سخنان گهربار و احادیث امام حسین (ع)، نه تنها در زمان حیات پربارشان بلکه در طول تاریخ، چراغ راه هدایت و منبعی غنی از معارف الهی و آموزه های اخلاقی برای پیروان و عموم انسان ها بوده است. این احادیث، با تنوع موضوعی و عمق معنایی خود، زوایای مختلف زندگی فردی و اجتماعی، ارتباط انسان با خالق هستی و وظایف او در قبال خود و دیگران را روشن می سازد.
در این نوشتار، تلاش شده است تا با دسته بندی تعدادی از احادیث امام حسین (ع) بر اساس موضوعات مرتبط، به تحلیل مختصری از مفاهیم و پیام های آن ها پرداخته شود.
احادیث امام حسین (ع) درباره ارتباط انسان با خدا
الف) عرضه شدن اعمال بر خدا
امام حسین (ع) میفرماید: «إنَّ أعمالَ هذِهِ الاُمَّهِ ما مِن صَباحٍ إلاّ و تُعرَضُ عَلَى اللّهِ تَعالى.»[۱] هیچ بامدادى نیست که اعمال این امّت، بر خداى متعال عرضه نشود.
این حدیث بیانگر نظارت دائمی و دقیق خداوند متعال بر اعمال امت اسلامی است. عرضه شدن روزانه اعمال، نشان از اهمیت کردار انسان در پیشگاه الهی و لزوم توجه به کیفیت و محتوای آن دارد. این آگاهی، مؤمن را به مراقبت از رفتار و نیت خود در تمام لحظات زندگی ترغیب می کند. احادیث امام حسین (ع)، چراغ راهی برای درک عمیق تر مفاهیم اسلامی است.
ب) کیفر موحّدانِ مرتکب گناه کبیره
امام حسین (ع) از قول پیامبر خدا (ص) میفرماید: «إنَّ أصحابَ الکَبائِرِ مِن مُوَحِّدِی الاُمَمِ کُلِّهِم؛ الَّذین ماتوا عَلى کَبائِرِهِم غَیرَ نادِمینَ و لا تائِبینَ، مَن دَخَلَ النّارَ مِنهُم فِی البابِ الأَوَّلِ مِن جَهَنَّمَ؛ لا تَزرَقُّ أعیُنُهُم، و لا تَسوَدُّ وُجوهُهُم، و لا یُقرَنونَ و لا یُغَلَّونَ بِالسَّلاسِلِ، و لا یُجَرَّعونَ الحَمیمَ، و لا یُلبَسونَ القَطِرانَ؛ حَرَّمَ اللّهُ أجسادَهُم عَلَى الخُلودِ مِن أجلِ التَّوحیدِ، و صُوَرَهُم عَلَى النّارِ مِن أجلِ السُّجودِ.»[۲]
«موحّدانِ مرتکب کبیره همه امّت ها که با گناه کبیره، امّا بدون پشیمانى و توبه مى میرند، که از درِ اوّل دوزخ وارد مى شوند، چشم هایشان کور نمى شود و صورتشان سیاه نمى گردد و غُل و زنجیر نمى شوند و آب جوشان نمى نوشند و مسِ ذوب شده، نمى پوشند. خدا، پیکرهایشان را به سبب موحّد بودنشان، از ماندگارى همیشه در دوزخ و صورت هایشان را به دلیل سجده کردن، از آتش، دور داشته است».
این حدیث، ضمن هشدار به مرتکبین گناهان کبیره، رحمت و عدل الهی را در مورد موحدان نشان می دهد. اگرچه گناهان بزرگ موجب ورود آنها به جهنم می شود، اما به دلیل ایمان به یگانگی خداوند و انجام سجده، از برخی عذاب های دائمی و سخت در امان خواهند بود. این حدیث بر اهمیت توحید و عبودیت در عین توجه به عواقب گناه تاکید دارد.
ج) استدراج
امام حسین (ع) در دعای خویش به درگاه خداوند میفرماید: «اللّهُمَّ لا تَستَدرِجنی بِالإِحسانِ، و لا تُؤَدِّبنی بِالبَلاءِ.»[۳] خدایا! مرا با احسان به تدریج، گرفتار [بدفرجامى] مساز و با بلا، تأدیبم مکن.
