ایمان به روز قیامت و رستاخیز از اصول دین اسلام محسوب می گردد. در ادیان الهی دیگر، نظیر یهودیت و مسیحیت و حتی زرتشت نیز اعتقاد به معاد و روز قیامت وجود دارد. حتی پیروان ادیان بشری نیز اجمالا به روز قیامت باور دارند.
برپایی روز قیامت برای اجرای عدالت الهی است که هر کسی ثمره اعمال خود را ببیند. بر اساس آیات قرآن کریم و احادیث معصومان (علیهم السلام)، پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) پیوسته نگران امت خود بوده که در اثر اعمال ناشایست گرفتار جهنم شوند. به همین دلیل در روز قیامت شفاعت امت خود را نموده تا خداوند از گناهان آنان درگذرد.
در این رابطه احادیثی از حضرت فاطمه (سلام الله علیها) نقل شده که احوال روز قیامت را بازگو نموده و سعی و تلاش پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) را برای امتش بیان می کند.
وضعیت امت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) در روز قیامت
وَ عَنْ فَاطِمَةَ (علیها السلام) قَالَتْ لِأَبِیهَا یا أَبَتِ أَخْبِرْنِی كَیفَ یكُونُ النَّاسُ یوْمَ الْقِیامَةِ؟ قَالَ: یا فَاطِمَةُ یشْغَلُونَ فَلَا ینْظُرُ أَحَدٌ إِلَى أَحَدٍ وَ لَا وَالِدٌ إِلَى وَلَدِهِ وَ لَا وَلَدٌ إِلَى أُمِّهِ.
قَالَتْ: هَلْ یكُونُ عَلَیهِمْ أَكْفَانٌ إِذَا خَرَجُوا مِنَ الْقُبُورِ؟ قَالَ: یا فَاطِمَةُ تَبْلَى الْأَكْفَانُ وَ تَبْقَى الْأَبْدَانُ یسْتَرُ عَوْرَةُ الْمُؤْمِنِینَ وَ تَبْدُو عَوْرَةُ الْكَافِرِینَ. قَالَتْ یا أَبَتِی مَا یسْتُرُ الْمُؤْمِنِینَ؟ قَالَ: نُورٌ یتَلَأْلَأُ لَا یبْصِرُونَ أَجْسَادَهُمْ مِنَ النُّورِ.
قَالَتْ یا أَبَتِ فَأَینَ أَلْقَاكَ یوْمَ الْقِیامَةِ؟ قَالَ: انْظُرِی عِنْدَ الْمِیزَانِ وَ أَنَا أُنَادِی رَبِّ أَرْجِحْ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ انْظُرِی عِنْدَ الدَّوَاوِینِ إِذَا نُشِرَتِ الصُّحُفُ وَ أَنَا أُنَادِی رَبِّ حَاسِبْ أُمَّتِی حِساباً یسِیراً. وَ انْظُرِی عِنْدَ مَقَامِ شَفَاعَتِی عَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كُلُّ إِنْسَانٍ یشْغَلُ نَفْسَهُ وَ أَنَا مُشْتَغِلٌ بِأُمَّتِی أُنَادِی رَبِّ سَلِّمْ أُمَّتِی وَ النَّبِیونَ (علیهم السلام ) حَوْلِی ینَادُونَ رَبِّ سَلِّمْ أُمَّةَ مُحَمَّد وَ قَالَ (ع) إِنَّ اللَّهَ یحَاسِبُ كُلَّ خَلْقٍ إِلَّا مَنْ أَشْرَكَ بِاللَّهِ فَإِنَّهُ لَا یحَاسَبُ وَ یؤْمَرُ بِهِ إِلَى النَّار.[1]
حضرت فاطمه (علیها السلام) به پدرش گفت: اى پدرم! به من بگو، مردم روز قیامت چگونه اند؟ فرمود: اى فاطمه! گرفتارند و كسى به كسى نگاه نمى كند نه پدر به فرزند و نه فرزند به مادرش.
