روش های کاربردی مخالفان امام علی (ع)

روش های کاربردی مخالفان امام علی (ع)

اشتراک‌گذاری در ایتا اشتراک‌گذاری در بله اشتراک‌گذاری در سروش کپی کردن لینک

مخالفان امام علی (ع) برای پوشاندن حق و دشمنانی با آن حضرت از هر حیله و نیرنگی بهره می بردند. عمده تلاش مخالفان، (ع) حذف فضائل امام علی (ع) و جلوگیری از انتشار آنها در میان نسل جدید بود تا با این کار حقانیت امام را زیر سوال ببرند. در این نوشتار بر آنیم تا برخی از شیوه های و روش های کاربردی مخالفان امام علی (ع) برای مقابله با آن حضرت را به اختصار بیان کنیم.

۱. سانسور خبری یا حقیقت پوشی

یکی از مهمترین روش های مخالفان امام علی (ع)، حقیقت پوشی و کتمان حق است. حقیقت پوشی به این صورت است که اصلاً نسل موجود را در جریان وقایع گذشته قرار ندهیم تا او از گذشته هیچ اطلاعی نداشته باشد. مخالفان حضرت علی (ع) از این شیوه بسیار استفاده کردند.

گذشته زندگی امام علی (ع)، مبارزات آن حضرت برای ترویج و گسترش دین، ایثارها، رشادتها و سخنان پیامبر اسلام (ص) (به عنوان یکی از راه های مطمئن برای شناخت حقایق) درباره او را حاضر نشدند منتشر کنند؛ حتی در مواردی که تحت فشار افکار عمومی قرار گرفتند تا پاسخ بدهند که به عنوان اصحاب رسول خدا آیا چنین چیزی را از رسول خدا شنیده اند نیز منکر شدند. متاسفانه برخی صحابه درباره غدیر خم تذکر ندادند. به دو نمونه از این وقایع توجه کنید:

روزی امیرالمؤمنین (ع) در مسجد کوفه برای اثبات حقانیت خود و اینکه پیامبر (ص) از طرف خدا او را به این مقام نصب کرده است از مردم چنین تقاضا کرد:

هر کس حدیث «من كنت مولاه فعلی مولاه» (هر کس من سرپرست و مولای اویم بعد از من علی سرپرست و مولای اوست) را از پیامبر شنیده است برخیزد و در حضور این جمع (که زمان پیامبر اسلام را درک نکرده اند) شهادت بدهد که پیامبر چنین چیزی را فرموده است. از حاضران ۱۲ نفر برخاستند و شهادت دادند کـه ما بودیم و شنیدیم که پیامبر (ص) این جمله را درباره امام علی (ع) فرموده است. بعد از شهادت این عده، امام (ع) نگاهی به جمعیت کرد، دید انس بن مالک نیز در جمع حاضر است ولی برای شهادت بلند نشده است. فرمود: انس! با اینکه تو نیز جزء شاهدان بودی و در جمع حاضر بودی و از پیامبر شنیدی چرا شهادت نمی دهی؟ انس پاسخ داد: من پیر شده ام و فراموش کرده ام![1]

نمونه دیگر: روزی امام علی (ع) در مسجد کوفه برای اثبات نصب خود از طرف رسول خدا (ص) به عنوان رهبر امت اسلامی از مردم چنین تقاضا کرد: هرکس حديث «من كنت مولاه فعلی مولاه» را از پیامبر شنیده است شهادت بدهد: جمعی برخاستند و شهادت دادند که پیامبر اسلام (ص) چنین حدیثی را فرموده است و حضرت نگاهی به جمعیت کرد و دید زید بن ارقم نیز در جمع نشسته است، حضرت پرسید تو که این حدیث را از رسول خدا (ص) شنیده ای؛ ولی او حاضر نشد شهادت بدهد.[2]

شیوه دیگری که دشمنان امام علی (ع) برای قطع ارتباط نسل جدید با گذشته انجام می داد، تحریف تاریخ است. تحریف تاریخ با کم و زیاد کردن آن و یا با جابجا کردن شخصیت های تاریخی انجام می گیرد به این صورت که کسی که مبارزه کرده است حذف، و آن مبارزات به اسم دیگران تمام می شود. به عنوان نمونه معاویه با تبلیغات وسیعی که انجام داده بود و چنین وانمود می کرد که امام علی (ع) یک نیروی ضد دین، ضد خدا، ضد انسانیت، مخالف رسول خدا، دشمن مسلمانان و … است به طوری که مردم در قنوت نماز او را لعن می کردند. حتی کار را به جایی رساندند که مردم از اینکه اسمشان علی است خجالت می کشیدند. به این نمونه توجه کنید:

حجاج از مخالفان امام علی (ع) و آل او و شیعیان او بوده است و برای حذف نام او از صحنه تاریخ آنچه در توان داشت بکار گرفت. روزی سوار بر مرکب بود شخصی جلو او را گرفت و فریاد زد: ای امیر! پدر و مادر من مرا عاق کرده اند.