استدراج به معنای آن است که خداوند نعمت های خود را بر بنده گنهکار سرازیر کند و او را از یاد شکر و توبه غافل سازد، تا عذاب او در نهایت سخت تر باشد. امام (ع) در دعای خود از این وضعیت به خدا پناه می برد. در دیگر احادیث احادیث امام حسین (ع)، نشانه استدراج، در عدم شکرگزاری در مقابل نعمت ها بیان شده است. این آموزه، مؤمن را به هوشیاری در برابر نعمت ها و لزوم شکرگزاری مداوم ترغیب می کند.
د) میهمان خدا
امام حسین (ع) مى فرماید: «مَن أتى مَسجِدا لا یَأتیهِ إِلاّ للّهِِ تَعالى، فَذاکَ ضَیفُ اللّهِ تَعالى حَتّى یَخرُجَ مِنهُ»[۴] «هر کس تنها به خاطر خداى متعال به مسجدى درآید، میهمان خداست تا زمانى که از آنجا خارج شود.»
این حدیث، فضیلت و جایگاه والای مسجد و کسانی که خالصانه برای عبادت خداوند به آن وارد می شوند را بیان می کند. چنین فردی، میهمان ویژه خداوند محسوب می شود و مورد لطف و عنایت او قرار خواهد گرفت. این آموزه، بر اهمیت اخلاص در عبادت و جایگاه معنوی مساجد تاکید دارد.
احادیث امام حسین (ع) در زمینه خودشناسی
در میان احادیث امام حسین (ع)، نکات ظریف و عمیقی درباره خودشناسی وجود دارد که به برخی از آنان اشاره می کنیم:
الف) غرور فرزندان آدم
درک صحیح مفهوم بندگی در احادیث امام حسین (ع)، ما را از غرور دور می کند. امام حسین (ع) مى فرماید: «لَولا ثَلاثَهٌ ما وَضَعَ ابنُ آدَمَ رَأسَهُ لِشَیءٍ: الفَقرُ، وَ المَرَضُ، وَ المَوتُ»[۵] اگر سه چیز نبود، آدمیزاد در برابر هیچ چیز، سر فرود نمى آورد: نادارى، بیمارى و مرگ.
احادیث امام حسین (ع)، نه تنها جنبه های عبادی بلکه مسائل اخلاقی و اجتماعی را نیز شامل می شوند. امام (ع) در این حدیث به سه واقعیت تلخ زندگی انسان اشاره می کنند که موجب فروتنی و شکستن غرور او می شود: فقر، بیماری و مرگ. آگاهی از این محدودیت های ذاتی، انسان را از تکبر و خودبزرگ بینی باز می دارد و به سوی تواضع و پذیرش ضعف های خود سوق می دهد.
ب) تصوّر واقعى مرگ
امام حسین (ع) مى فرماید: «لَو عَقَلَ النّاسُ و تَصَوَّرُوا المَوتَ بِصورَتِهِ، لَخَرِبَتِ الدُّنیا»[۶] اگر مردم مى فهمیدند و صورت حقیقى مرگ را مى دیدند، دنیا ویران مى شد.
همچنین امام حسین (ع) از قول امیر مومنان علی (ع) میفرماید: «لَو رَأَى العَبدُ أجَلَهُ و سُرعَتَهُ إلَیهِ، لَأَبغَضَ الأَمَلَ و تَرَکَ طَلَبَ الدُّنیا»[۷] «اگر انسان، اَجَل را و شتاب آن را به سوى خود مى دید، آرزو را دشمن مى داشت و دنیاطلبى را رها مى کرد.»
این دو حدیث بر اهمیت تفکر در مورد مرگ و واقعیت های آن تاکید دارند. امام (ع) معتقدند که اگر انسان ها به درک صحیحی از ماهیت مرگ و سرعت رسیدن آن دست یابند، دلبستگی به دنیا و آرزوهای طولانی در آنها کاهش می یابد و توجه بیشتری به آخرت خواهند داشت. بی تردید، تدبر در احادیث امام حسین (ع)، انسان را به سوی خودشناسی و کسب فضائل اخلاقی سوق می دهد.
