اشاره:
شبه قاره هند سرزمین بزرگی است در جنوب قاره آسیا كه بعد از چین پرجمعیتترین كشور جهان است. این سرزمین علاوه بر هند كنونی، بخش اعظمی از پاكستان بنگلادش، نپال را هم شامل میشده است. شبه قاره هند در قدیم با فلات ایران در ارتباط بوده و از نظر فرهنگی مشتركات زیادی با هم داشتهاند. این مقاله به صورت مختصر به تاریخ و خاستگاه دین هندوئیسم پرداخته است.
بیشتر از دو هزار و پانصد سال قبل از میلاد مردمی در این سرزمین زندگی میكردهاند سیه چرده، با موهایی مجعد كه اعقاب ایشان در جنوب هند به نام (دراویدیان) فراوانند.
سرزمین هند همانگونه كه در زمینه آب و هوا و مردمان ،سرزمین عجایب است، در زمینه ادیان هم سرزمین عجیبی است. تنوّع و پیچیدگی عقاید در هندوئیسم بسیار دامنهدار است. گفتهاند در میان ادیان دنیا، دین هندوئی مانند یك انبان فروشنده دوره گردی است كه هم اشیاء نفیس عتیقه در آن دیده میشود و هم ملزومات روزانه خریداران.(1)
هندوئیسم چون دیگر دینهای جهانی، یعنی مسیحیت، اسلام و یا آئین بودا تنها یك بنیانگذار نداشته است بلكه به مرور زمان در جامعه هند به خاطر وجود اختلافات طبقاتی یا به علّت برخی مسائل اجتماعی، در سرزمین هند به وجود آمده است. یعنی تكامل هندوئیسم به صورت تدریجی بوده است. این دین اندك اندك در دورانی بیش از دو هزار سال بالیده و همه جنبشهای فرهنگی و دینی هند را به خود جذب و یگانه كرده است.(2)
هندوئیسم از فرهنگهای بسیار متأثر شده است و كالبد اندیشه هندو چون خود ملت هند گوناگونی بسیار دارد. هندوئیسم در سرزمین هند در سایه برخی اتفاقات و تغییر و تحولات و وجود اختلاف طبقاتی در شهر بنارس هند به وجود آمده و قدیمترین دین زنده جهان میباشد.
محققین غربی برآنند كه زمان پیدایش مبادی معروف به ودیك یا عصر برهمنی مقدمه تحولاتی بوده كه عاقبت دین هندوئیزم را فراهم آورده است. و در نتیجه هندوئیسم عبارت شده است از یك سیستم مذهبی اجتماعی كه در میان مردم آن سرزمین رشد و نمو یافته است.(3)
دین هندوئیسم یكی از پرطرفدارترین ادیان جهان است كه عمدتاً در سرزمین هند محصور بوده است. البته جز در مواردی كه خود هندوها به نقاط دیگر جهان مهاجرت كردهاند. انتقال یافته است. در میان ادیان جهان، دین هندوئیسم از نظر اعتقاد به نظام طبقاتی ـ اجتماعی، دین منحصر به فرد است.(4)
مركز زندگی دینی در هندوستان شهر بنارس است. این شهر با زائرین و مرتاضان و گاو و میمون مقدس و دوهزار معبد و چندین پرستشگاه و پانصد هزار مجسمه خدایان و حمامهای مقدس و انبار مخصوص سوزاندن اجساد، بزرگترین نمایشگاه جهان به شمار میآید. دوره هندوئیسم سومین دوره اكمال معنویت هندو است.(5) در نهایت چنین نتیجه میگیریم كه دین هندوئیسم بنیانگذار خاصی ندارد بلكه محصول فرهنگهای بسیار است. و اكنون این را در قالب آیینها و جشنهای اجتماعی هندو روشنتر میتوان دید.
هرگونه اعمال دینی از جشنهای ودایی گرفته تا مراسم قبیلههای ابتدایی جانپرست، همه را میتوان در كالبد هندوئیسم یافت.
پی نوشت:
- آریا غلامعلی، آشنایی با تاریخ ادیان، انتشارات پایا. سوم، 1379، ص 45،
- ك.م: سن: هندوئیسم، انتشارات فكر روز، چاپ دوم، 1375، ص 13، .
- مبلغی آبادانی، عبدالله: تاریخ ادیان و مذاهب جهان، چاپ اول، 1373، انتشارات منطق سینا، ص190.
- همان.
- هیوم، رابرت ادیان زنده جهان، چاپ چهارم، 1374، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ص52.
منبع: نرم افزار پاسخ مرکز مطالعات حوزه.
