَنزَلَ الْفُرْقَانَ» [6]؛ اين كتاب را كه تصديقكننده كتاب هاى پيش از آن است به حق بر تو نازل كرد، و قبل از آن تورات را و انجيل را براى هدايت مردم فرستاد و فرقان را نازل كرد».
بنابراین تورات و انجیل مانند قرآن کریم از طرف خداوند نازل شده است. و ایمان به نبوت این دو پیامبر و کتاب های آسمانی آنان که عبارت از تورات و انجیل باشند و ایمان به تمام پیامبران پیشین از شرایط ایمان در دین مبین اسلام است و معنای آن این نیست که ما می توانیم به جای اسلام و نبوت پیامبر آخر الزمان به دین و کتاب آنان ایمان بیاوریم بلکه معنای آن این است که در ضمن پذیرش و ایمان به دین اسلام، باید ایمان به همه پیامبران الهی داشته باشیم.
از جمله حضرت موسی و حضرت عیسی مسیح (علیهم السلام) از پیامبران الهی بوده اند وکتاب های آسمانی انجیل و تورات داشته اند و انکار این مطلب منجر به کفر است و مساوی با انکار اسلام است. خداوند در قرآن کریم می فرماید:
«قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عيسى وَ ما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ» [7]؛ بگوييد: ما به خدا و آياتى كه بر ما نازل شده و نيز آن چه بر ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و سبط ها نازل آمده و نيز آنچه به موسى و عيسى فرستاده شده و آنچه بر پيامبران ديگر از جانب پروردگارشان آمده است، ايمان آورده ايم. ميان هيچ يك از پيامبران الهی فرقى نمى نهيم و همه در برابر خدا تسليم هستيم.
عدم اعتبارکتاب های موجود تورات و انجیل
این که از نظر دین اسلام و قرآن کریم ایمان به پیامبران گذشته و کتاب های آنان لازم است و از شروط مسلمانی به شمار می آید معنایش این نیست که از نظر دین اسلام دین مسیحیت و یهودیت رایج و کتاب های موجود آنان رسمیت دارد و یک مسلمان می تواند از این ادیان و کتاب ها پیروی کند بلکه مراد از آن این است که به طور کلی باید یک مسلمان معتقد باشد که آنان پیامبران الهی بوده و کتاب های شان از سوی خداوند نازل شده است.
اما تورات و انجیل موجود که در دست یهودیان و مسیحیان است، همان تورات و انجیل اصلی نیست بلکه دست نوشته هایی است که بعد از گم شدن انجیل و تورات آسمانی به دست برخی یهودیان و مسیحیان نوشته شده است؛ بنابراین ایمان به این کتاب ها شرط ایمان به اسلام نیست بلکه این کتاب ها مایه گمراهی و انحراف ایمان اورندگان به آن هاست.
در حالی که تورات و انجیل اصلی چنانکه در آیه فوق آمده مایه هدایت مردم است. و نیز بنابر قول خدا که می فرماید :«إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَ نُورٌ... ؛ ما تورات را نازل كرديم در حالى كه در آن، هدايت و نور بود » [8] بنبراین تورات آسمانی و واقعی نور و هدایت است نه این توراتی که فعلا در دست یهودیان قرار دارد.
همچنین درباره انجیل می فرماید: «وَ آتَيْناهُ الْإِنْجيلَ فيهِ هُدىً وَ نُورٌ وَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْراةِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةً لِلْمُتَّقين؛ و انجيل را به او داديم كه در آن، هدايت و نور بود؛ و (اين كتاب آسمانى نيز) تورات را، كه قبل از آن بود، تصديق مى كرد؛ و هدايت و موعظه اى براى پرهيزگاران بود»[9] در حالی که انجیل موجود در دست مسیحیان دارای آموزه های شرک آلود و نه تنها هدایت و نور نیست بلکه باعث گمراهی انسان می شود.
البته در همین انجیل و تورات موجود و تحریف شده، پاره ای از تورات و انجیل و اقعی وجود دارد و همه اش تحریف شده نیست و به همین دلیل از نظر قرآن کریم تورات و انجیل های چهارگانه مسیحیت فی الجمله و نه صد در صد مورد قبول است[10] به این معنا که برخی از مطالب آن ها از انجیل و تورات واقعی نقل شده، ولی در عین حال ایمان به این کتاب ها از شرایط ایمان به اسلام نیست.
نتیجه گیری
از مطالب فوق این نتیجه به دست می آید که در دین اسلام اعتقاد به تمام پیامبران الهی و کتاب های آسمانی، از شروط ایمان به دین اسلام محسوب می گردد. هرچند در قرآن و روایات اسلامی اسامی همه انبیای الهی ذکر نشده است. بنابراین به طور کلی اعتقاد به همه پیامبران الهی بر این مبنا که آنان از سوی خداوند برای هدایت مردم مبعوث شده اند، لازم است. همچنین ایمان به رسالت پیامبرانی که اسامی آنان در قرآن و روایات و نیز کتاب های آنان از قبیل صحف ابراهیم، زبور داود، تورات موسی و انجیل عیسی (علیهم السلام) آمده است، از ارکان ایمان به دین اسلام به شمار می آید.
نویسنده: حمیدالله رفیعی
پی نوشت ها
[1] . غافر، 78.
[2] . نحل، 36.
[3] . رعد، 7.
[4] . اعتقادات، ص113.
[5] . بقره ، 285.
[6] . آل عمران، 3و4.
[7] . بقره، 136.
[8] . مائده،44.
[9] . سوره مائده آیه 46.
[10] . ترجمه تفسير الميزان، ج3، ص: 10.
منابع
1. قرآن کریم.
2. صدوق، محمد بن علی، اعتقادات، تهران، انتشارات علمیۀ اسلامی، بیتا.
3. طباطبایی، محمد حسین، ترجمه تفسير الميزان(مترجم: موسوی همدانی)، دفتر انتشارات اسلامى جامعهى مدرسين حوزه علميه قم، چ5، 1374ش.