ج) غنیمت شمردن عمر
امام حسین (ع) مى فرماید: «یَابنَ آدَمَ، إنَّما أنتَ أیّامٌ، کُلَّما مَضى یَومٌ ذَهَبَ بَعضُکَ»[۸] اى زاده آدم! تو همین روزهایى. هر روزى که برود، بخشى از تو مى رود.
این حدیث، ماهیت گذرای عمر انسان را به زیبایی تصویر می کند. هر روز سپری شده، بخشی از وجود انسان را با خود می برد و او را به پایان زندگی نزدیک تر می کند. این آگاهی، ضرورت بهره برداری صحیح از لحظات عمر و اغتنام فرصت ها برای انجام اعمال نیک را یادآور می شود.
د) فقیرترین
«أصبَحتُ ولی رَبٌّ فَوقی، وَ النّارُ أمامی، وَ المَوتُ یَطلُبُنی، وَ الحِسابُ مُحدِقٌ بی، و أنَا مُرتَهَنٌ بِعَمَلی، لا أجِدُ ما اُحِبُّ و لا أدفَعُ ما أکرَهُ، وَ الاُمورُ بِیَدِ غَیری، فَإِن شاءَ عَذَّبَنی، و إن شاءَ عَفا عَنّی، فَأَیُّ فَقیرٍ أفقَرُ مِنّی؟!»[۹]
«صبح کردم در حالی که پروردگارم بالای سر من است، و آتش در پیش روی من، و مرگ مرا می طلبد، و حساب [رسی] مرا احاطه کرده است، و من در گروِ عمل خویشم. نه آنچه را دوست دارم می یابم و نه می توانم آنچه را ناخوش دارم از خود دور کنم. و کارها به دست دیگری است؛ پس اگر بخواهد مرا عذاب می کند، و اگر بخواهد از من درمیگذرد. پس کدام فقیر، فقیرتر از من است؟!»
آشنایی با احادیث امام حسین (ع)، ما را با شخصیت والای ایشان بیشتر آشنا می کند. این سخن امام (ع)، بیانگر نهایت تواضع و احساس وابستگی مطلق انسان به خداوند است. با وجود مقام والای امامت، ایشان خود را در برابر عظمت الهی و مسئولیت های سنگین آخرت، فقیرترین افراد معرفی می کنند. این حدیث، درس فروتنی و اعتراف به ضعف و نیاز به رحمت الهی را به ما می آموزد.
احادیث امام حسین (ع) درباره اهمیت عمل و تجربه
الف) تجربه آموزى
«العَمَلُ تَجرِبَهٌ»[۱۰] کار، تجربه است.
«طولُ التَّجارِبِ زِیادَهٌ فِی العَقلِ»[۱۱]: تجربه هاى طولانى، مایه فزونىِ عقل است.
این دو حدیث بر ارزش عمل و تجربه در زندگی انسان تاکید دارند. کار و تلاش، فرصتی برای کسب تجربه و شناخت بیشتر جهان پیرامون و توانایی های خود فراهم می کند. گذر زمان و کسب تجارب مختلف، موجب افزایش عقل و حکمت انسان می گردد. این آموزه ها، اهمیت یادگیری از اشتباهات و تلاش مستمر در زندگی را یادآور می شوند. شایسته است نسل جوان، با این احادیث امام حسین (ع) بیشتر آشنا شده و از آن ها درس بگیرند.
