کتاب های روانشناسی؛ معرفی چند منبع مهم و کاربردی

کتاب های روانشناسی، از منابع ارزشمند برای شناخت بهتر ذهن، هیجانات، رفتار و روابط انسانی به شمار می روند و می توانند نقش مهمی در افزایش آگاهی فردی و بهبود کیفیت زندگی داشته باشند. کتاب های روانشناسی، با ارائه دیدگاه های علمی و کاربردی درباره موضوعاتی مانند شخصیت، اضطراب، عزت نفس، ارتباطات، تربیت فرزند و رشد فردی و اجتماعی، به خواننده کمک می کنند خود و دیگران را عمیق تر بشناسد و در موقعیت های مختلف تصمیم ها و رفتارهای آگاهانه تری داشته باشد. مطالعه کتاب های روانشناسی همچنین فرصتی برای آشنایی با یافته های علمی و دیدگاه های متخصصان این حوزه فراهم می کند.

1- کمک به افراد مبتلا به مشکلات جنسی

(رویکردی عملی برای متخصصان بالینی)
مولف: پیتر تریگول
مترجم/ محقق: دکتر مجید صفاری نیا، دکتر مجتبی دلیر
ناشر: انتشارات ارجمند
سال نشر: ۱۳۹۵
نوبت نشر: دوم
محل نشر: تهران

مشکلات جنسی شایع و مهم هستند. درمانگران و بسیاری از مراقبان بهداشت حرفه ای دیگر، در گسترۀ وسیعی از تخصص های پزشکی، نیاز به کسب مهارت در ارزیابی، شناخت و ارائۀ کمک موثر برای درمان چنین مشکلاتی دارند. برای کارآموزان و به همان اندازه درمانگران قدیمی، برخورداری از یک دانش کاربردی پیرامون طبقه بندی اختلالات و مشکلات جنسی که بایستی شامل ابعاد مشترک عضوی/ روان شناختی اختلالات جنسی باشد، مهم است.

هدف این کتاب، آموزش تمامی موضوعات روانی جنسی به خوانندگان نیست. حتی اگر دسترسی به چنین هدفی در کتابی با این حجم ممکن بود، بیشتر متخصصین بالینی، نیاز به تخصص در این حیطه نداشتند. در عوض، اهداف این کتاب، آماده کردن خواننده برای ایجاد درکی اساسی از مشکلات جنسی است و چهارچوبی ارائه می دهد که در آن با اطمینان می توان مشکلات جنسی بیماران را ارزیابی، صورت بندی و درمان (یا تصمیم به ارجاع برای درمان) کرد.

2- راهنمای سریع رفتار درمانی عقلانی هیجانی

مولف: مایکل نینان، ویندی درایدن
مترجم/ محقق: دکتر حسن حمیدپور
ناشر: انتشارات ارجمند
سال نشر: ۱۳۹۵
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران

اگرچه خیلی ها دوست دارند مطالب پیچیدۀ نظری و کاربردی روان درمانی و مشاوره را ساده کنند، اما این کار از دست گروه کوچکی از متخصصان بر می آید که با زیر و بم های نظریه آشنا باشند و در راه آماده سازی این مفاهیم به دام ساده انگاری نیفتند.

ویندی درایدن و مایکل نینان توانسته اند مجموعه ای از این کتاب را بنویسند و یا ویراستاری کنند. آن ها نام این کتاب را مجموعه (In a Nutshell) گذاشته اند که می توان به زبان فارسی آن را راهنمای سریع ترجمه کرد. در این مجموعه کتاب ها، حواشی و زواید مطالب زدوده شده است و اصل مطلب در اختیار خواننده قرار گرفته است.

هدف در کتاب حاضر، این است که به طور جامع و مانع، تمامی نکات کلیدی رفتاردرمانی عقلانی هیجانی از جنبۀ نظری و کاربردی را تا جای ممکن با کمترین کلمات توضیح داده شود. تا زمانی که دانشجویان نتوانند مفاهیم بنیادی را یاد بگیرند، خواندن کتاب های قطور رفتاردرمانی عقلانی هیجانی نمی تواند دانش آن ها را در این زمینه افزایش دهد.