عرض كرد آنگاه كه از قبر ها بیرون مى آیند بر آنان كفن مى باشد؟ فرمود: اى فاطمه! كفن ها پوسیده و بدن ها باقى مانده، عورت مومن پوشیده و عورت كافران آشكار مى باشد.
عرض كرد: اى پدر! مومنان را چه مى پوشاند؟ فرمود: نورى درخشان كه پیكرشان از شدت آن نور پنهان مى ماند.
عرض كرد: پدرم! روز قیامت شما را كجا ملاقات كنم؟ فرمود: مرا نزد میزان بنگر كه ندا مى كنم پروردگارا! هر كس شهادت داده که خدایى جز خداى یكتا نیست، برترى ده، و بنگر مرا نزد دادگاه ها زمانى كه كتاب ها گشوده شود و من ندا كنم خدایا! حساب امت مرا ساده و آسان بگیر و مرا بنگر در جایگاه شفاعتم بر پل جهنم. هر انسانى گرفتار خویش است و من به فكر امتم، ندا مى كنم پروردگارا! امتم را به سلامت دار و پیامبران در اطراف من ندا مى كنند خدایا! امت محمد (صلى اللّه علیه و آله و سلم) را به سلامت دار.
و فرمود: خداوند از هر آفریده اى حسابرسى مى كند مگر از كسى كه به خداوند شرک ورزیده كه از او حسابرسى نكرده و او را به سوى آتش فرمان دهد.
محل های ملاقات حضرت فاطمه (سلام الله علیها) با پدرش در روز قیامت
… عَنْ عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) قَالَ قَالَتْ فَاطِمَةُ (علیها السلام) لِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) یا أَبَتَاهْ أَینَ أَلْقَاكَ یوْمَ الْمَوْقِفِ الْأَعْظَمِ وَ یوْمَ الْأَهْوَالِ وَ یوْمَ الْفَزَعِ الْأَكْبَرِ؟ قَالَ یا فَاطِمَةُ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ وَ مَعِی لِوَاءُ الْحَمْدِ وَ أَنَا الشَّفِیعُ لِأُمَّتِی إِلَى رَبِّی.
قَالَتْ یا أَبَتَاهْ فَإِنْ لَمْ أَلْقَكَ هُنَاكَ؟ قَالَ الْقَینِی عَلَى الْحَوْضِ وَ أَنَا أَسْقِی أُمَّتِی. قَالَتْ یا أَبَتَاهْ إِنْ لَمْ أَلْقَكَ هُنَاكَ؟ قَالَ الْقَینِی عَلَى الصِّرَاطِ وَ أَنَا قَائِمٌ أَقُولُ رَبِّ سَلِّمْ أُمَّتِی؟ قَالَتْ فَإِنْ لَمْ أَلْقَكَ هُنَاكَ قَالَ الْقَینِی وَ أَنَا عِنْدَ الْمِیزَانِ أَقُولُ رَبِّ سَلِّمْ أُمَّتِی. قَالَتْ فَإِنْ لَمْ أَلْقَكَ هُنَاكَ؟ قَالَ الْقَینِی عَلَى [عِنْدَ] شَفِیرِ جَهَنَّمَ أَمْنَعُ شَرَرَهَا وَ لَهَبَهَا عَنْ أُمَّتِی فَاسْتَبْشَرَتْ فَاطِمَةُ بِذَاكَ.[2]
از حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) روایت شده است که حضرت فاطمه (سلام الله علیها) به رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) گفت پدر جان روز موقف اعظم و روز فزع تو را كجا دیدار كنم؟ فرمود: اى فاطمه! بر در بهشت كه لواء حمد همراه من است و من به درگاه پروردگار شفیع امتم باشم.
عرض كرد: پدر جان اگر آنجا خدمتت نرسم؟ فرمود: سر حوض مرا دیدار كن كه امتم را سیراب می كنم.
عرض كرد: اگر آنجا دیدارت نكردم؟ فرمود: بر صراط مرا ملاقات كن كه ایستاده ام و می گویم پروردگارا امتم را سالم دار.
عرض كرد: اگر آنجا هم نشد؟ فرمود: مرا پاى میزان دیدار كن، كه می گویم پروردگارا امتم را سالم دار.