ب) چاره گناه
«اِفعَل خَمسَهَ أشیاءَ و أذنِب ما شِئتَ، فَأَوَّلُ ذلِکَ: لا تَأکُل رِزقَ اللّهِ و أذنِب ما شِئتَ، وَ الثّانی: اُخرُج مِن وِلایَهِ اللّهِ و أذنِب ما شِئتَ، وَ الثّالِثُ: اُطلُب مَوضِعا لا یَراکَ اللّهُ و أذنِب ما شِئتَ، وَ الرّابِعُ: إذا جاءَ مَلَکُ المَوتِ لِیَقبِضَ روحَکَ فَادفَعهُ عَن نَفسِکَ وَ أذنِب ما شِئتَ، وَ الخامِسُ: إذا أدخَلَکَ مالِکٌ فِی النّارِ فَلا تَدخُل فِی النّارِ و أذنِب ما شِئتَ»[۱۲]
در یکی از احادیث امام حسین (ع) آمده است: «پنج کار را انجام بده و سپس، هر گناهى که خواستى، بکن. نخست، آنکه روزىِ خدا را نخور و هر گناهى خواستى کن. دوم، از ولایت خدا بیرون برو و هر گناهى خواستى بکن. سوم، جایى که خدا تو را نبیند پیدا کن و هر گناهى خواستى بکن. چهارم، چون فرشته مرگ آمد تا قبضِ روحت کند او را از خود بران و هر گناهى خواستى بکن. پنجم، چون مالک (فرشته جهنّم) تو را به دوزخ درآورد، به آن وارد مشو و هر گناهى خواستى بکن»
این حدیث از احادیث امام حسین (ع) به صورت تمثیلی، غیرممکن بودن گناه کردن بدون سرپیچی از خداوند را بیان می کند. هر یک از این پنج شرط، به نوعی وابستگی و احاطه الهی بر انسان را نشان می دهد. این آموزه، در واقع دعوتی به ترک گناه و توجه به حضور دائمی خداوند است. روشن است آشنایی و کسب معرفت از سخنان و احادیث امام حسین (ع)، بصیرت ما را نسبت به مسائل دینی و معنوی افزایش می دهد.
احادیث امام حسین (ع) درباره اخلاق و فضائل انسانی
الف) اخلاق نیکو
«الخُلُقُ الحَسَنُ عِبادَهٌ»[۱۳] خوى خوش، عبادت است.
این حدیث، اهمیت والای اخلاق نیکو را در اسلام نشان می دهد و آن را همسنگ عبادت قرار می دهد. حسن خلق، نه تنها موجب رضایت خداوند می شود بلکه روابط اجتماعی را بهبود بخشیده و آرامش فردی و جمعی را به ارمغان می آورد.
ب) ترغیب به انفاق
امام حسین (ع) در مورد زبان حال فرد نیازمند و سائل مى فرماید: «یَقولُ: أنَا رَسولُکُم، إن أعطَیتُمونی شَیئا أخَذتُهُ و حَمَلتُهُ إلى هُناکَ، و إلاّ أرِدُ إلَیهِ و کَفّی صِفرٌ»[۱۴] «مى گوید: من، فرستاده شما هستم. اگر چیزى به من بدهید، آن را مى گیرم و [برایتان] به آنجا (قیامت) مى برم؛ وگرنه با دستانى تهى بر آن درمى آیم»
«مالُکَ إن لَم یَکُن لَکَ کُنتَ لَهُ، فَلا تُبقِ عَلَیهِ فَإِنَّهُ لا یَبقى عَلَیکَ، و کُلهُ قَبلَ أن یَأکُلَکَ»[۱۵] مالت اگر براى تو نباشد، تو براى اویى. پس آن را باقى مگذار، که برایت باقى نمى ماند و آن را بخور، پیش از آن که تو را بخورَد.
این دو حدیث از احادیث امام حسین (ع) بر اهمیت انفاق و نگرش صحیح به مال دنیا تاکید دارند. امام (ع) در حدیث اول، زبان حال نیازمند را به عنوان فرستاده ای برای انتقال ثروت به آخرت بیان می کنند. در حدیث دوم، ناپایداری مال دنیا و ضرورت استفاده از آن در راه خیر قبل از آنکه انسان را به خود مشغول سازد، گوشزد می شود. بدیهی است تلاش برای عمل به احادیث امام حسین (ع)، موجب اصلاح اعمال و تقرب به خداوند متعال می شود.
ج) راستگویی و رازداری
«الصِّدقُ عِزٌّ»[۱۶] راستى، [مایه] عزّت است.
«السِّرُّ أمانَهٌ»[۱۷]: راز، امانت است.