3- وقتی مرگ وارد فضای درمانی می شود

(دیدگاه های وجودی در مشاوره و روان درمانی)
مولف: لورا بارنت
مترجم/ محقق: دکتر مجتبی دلیر؛ فرزانه رسانه
ناشر: انتشارات ارجمند
سال نشر: ۱۳۹۵
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران

دانش ‏افزایی دربارۀ مرگ به ‏‌ویژه برای هر فرد فعّال در حوزۀ علوم انسانی ضرورت دارد؛ متخصصانِ روانشناسی، روانپزشکی، روان پرستاری، مشاوره، مددکاری، مامایی، پرستاری، پزشکی، پیراپزشکی، جامعه شناسی، علوم تربیتی، الهیات، فلسفه و سایرین از خواندن این کتاب سود خواهند برد.

مخاطبان باید به ‏‌خاطر داشته باشند که هدف علم روا‏‌شناسی و هنر روان‏ درمانی از پرداختن به مرگ، دستیابی به نیروی احیاگر آن است؛ مراجعان در طی فرایند آگاه‏ شدن از این واقعیت که با وقوع مرگ فرصت عمل و تغییر به پایان خواهد رسید، می توانند از فرصت هایی که فضای درمان در اختیارشان قرار می دهد نهایت بهره‌ را ببرند. مرگ و مردن، اجتنا ‏‌ناپذیر، جهان‏شمول، برگشت ناپذیر، قطعی و مطلق است.

کتاب حاضر با مطرح ‏کردن فلسفۀ وجودی و بررسی آراء فیلسوفانی که دیدگاه های وجودی بر نظریۀ آن ها بنا شده است، در ژرفای مبحث مرگ گام می نهد. سپس مسائل اساسی وجود بشر را در راستای پرداختن به مرگ و مردن مطرح کرده و آن ها را از جنبۀ درمانی بررسی می نماید.

در ادامه، با تأکید بر منحصر به فرد بودن تجارب هر فرد در رویارویی با مرگ خویش، افکار، احساس ‏ها و اوهامِ افرادی را نقل می کند که در رویارویی با مرگِ خود آن ها را تجربه نموده اند.

جذابیت و تأثیرگذاری عمدۀ این اثر در بازگویی سرگذشت واقعی افراد گوناگون با جایگاه‌ و نقش های مختلف است؛ چرا که برخی از آن ها درمانگرانی هستند که در حین درمانگری و در اثر ابتلا به یک بیماری تهدید‌کنندۀ حیات، نقش بیمار را پیدا کرد‏ه اند، و یا والدینی هستند که همزمان با ارائۀ خدمت به والدین داغدیده، فرزندشان را از دست داده ‏اند، و یا سرپرستان درمانی هستند که با فقدان سرپرست درمانِ خود مواجه گشت‏ه اند.

4- روان‌ شناسی سلامت

مولف: جین اگدن
مترجم/ محقق: محسن کچویی
ناشر: انتشارات ارجمند
سال نشر: ۱۳۹۵
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران

این کتاب، از کتب بسیار معتبر و پرفروش در سطح جهانی به شمار می رود. جین اُگدن استاد روانشناسی سلامت دانشگاه سوری انگلستان با سال ها سابقۀ درخشان، پنجمین ویراست کتاب را همراه با ارائۀ آخرین پژوهش ها، نظریه ها و کاربست ها در روانشناسی سلامت در اختیار مخاطبان قرار می دهد.

کتاب در ساختار پنج‌ بخشی خود الگوی پیوستاری سلامت- بیماری را دنبال می کند: از باورها و رفتارهای سلامت تا بیمار شدن و بیمار بودن. اُگدن با تسلط خود بر ادبیات پژوهشی و نظریه های موجود، خواننده را در سرزمین شگفت انگیز و پهناور روانشناسی سلامت راهنمایی می کند. او استادانه یافته های پژوهشی را با مثال‌های عینی در می آمیزد تا تصویری کامل از حوزه های گوناگون روانشناسی سلامت به نمایش بگذارد.

باورها و رفتارهای مرتبط با سلامت (رفتار خوردن، رفتار اعتیادی، رفتار جنسی و ورزش)، بیماری ها (سرطان، بیماری کرونری قلب، چاقی و ایدز)، استرس، دسترسی به خدمات سلامت، سنجش سلامت، سلامت زنان و مردان از جمله موضوعات مطرح شده در کتاب هستند. تأکید اُگدن بر مبنای نظری مباحث مطرح شده، این کتاب را از سایر کتاب های موجود متمایز می سازد.