از کجا میگویی؟

چون اسمم را علی گذاشته اند.

محبتی کن و اسمم را تغییر ده! حجاج نیز چنین کرد![3]

و بر عکس مخالفان امام علی (ع) چنان تبلیغ کردند که معاویه محرم اسرار پیامبر (ص) اسلام بوده است. به یک نمونه توجه کنید: بعد از جریان صلح امام حسن (ع)، معاویه در بازگشت به شام در حضور مردمی که به دیدنش آمده بودند گفت: پیامبر به من فرمود: تو بعد از من به خلافت خواهی رسید. برای مرکز خلافت شام را انتخاب کن. بدین خاطر من اینجا را انتخاب کردم. مردم ابوتراب [کنیه حضرت امیر (ع)] را لعن کنید و مردم چنین کردند.

فردا معاویه نامه ای نوشت و مردم را جمع کرد و دستور داد نامه را بخوانند در بخشی از این نامه چنین آمده است: این نامه ای است از طرف امیرالمؤمنین معاویه صاحب وحی خدایی که محمد (ص) را به رسالت برگزید او نه می توانست بخواند و نه می توانست بنویسد. خدا از اهل محمد وزیر امینی به عنوان کاتب وحی بر او انتخاب کرد و آن کس منم. بنابراین وحی بر پیامبر نازل می شد و من می نوشتم و او نمی دانست که من چه می نویسم؛ بین من و خدا هیچکس از خلق واسطه نبود!! حاضران همه گفتند: راست میگویی امیرالمؤمنین؟[4]

۲. تبلیغات مخالفان امام علی (ع)

کاری که از تبلیغ ساخته است، از اسلحه ساخته نیست، تبلیغ اندیشه ها را تغییر می دهد و با تغییر اندیشه ها، افراد خود مسلح می شوند و تا آخرین نفس می جنگند. اینکه می بینیم بنی امیه توانستند شام را علیه امام علی (ع)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) بسیج کنند، نتیجه تبلیغات معاویه بود.

نتیجه تبلیغات گسترده معاویه این شد که هر صفت زشتی را به امام علی (ع) نسبت دادند و بر اثر تبلیغات گسترده و مداوم، مردم نیز باور کردند که چنین است. معاویه تصمیم گرفته بود کینه و دشمنی با امام علی (ع) را در سراسر دنیای اسلام به صورت یک فرهنگ درآورد به سخنانش گوش کنید:

جمعی از بنی امیه به معاویه گفتند: ای امیرالمؤمنین! تو که به آرزویت رسیدی؛ اگر از لعن این مرد دست برداری بهتر است؟ معاویه پاسخ داد: به خدا قسم هرگز!! تا اینکه کودکان بر این شیوه تربیت شوند و بزرگان بر این روش پیر شوند و هیچ گوینده ای از فضائل او نگوید.[5]

معاویه برای رسیدن به این هدف، تمام امکانات تبلیغی حکومت خود را بکار گرفته بود. آنان که اهل تبلیغ بودند به شهرها و روستاها اعزام می کرد تا علیه امام علی (ع) تبلیغ کنند. به یک نمونه توجه کنید:

عمرو بن ثابت سوار بر مرکب می شد و در شهرها و روستاها دور میزند و هر جایی می رسید مردم را جمع می کرد و علیه امام تبلیغ می کرد و جملاتی درباره حضرت میگفت که ابن ابی الحدید بخشی از آنها را آورده است ولی چون از ترجمه آن شرم داشتیم نیاوردیم.[6]

معاویه آنان که توان تحرک لازم برای سفر را نداشتند با دادن پول و … وادار می کرد علیه امام حديث جعل کنند. به این جریان توجه کنید: معاویه جمعی از صحابه مثل ابوهریره، عمرو بن عاص و مغيرة بن شعبه و جمعی از تابعین از قبیل عروة بن زبیر را حقوق معتنابهی برایشان در نظر گرفت که بنشینند و علیه امام علی (ع) و ضرورت بیزاری از او جعل حدیث کنند و احادیث را به پیامبر نسبت دهند.[7]

۳. ترور شخصیت

یکی از شیوه های قطع ارتباط نسل جدید با گذشته، تاریخ او و نقش آفرینان آن، ترور شخصیت قهرمانان است؛ یعنی باید تصویری از آنان برای نسل جدید ارائه کرد که این تصویر با ارزشهای ایده آل این نسل هماهنگ نباشد در این صورت به دنبال آنان نخواهد رفت و برای یافتن الگو تابع جو تبلیغاتی کشور خواهد شد.