این دو حدیث از احادیث امام حسین (ع)، بر دو فضیلت مهم اخلاقی تاکید دارند. راستگویی، سبب سربلندی و اعتبار انسان در دنیا و آخرت می شود و اعتماد دیگران را جلب می کند. رازداری نیز، نشان دهنده امانت داری و پایبندی به تعهدات اخلاقی است و موجب استحکام روابط اجتماعی می گردد. احادیث امام حسین (ع)، راهنمایی جامع برای داشتن یک زندگی شریف و سعادتمندانه است.
د) شریف ترین مردم در احادیث امام حسین (ع)
«مَنِ اتَّعَظَ قَبلَ أن یوعَظَ، وَ استَیقَظَ قَبلَ أن یوقَظَ»[۱۸] «[چه خوب است] که پیش از آنکه اندرزش دهند، خود، اندرز گیرد و پیش از آنکه بیدارش کنند، بیدار شود».
این حدیث، ویژگی بارز انسان های شریف و خردمند را در داشتن بصیرت و آمادگی برای پذیرش حقیقت بیان می کند. چنین افرادی، نیازی به تذکر و هشدار دیگران ندارند؛ زیرا با تفکر و تعقل، راه درست را تشخیص داده و به آن عمل می کنند.
و) بدترین خصلت فرمانروایان
برخی از احادیث امام حسین (ع)، به مسائل مربوط به رهبری و حکومت عادلانه اشاره دارند. در یکی از احادیث امام حسین (ع) آمده است: «شَرُّ خِصالِ المُلوکِ الجُبنُ مِنَ الأَعداءِ، وَ القَسوَهُ عَلَى الضُّعَفاءِ، وَ البُخلُ عِندَ الإِعطاءِ»[۱۹] «بدترین خصلت هاى فرمانروایان، ترس از دشمنان، سنگدلى با ناتوانان و بخل ورزیدن هنگام عطاست».
این حدیث، سه رذیله اخلاقی را به عنوان بدترین صفات حاکمان و رهبران جامعه برمیشمارد. ترس در برابر دشمن، موجب ضعف و شکست می شود؛ سختگیری با ضعفا، عدالت و رحمت را از بین می برد؛ و بخل در هنگام بخشش، مانع از رسیدن حق به مستحق می گردد. این آموزه، بر لزوم شجاعت، مهربانی و سخاوت در رهبران تاکید دارد.
ه) زشت ترین کارها
«الفِسقُ فِی الشَّیخِ قَبیحٌ، وَ الحِدَّهُ فِی السُّلطانِ قَبیحَهٌ، وَ الکَذِبُ فی ذِی الحَسَبِ قَبیحٌ، وَ البُخلُ فی ذِی الغِنى، وَ الحِرصُ فِی العالِمِ»[۲۰] «فسق و فجور در پیرمرد زشت است، و تندی و خشم در سلطان زشت است، و دروغ در صاحب حسب و نسب زشت است، و بخل در توانگر [زشت است]، و حرص در دانشمند [زشت است].
این حدیث، بیانگر آن است که برخی صفات ناپسند، در افراد خاص و با توجه به موقعیت و سن آنها، زشتی مضاعف پیدا می کنند. برای مثال، پیری که باید الگوی دیگران باشد، اگر به فسق بپردازد، تاثیر منفی بیشتری خواهد داشت. همچنین، حاکمی که باید با مدارا رفتار کند، اگر تندخو باشد، عدالت را زیر سوال می برد.
ی) فضیلت و نقصان
احادیث امام حسین (ع)، همچنان پس از قرن ها، الهام بخش و هدایتگر هستند. یکی از نمونه های بارز آن حدیث زیر است:
به امام حسین (ع) عرض شد: «فضیلت چیست؟ فرمود: مِلکُ اللِّسانِ، و بَذلُ الإِحسانِ. قیلَ: فَمَا النَّقصُ؟ قالَ: التَّکَلُّفُ لِما لا یَعنیکَ»[۲۱] در اختیار داشتن زبان و نیکى کردن [به دیگران]. گفته شد: نقصان چیست؟ فرمود : اینکه آنچه را به کارت نمى آید، به زحمت بر دوش گیرى.»