خواندن این کتاب برای همۀ دانشجویان و پژوهشگران و نیز علاقمندان حوزه روانشناسی سلامت ضروری است. دانشجویان و متخصصان علوم پزشکی، روانشناسی، پرستاری، و سایر فعالان در حوزۀ سلامت نیز مطالعۀ آن را ارزشمند خواهند یافت.

5- شجاعت خلاق بودن

مولف: رولو می
مترجم/ محقق: محمدباقر حسینی‌فیاض
ناشر: انتشارات ارجمند
سال نشر: ۱۳۹۵
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران

جامعه، در حال تغییر و دگرگونی است. تغییر باعث می شود که بسیاری از ما حس از خودبیگانگی و سردرگمی داشته باشیم. حال، دو راه پیش روی ماست: نخست این که سراسیمه و پریشان، گوشه گیر شویم و کنج عزلت اختیار کنیم، و راه دوم پروراندن و گسترش شجاعت برای خلق جامعه ای بهتر است. راه دوم، نیازمند شجاعت و البته خلاقیت است. شجاعت، به معنای به پیش رفتن است. حتی هنگامی که چندان امیدی به آن نیست. از همین روست که فلاسفۀ هستی گرای (اگزیستانسیال) همچون کی یرکگارد، نیچه و سارتر شجاعت را، نبود یأس نمی دانند بلکه آن را توانایی به پیش رفتن با وجود یأس می خوانند.

این کتاب رویکردی به خلاقیت از دید یک روانشناس هستی گرای است. مِی خلاقیت را هدف غایی همۀ مردمان می داند (و نه صرفاً آن دسته از افرادی که از قدیم خلاق خوانده می شوند) و خلاق بودن را با بهزیستی و میل به این که جهان را جایی بهتر سازیم، پیوند می دهد.

6- روابط دختر و پسر

مولف: محمدرضا احمدی با همکاری جمعی از محققان
مترجم/ محقق: ****
ناشر: انتشارات دفتر نشر معارف
سال نشر: ۱۳۹۱
نوبت نشر: سیزدهم
محل نشر: قم

مسأله چگونگی ارتباط دختر و پسر، یکی از موضوعاتی است که هر جامعه‎ با جمعیت جوان بالا را با خود درگیر می سازد. این مسئله را باید در تعامل با سایر مسایل اجتماعی، تحلیل و بررسی کرد و یا در سطح کلان به وضع نمودن استراتژی در مورد آن پرداخت. از طرفی ویژگی دوران جدید، تحولات پیاپی در سطح اجتماعی است، به طوری که دامنه آن به زندگی شخصی و ساده ‎ترین روابط اجتماعی نیز کشیده شده است.

پدیده جهانی شدن، تأثیرات ‎مدرنیته بر جوامع و شکسته شدن ساختارها و قالب ها و عوض شدن هنجارهای اجتماعی که به افراد دیکته می شود، روز به روز بیشتر می‎ گردد. انقلاب ارتباطات و ظهور شبکه جهانی رایانه ای، یکی از مهمترین مصادیق این پدیده به حساب می‎ آید. تا آنجا که هم‎اکنون، فردی روستایی نیز می ‎تواند از طریق شبکه وب با گروه های دوستی ارتباط برقرار نماید. این نوع ارتباط، امکان شکستن حریم ها را به همگان داده است و زمینه حساسیت‎ زدایی اخلاقی را فراهم نموده است.

در چنین شرایطی، رابطه دختر و پسر، مسئله ای است که هر چه زمان پیش می رود، بیشتر جامعه ما را با خود درگیر می سازد. آنچه ‎که در این قالب شکنی می تواند نقش داشته باشد، تربیت اخلاقی و دینی است. از طرف دیگر، فضاهایی که روزگار فعلی در اختیار جوانان می گذارد، فضاهایی است که در آن، مرزهای قبلی کمتر شده است. در این شرایط، لازم است که افراد حریم ها را در درون خود ساخته باشند و بتوانند در تطبیق معیارها بر اساس شرایط روز، پویایی لازم را داشته باشند.

کتاب روابط دختر و پسر، دفتر بیست و پنجم از مجموعه پرسش و پاسخ های دانشجویی است که به همت اداره مشاوره و پاسخ معاونت مطالعات راهبردی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها به چاپ رسیده است. این اداره، که پرسش ها و پاسخ های دانشجویی را در موضوعات مختلف دینی، اخلاقی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مشاوره، احکام و … پاسخ داده است، کتاب حاضر را به روابط دختر و پسر اختصاص داده است.