بکارگیری این شیوه درباره حضرت امیر (ع) بقدری زیاد بود که او را قاتل عثمان، ضد خدا، ضد رسول خدا(ص) بی نماز و… معرفی کردند و با این ترور شخصیت راجع به کسی که بیشترین سهم را در ترویج دین داشته است توانستند نسل جدید را علیه او بسیج کنند و دشمنان امام علی (ع) را بیشتر گردانند. به این جریان توجه کنید:

هاشم بن عتبه یکی از سرداران سپاه امام علی (ع) در صفین است. در یکی از عملیاتها جوانی در برابر هاشم بن عتبه قرار گرفت و با خواندن رجزی خود را چنین معرفی کرد: «من بازمانده پادشاهان غسانم، متدین به دین عثمانم، قاریان ما بـه ما گفته اند که علی قاتل عثمان است» و با ناسزا گفتن به امام علی (ع) حملات تندی را علیه سپاه امام آغاز کرد.

هاشم بن عتبه با دیدن این صحنه او را خواست و به او گفت: جوان! بعد از این دنیا حساب و کتابی وجود دارد و خداوند درباره حضور تو در این صحنه از تو بازخواست خواهد کرد از خدا بترس!!

جوان گفت: من بخاطر این با شما میجنگم که شما نماز نمی خوانید، رهبرتان نماز نمی خواند، رهبرتان عثمان را کشته است و شما نیز او را در کشتن عثمان یاری کرده اید!!

هاشم گفت: تو با عثمان چکار داری؟ عثمان را اصحاب رسول خدا و فرزندانشان کشته اند. آنان اهل دین و دانش هستند و کار این دین هم به زمین نمانده است. اما اینکه میگویی رهبر ما نماز نمی خواند، لازم است بدانی بعد از رسول خدا، رهبر ما اولین کسی است که نماز خوانده است، او نزدیکترین فرد به رسول خدا (ص) و سزاوارترین فرد به اوست. او دانشمندترین فرد امت اسلامی است و آگاه ترین فرد به دین خداست، اما، لازم است بدانی این گروهی که همراه من هستند اهل شب زنده داری، قرآن، دعا و .. می باشد.[8]

۴. جاسوسی برای دشمنان و مخالفان امام علی (ع)

امروزه همه پی برده اند که نقش جاسوسان در سرنگونی یک حکومت، کمتر از نقش نیروهای نظامی و لشکر مهاجم دشمن نیست بلکه آن نیروی مهاجم وقتی موفق می شود که جاسوسان شرایط داخلی را فراهم کنند. از شیوه های کاری مخالفان امام علی (ع) که در مرکز حکومت او زندگی می کردند و به ظاهر با آن حضرت بیعت کرده بودند و کسی نمی توانست آنان را متهم به ضدیت با نظام کند، جاسوسی بود. آنان از این طریق به راحتی اسرار کشور را خارج و در اختیار معاویه قرار می دهند، هم در برابر آن پول دریافت می کردند و هم بیشترین ضربه را بر پیکر نظام اسلامی وارد می کردند به این نمونه توجه کنید:

عُمارة بن عُقبه برادر ولید از مخالفان امام علی (ع) در کوفه بود و به حسب ظاهر با امام مخالفتی نداشت، ولی اخبار کشور بخصوص مسائل مربوط به اختلافات داخلی طرفداران امام علی (ع) را به شام مخابره می کرد (ابن ابی الحدید یکی از نامه های او را به شام را آورده است) روزی معاویه به ولید گفت: بالاخره برادرت راضی شد که به عنوان جاسوس ما عمل کند. ولید ضمن تایید جاسوسی برادرش نزد معاویه، از او تجلیل کرد و ضمن ارسال اشعاری او را به ادامه کار تشویق نمود.[9]

جمع بندی

مخالفان امام علی (ع) شیوه های مختلفی را برای مبارزه و دشمنی با امام بکار می گرفتند؛ فضائل امام علی (ع) را کتمان نموده یا با تحریف تاریخ، فضائل حضرت را به دیگران نسبت می دادند. مخالفان امام علی (ع) با تبلیغات سنگین علیه امام(ع) سعی در ترور شخصیت ایشان داشتند و با بکارگیری جاسوسان می کوشیدند تا اسرار حکومت امام(ع) را بدست آوردند.

پی نوشت ها

[1] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج ۴، ص ۷۴.

[2] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج ۴، ص ۷۴.

[3] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج ۴، ص ۵۸.

[4] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج ۴، ص ۷۲.

[5] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج ۴، ص ۵۷.

[6] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج ۴، ص ۱۰۳.

[7] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج ۴، ص ۶۳.

[8] ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج ۳، ص ۱۹۰.

[9] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج ۲، ص ۱۱۴ و ۱۱۵.

فهرست منابع

  1. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی، ۱۳۶۳ش.
  2. ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۰۷ق.

منبع اقتباس: مرتضوی، سید محمد، حضرت علی (ع) و مخالفان سیاسی، مندرج در «امام علی (ع) فرهنگ عمومی و همبستگی اجتماعی» به کوشش محسن فردرو، تهران، موسسه فرهنگی انتشاراتی زهد، ۸۰، ص ۲۸۸-۲۹۵ و ۳۰۰-۳۰۱.

بدون دیدگاه