فرزندان امام باقر (علیه السلام) هفت نفر بودند، امام محمد بن علی مشهور به امام محمدِ باقر (علیه السلام) امام پنجم شیعیان، بعد از امام سجاد (علیه السلام) است. مشهورترین لقب او «باقر» به معنای شکافنده است که بر پایه حدیث لوح، این لقب را پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) پیش از ولادتش به او داد.
امام باقر(علیه السلام) حدود نوزده سال امامت شیعیان را بر عهده داشت و در هفتم ماه ذی الحجه سال هزار و چهارده هجری قمری در سن ۵۷ سالگی به شهادت رسید.
حضرت باقرالعلوم (علیه السلام) در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد بنی هاشم بود و احادیث فراوانی در زمینه های مختلفی همچون فقه، توحید، سنت نبوی، قرآن و اخلاق از او نقل شده است تا جایی که محمد بن مسلم سی هزار حدیث و جابر بن یزید جعفی هفتاد هزار حدیث از امام باقر (علیه السلام) نقل کرده اند.
حضرت باقر (علیه السلام) در دوران پر برکت امامتش، جنبشی علمی پدید آورد که در دوره امامت فرزندش امام صادق (علیه السلام) به اوج خود رسید. شمار اصحاب و شاگردان او را چهارصد و شصت و دو تن دانسته اند. در دوره امامت او، تدوین دیدگاه های شیعه در رشته های گوناگون مانند اخلاق، فقه، کلام و تفسیر آغاز شد.
فرزندان امام باقر (علیه السلام)
طبق نقل برخی منابع، فرزندان امام باقر (علیه السلام) هفت نفر بودند ۱- ابو عبد الله جعفر بن محمد علیه السلام ۲- عبد الله بن محمد ۳ – براهیم ۴ – عبید الله، ۵ – علی ۶ – زینب ۷- ام سلمه .
دیدگاه نویسنده اعلام الوری درباره فرزندان امام باقر (ع)
مولف کتاب اعلام الورى درباره فرزندان امام باقر (علیه السلام) گفته است که امام (علیه السلام) فقط یک دختر داشت به نام زینب که کنیه اش ام سلمه بود. مرحوم شیخ مفید در ارشاد می نویسد که امامت در هیچ یک از فرزندان امام باقر (ع) استقرار نیافت مگر در ابى عبد الله جعفر بن محمد (علیه السلام).
برادرش عبد الله داراى فضل بود و مرد صالحى بشمار می رفت. نقل شده که نزد یکى از بنى امیه رفت او تصمیم کشتن عبد الله را داشت. عبد الله رحمه الله علیه به او گفت: مرا نکش خدا وساطت مرا می پذیرد و درباره تو شفاعت می کنم. مرد اموى نپذیرفت و سرانجام او را مسموم نموده و کشت.
دیدگاه نویسنده کشف الغمه درباره فرزندان امام باقر (ع)
مرحوم اربلی در کشف الغمه می نویسد- سه فرزند پسر داشت و یک دختر اسم فرزندانش جعفر ملقب به صادق و عبد الله و ابراهیم و ام سلمه بود بعضى بیش از این ذکر نموده اند.
دیدگاه نویسنده مناقب درباره فرزندان امام باقر (ع)
مناقب- اولاد حضرت باقر (علیه السلام) را هفت نفر می نویسد: امام جعفر صادق (علیه السلام) که کنیه حضرت باقر (ع) به نام ایشان بود و عبدالله افطح از ام فروه دختر قاسم و عبد الله و ابراهیم از ام حکیم و على و ام سلمه و زینب از کنیزى بوده و بعضى گفته اند زینب از کنیز دیگرى است. بعضى گفته اند یک دختر فقط داشته به نام ام سلمه تمام آنها نسل باقى نگذاشتند و فقط حضرت صادق داراى فرزند بود.
دیدگاه نویسنده قرب الاسناد درباره فرزندان امام باقر (ع)
بزنطى می گوید: خدمت حضرت رضا (علیه السلام) سخن از قاسم ابن محمد دایى پدرش شد و هم سعید بن مسیب. فرمود هر دو شیعه بودند وقتى جدم (حضرت باقر علیه السلام) دختر قاسم بن محمد را خواستگارى کرد گفت: باید شما پیش پدرت على بن الحسین (علیه السلام) می رفتى و از او خواستگارى می کردى (و آن قدر ارادت به ائمه داشت که می گفت اختیار دختر من به دست حضرت زین العابدین علیه السلام است).[۱]
ابى الجارود گفت خدمت حضرت باقر (علیه السلام) رفتم. روى اسباب خانه نشسته بود. من شروع به دست زدن به اثاث نمودم فرمود: اینها را که دست می زنى متعلق به شخص ارمنى است. گفتم شما را با ارمنى چکار؟
فرمود: این اسباب ها جزء جهیزیه ام على است (یکى از زنان امام باقر علیه السلام بود). سال دیگر خدمت آن جناب رفتم با دست زیر خود را می کشیدم فرمود: مثل این که می خواهى نگاه کنى زیر پایت چیست؟
عرض کردم: نه آدم کور با دست خود بازى می کند. فرمود: آن اسباب ها متعلق به ام على بود و مذهب خوارج را داشت یک شب تا به صبح هر چه به گوش او خواندم تا برگردد و على (صلوات الله علیه) را دوست داشته باشد امتناع ورزیده قبول نکرد. فردا صبح طلاقش دادم. [۲]
ابو الفرج اصفهانى در (مقاتل الطالبیین) از ابو المقدام روایت کرده است که عبد الله بن محمد بن على بن حسین بر یکى از امیران بنى امیه وارد شد. امیر خواست او را بکشد عبد الله گفت: مرا مکش بگذار من از جانب خداوند مراقب اعمال تو و نزد خدا شفیع و یا وارث باشم، امیر گفت: چنین مقام و رتبه اى در تو نمی بینم و بعد از ساعتى او را سم خورانید و کشت. [۳]
پی نوشت ها
[۱] . حمیری، قرب الاسناد، ص ۲۱۰
[۲] . شیخ کلینی، کافى ج ۶ ص ۴۷۷-
[۳] . زندگانى امام سجاد (ع) و امام محمد باقر (ع)، ترجمه بحار الأنوار، ص ۲۶۶