این کتاب در دو بخش تنظیم شده است. در بخش اول، پرسش های دانشجویی و پاسخ های تفصیلی آن ها در موضوعاتی هم چون همسریابی، ارتباط تلفنی، عشق، اظهار محبت و شناخت پیش از ازدواج و … مطرح شده است. در بخش دوم، احکام مربوط به روابط در زمینه های گوناگونی هم چون ارتباط شغلی، تدریس خصوصی، چت با جنس مخالف، گفت و گوی علمی و … با توجه به فتواهای برخی مراجع بیان شده است.

موضوع ارتباط دختر و پسر را می ‎توان از ابعاد مختلف دینی، روان شناختی و … بررسی نمود. در این کتاب، بُعد دینی این مسأله، بیشتر مد نظر قرار گرفته است. هفتاد و چهار پرسش این کتاب، به گونه ای انتخاب شده اند که تا حد امکان، مسائل مختلف این حیطه را پوشش دهند. پرسش ها، مربوط به تجربیات واقعی دانشجویان در این زمینه بوده و برخی از سؤال ها، شرحی نسبتاً تفصیلی از مسأله آنهاست.

7- روان شناسی کمرویی

مولف: غلامعلی افروز
مترجم/ محقق: ****
ناشر: انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی
سال نشر: ۱۳۷۹
نوبت نشر: چهارم
محل نشر: تهران

در پیشگفتار این کتاب آمده است: کمرویی یک ناتوانی و معلولیت فراگیر اجتماعی است. در بسیاری از مواقع، کمرویی، اصلی ترین مانع شکوفایی قابلیت ها، خلاقیت ها و ایفای مسوولیت ها است. پدیده کمرویی، به عنوان یکی از اساسی ترین آفات رشد متعادل درخانواده ها و جامعه می باشد. بدون تردید اختلال کمرویی، قابل پیش گیری و درمان است.

کمرویی، یک ناتوانی و معلولیت فراگیر اجتماعی است و یک نقیصه جدی در زندگی فردی و خانوادگی و خسران حیات اجتماعی به شمار می آید. به کلام ساده، کمرویی یعنی “خودتوجهی” فوق العاده و ترس از مواجه شدن با دیگران؛ زیرا این اختلال، نوعی ترس یا اضطراب اجتماعی است که در آن، فرد از مواجه شدن با افراد نا آشنا و ارتباطات اجتماعی گریز دارد.

در کتاب “روان شناسی کمرویی ” به نویسندگی غلامعلی افروز، سعی شده است به اختصار و به زبان ساده ضمن بررسی ابعاد روانی اجتماعی “پدیده کمرویی” روش های عملی اصلاح و درمان کمرویی مورد بحث قرار گیرد. از مطالب ذکر شده در این کتاب می توان به مبانی روانی – اجتماعی کمرویی، کمرویی از دیدگاه فرهنگی، کمرویی و اضطراب اجتماعی، شیوع کمرویی، کمرویی و احساس تنهایی، ویژگی های رفتاری افراد کمرو، علل کمرویی، روش های درمان کمرویی و مؤثرترین گام هاى عملى در تقویت اعتماد به نفس و غلبه بر کمرویى، مقیاس کمرویى استنفرد (تست کمرویى) اشاره کرد.

8- روان شناسی زیستی

مولف: جیمز کالات
مترجم/ محقق: دکتر احمد علی پور، امیرعلی مازندرانی، دکتر مجتبی دلیر، دکتر مژگان آگاه هریس
ناشر: انتشارات ارجمند
سال نشر: ۱۳۹۵
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران

حدود ۲۰ سال از آخرین ترجمۀ کامل روانشناسی زیستی جیمز کالات به زبان فارسی می گذرد، کتابی که پرفروش ترین و شناخته شده ترین کتاب درسی در زمینۀ پایه های زیستی رفتار است. این فروش و استقبال در سراسر دنیا بی دلیل نیست: سطوح عالی ارجاعات علمی، سبک نوشتاری واضح و گاهی شوخ طبعانه و مثال های دقیق.

در سراسر ویراست جدید، هدف کالات این است که روانشناسی زیستی را نه تنها برای دانشجویان پزشکی، بلکه برای دانشجویان روانشناسی آسان و قابل استفاده سازد.

