صحابه در قرآن کریم، همانند همه مسلمانان در تمامی ادوار به دو گروه خوب و بد تقسیم می شوند؛ خداوند در آیاتی از کتاب خود، خوبان صحابه پیامبر(ص) را می ستاید و بدان را نکوهش می کند. از بیعت کنندگان در لحظه بحرانی ماجرای حدیبیه، تجلیل و پیشتازان ایمان و جهاد را تکریم و ستایش می کند. از طرف دیگر، در ده ها آیه قرآن، منافقان مورد نکوهش قرار می گیرند. منافقان در متن اصحاب پیامبر(ص) بودند و خود را آن چنان مسلمان جلوه داده بودند و به اصطلاح مومن جا زده بودند که قرآن کریم به پیامبر اسلام(ص) می فرماید: «حتی تو هم با علم عادی (نه با علم غیب و وحی) نمی توانی آنها را بشناسی!»(توبه/101)