امام (ع) در این حدیث، دو معیار مهم برای سنجش فضیلت و نقصان انسان ارائه می دهند. فضیلت در گرو کنترل زبان و انجام نیکوکاری است، در حالی که پرداختن به امور بی اهمیت و دخالت در کار دیگران، نشانه نقصان و کمبود عقل است.
جمع بندی
احادیث امام حسین (ع)، گنجینه ای ارزشمند از حکمت و معرفت است که ابعاد گوناگون زندگی انسان را در بر می گیرد. این سخنان نورانی، با تاکید بر ارتباط صحیح با خداوند، خودشناسی و درک محدودیت های انسان، اهمیت عمل و تجربه، و فضائل اخلاقی، راه سعادت و کمال را برای پیروان اهل بیت(ع) و تمامی جویندگان حقیقت روشن می سازد.
تدبر در این آموزه ها و تلاش برای به کار بستن آن ها در زندگی فردی و اجتماعی، می تواند جامعه ای مبتنی بر عدل، اخلاق و معنویت را رقم بزند. احادیث امام حسین (ع)، به عنوان میراثی گرانبها، نسل به نسل منتقل شده اند. امید است که احادیث امام حسین (ع) و دیگر معصومان (ع)، نقشه راه زندگیمان گردد.
پی نوشت ها
[۱] صدوق، عیون أخبار الرضا (ع)، ج۲، ص۴۴.
[۲] خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۱۵۶.
[۳] حلبی، نزهه الناظر، ص۸۳.
[۴] ابن عدیم، بغیه الطلب فی تاریخ حلب، ج۶، ص۲۵۸۵.
[۵]حلبی، نزهه الناظر، ص۸۰.
[۶]راغب اصفهانی، محاضرات الاُدباء، ج۲، ص۴۵۸.
[۷]شیخ مفید، الأمالی للمفید، ص۳۰۹.
[۸]دیلمی، إرشاد القلوب، ص۴۰.
[۹]شیخ صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۰۴.
[۱۰]یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۶.
[۱۱]حلبی، نزهه الناظر، ص۸۸.
[۱۲]مجلسی، بحار الأنوار، ج۷۸، ص۱۲۶.
[۱۳]یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۶.
[۱۴]نوری، مستدرک الوسائل، ج۷، ص۲۰۳.
[۱۵]حلبی، نزهه الناظر، ص۸۴.
[۱۶]یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۶.
[۱۷]یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۴۶.
[۱۸]راغب اصفهانی، محاضرات الاُدباء، ج۴، ص۳۸۸.
[۱۹]ابن شهرآشوب، المناقب لابن شهرآشوب، ج۴، ص۶۵.
[۲۰]مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۶، ص۳۸۴.
[۲۱]نوری، مستدرک الوسائل، ج۹، ص۲۴.
منابع
- ابن عدیم، کمال الدین عمر، بغیه الطلب فی تاریخ حلب، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۸ق.
- ابن شهرآشوب، محمد بن علی، المناقب، قم، مؤسسه انتشارات علامه، ۱۳۷۹ق.
- دیلمی، حسن بن محمد، إرشاد القلوب، قم، الشریف الرضی، ۱۴۱۲ق.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، محاضرات الأدباء، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۲۴ق.
- خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۷ق.
- حلبی، علی بن ابراهیم، نزهه الناظر، قم، مؤسسه امام مهدی(عج)، ۱۴۳۶ق.
- صدوق، محمد بن علی، عیون أخبار الرضا(ع)، تهران، نشر جهان، ۱۳۷۸ق.
- صدوق، محمد بن علی، مَن لا یحضُرُه الفقیه، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۱۳ق.
- مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بحار الأنوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- مفید، محمد بن محمد، الأمالی، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
- نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل، بیروت، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۰۸ق.
- یعقوبی، احمد بن ابییعقوب، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دار صادر، ۱۳۷۹ق.
منبع اقتباس
چهل حدیث ار احادیث امام حسین (ع)، پایگاه اطلاع رسانی حدیث شیعه، حدیث نت.