هدف دیگر وی، انتقال هیجانی است که از جستجوی تبیین های زیستی رفتار به وجود می آید؛ و کالات که یک معلم ماهر است، این هیجان را به خوبی انتقال می دهد. این کتاب با ارائۀ موضوعات و یافته های پژوهشی جدید و تصاویر فوق العاده دانشجویان و اساتید امروز را مخاطب قرار می دهد.

9- خوش بینی آموخته شده

(چگونه می توان ذهنیت و زندگی خود را تغییر داد؟)
مولف: مارتین آی بی سلیگمن
مترجم/ محقق: رامین کریمی؛ الهام سادات افراز
ناشر: انتشارات بهار سبز
سال نشر: ۱۳۸۸
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران

روانشناسی مثبت گرا

امروزه از مارتین سلیگمن، به عنوان پدر روانشناسی مثبت گرا نام برده می شود. او که همیشه باور داشته افسردگی، بیش از آنچه که باید فراگیر شده، مطالعات و تحقیقات گسترده ای را در این زمینه انجام داده است. مارتین سلیگمن بر این باور است که خوش بینی را هم می توان آموخت. همانگونه که بدبین بودن هم آموخته می شود. از میان انبوه عواملی که می توانند خوش بینی و بدبینی را شکل دهند، سلیگمن یکی از عوامل را تاثیرگذارتر از دیگران می بیند و آن «نحوه بیان کردن و توضیح دادن رویدادهای اطرافمان» است.

کتاب خوش بینی آموخته شده یا Learned Optimism، به همین حوزه توجه کرده است. کتاب در مورد تفکر مثبت کم نیست. اما این کتاب ها، عموماً کتاب هایی انگیزشی و با محتوای غیرمستند هستند. ارزش کتاب خوش بینی آموخته شده در این است که این کتاب بر پایه تحقیق نگاشته شده و کسی که آن را نوشته سال ها،‌ رییس انجمن روانشناسی آمریکا بوده و تحقیقاتش، از تاثیرگذارترین تحقیقات روانشناسی دهه های اخیر است.

10- پرسش های خودآزمایی DSM-5

مولف: فیلیپ ماسکین
مترجم/ محقق: دکتر فرزین رضاعی؛ دکتر محمد منایی
ناشر: انتشارات ارجمند
سال نشر: ۱۳۹۵
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران

کتاب «پرسش های خودآزمایی DSM-5» برای طیف گسترده ای از مخاطبان اعم از استادان، دانشجویان، بالینگران، و تمامی متخصصانی که تمایل دارند به درک کاملی از تغییرات ایجاد شده در ویراست پنجم «دستنامۀ تشخیصی و آماری اختلالات روانی» (DSM-5) برسند، مفید واقع خواهد شد.

این کتاب که از کتاب های همراه DSM-5 به شمار می رود، شامل پرسش ها و پاسخ های مفصلی است که موجب افزایش گستردگی و عمق درک خوانندگان گرامی از DSM-5 شده و سبب یادگیری بهتر طبقه بندی و مفاهیم تشخیصی کنونی خواهند شد. متن این کتاب به‌ شیوه ای منطقی، حول مفاهیم، اختلالات، و ملاک های تشخیصی DSM-5 سازماندهی شده و مملو است از حدود ۵۰۰ پرسش و پاسخ که تغییرات مفهومی، تغییرات اختصاصی ایجاد شده در تشخیص ها، و ملاک های تشخیصی را در بر می گیرند.

دو ویژگی کتاب حاضر عبارت اند از وجود پرسش هایی صریح که معلومات خواننده را از DSM-5 می سنجند و وجود پاسخ هایی کوتاه که منطق حاکم بر هر پاسخ صحیح را شرح می دهند.

متن کتاب، تمامی اختلالات مندرج در DSM-5 را شامل شده و تشخیص های موجود در ویراست جدید را با تشخیص های مندرج در سلف آن یعنی DSM-IV-TR مقایسه می کند. متخصصان سلامت روان، و از جمله بالینگران، روانشناسان، پرستاران بخش های روانپزشکی، استادان، دانشجویان، دستیاران، و مددکاران اجتماعی، همگی «پرسش های خودآزمایی DSM-5» را کتابی جامع و بسیار ارزشمند خواهند یافت.

منابع اقتباس مقاله: منبع: پرسمان دانشجویی، زهرا اشعری؛ انتشارات ارجمند؛