عرض كرد: آنجا هم نشد؟ فرمود: مرا بر پرتگاه دوزخ برخورد كن كه زبانه و شعله اش را از امتم جلو گیرم. فاطمه از این خبر شاد شد.
تلاش پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) در روز قیامت برای نجات امت
قالت فاطمة (علیها السلام) للنبی (صلی الله علیه و آله و سلم) و هو فی سكرات الموت: یا أبة أنا لا أصبر عنك ساعة من الدنیا فأین المیعاد غدا؟ قال: أما إنك أول أهلی لحوقا بی و المیعاد على جسر جهنم.
قالت: یا أبة أ لیس قد حرم الله عز و جل جسمك و لحمك على النار؟ قال: بلى و لكنی قائم حتى تجوز أمتی. قالت: فإن لم أرك هناك؟ قال: ترینی عند القنطرة السابعة من قناطر جهنم أستوهب الظالم من المظلوم.
قالت: فإن لم أرك هناك؟ قال: ترینی فی مقام الشفاعة و أنا أشفع لأمتی. قالت: فإن لم أرك هناك؟ قال: ترینی عند المیزان و أنا أسأل الله لأمتی الخلاص من النار.
قالت: فإن لم أرك هناك؟ قال: ترینی عند الحوض حوضی عرضه ما بین أیلة إلى صنعاء على حوضی ألف غلام بألف كأس كاللؤلؤ المنظوم و كالبیض المكنون من تناول منه شربة فشربها لم یظمأ بعدها أبدا فلم یزل یقول لها حتى خرجت الروح من جسده (صلی الله علیه و آله و سلم)
حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) به پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در وقت سكرات موت گفت: اى پدر بزرگوار! من بى تو صبر ندارم ساعتى در دنیا، پس كجا خواهد بود فردا میعاد ما؟ فرمود: اول از اهل من، تو خواهى بود كه به من ملحق شوى، و میعاد بر پل صراط است كه بر جهنم كشیده شده است.
گفت: اى پدر! خداى تعالى حرام نكرده چشم و گوش تو را بر آتش؟ فرمود: بلى و لیكن من آنجا مى ایستم تا امت من بگذرد.
گفت اگر تو را آنجا نبینم؟ فرمود: در قنطره هفتم از قناطر دوزخ كه داد مظلومان از ظالم بستانم.
گفت: اگر آنجا نبینم؟ فرمود: ببینى مرا در مقام شفاعت كه آنجا شفاعت امت كنم.
گفت: اگر آنجا نبینم؟ فرمود: مرا ببینى نزد میزان كه من آنجا در خواست امت كنم از خداى تعالى جهت خلاصى از آتش دوزخ.
گفت اگر نبینم آنجا؟ فرمود: ببینى مرا نزد حوض كه عرض آن، ما بین ایله است تا صنعا، بر حوض من هزار پسر باشند با هزار جام مثل لؤلؤ منظوم و همچو بیض مكنون هر كه از آن شربتى بیاشامد بعد از آن هرگز تشنه نشود. پیوسته حضرت به فاطمه راز می فرمود تا روح از جسد مباركش پرواز نمود.[3]
نتیجه گیری
در روز قیامت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) در مکان های متعدد از گناهکاران امت خود شفاعت می کند تا وارد آتش جهنم نشوند. این تلاش رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بیانگر دلسوزی آن حضرت نسبت به بندگان خدا است. حضرت فاطمه (سلام الله علیها) وقتی می شنود که پدرش نجات دهنده امت خود است بسیار شادمان می گردد.
پی نوشت ها
[1] . جامع الاخبار، ص 175.
[2] . أمالی الصدوق، ص 286.
[3] . كشف الغمة فی معرفة الأئمة، ج2، ص 57 – 58.
منابع
- جامع الاخبار، شعیری، تاج الدین، جامع الاخبار، قم، انتشارات رضى، چ1، 1405ق.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، امالی الصدوق، بیروت، اعلمی، چ5، 1400ق.
- محدث اربلی، كشف الغمة فی معرفة الائمة، تبریز، بنی هاشمی، چ1، 1381ق.
