کتاب های خلاقیت برای کودکان؛ معرفی چند اثر ارزشمند

کتاب های خلاقیت برای کودکان، از منابع ارزشمند برای پرورش قدرت تخیل، تقویت تفکر مستقل و شکوفایی استعدادهای نهفته در کودکان هستند. خلاقیت یکی از توانمندی های مهم دوران کودکی است که به کودک کمک می کند مسائل را، از زاویه های گوناگون ببیند، برای چالش ها راه حل های تازه پیدا کند و ایده های خود را به شیوه های مختلف بیان کند. مطالعه و استفاده از کتاب های خلاقیت برای کودکان با ارائه داستان های هدفمند، بازی های فکری، فعالیت های هنری و تمرین های اکتشافی، زمینه مناسبی برای تقویت کنجکاوی، تقویت اعتماد به نفس و رشد توانایی های شناختی کودکان فراهم می کند.

اهمیت کتاب های خلاقیت برای کودکان تنها به پرورش تخیل محدود نمی شود، بلکه این منابع می توانند در تقویت مهارت حل مسئله، انعطاف پذیری ذهنی، تصمیم گیری و توانایی تجربه کردن و یادگیری از اشتباهات نیز نقش داشته باشند. انتخاب کتاب های خلاقیت برای کودکان متناسب با سن، علایق و توانایی های رشدی هر کودک، به والدین و مربیان کمک می کند محیطی پویا و انگیزه بخش برای یادگیری و رشد فراهم آورند. همچنین، همراهی بزرگسالان با کودکان در انجام فعالیت های خلاقانه و تشویق ایده های تازه آنان، می تواند به شکوفایی استعدادها و پرورش نسلی خلاق، پرسشگر و توانمند کمک کند.

کتاب رشد خلاقیت در مرحله پایه دوران کودکی

عنوان: کتاب رشد خلاقیت در مرحله پایه دوران کودکی
مولف: پاملا. می
مترجم/ محقق: حسن فاطمی راد؛ علی ایمانی
ناشر: انتشارات وانیا
سال نشر: ۱۳۹1
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران
تعداد صفحات: 246 صفحه

این کتاب، یکی از کتاب های خلاقیت برای کودکان در محدودۀ مرحلۀ پایۀ دوران کودکی است و شرایط و موقعیت هایی ‌که به بهترین وجهی خلاقیت را هم در کودکان و هم در کارشناسان حمایت می کند، مورد تحقیق و بررسی قرار می دهد.

این کتاب در مورد ‌این که چگونه موضوع های مرحلۀ پایۀ دوران کودکی برای تشویق خلاقیت می تواند مورد استفاده قرار گیرد، توجه می کند و چگونگی مشاهدات دقیق کارشناسان از کودکان، کاربرد انعطاف‌ پذیرشان از وسایل و اطلاعاتشان از رشد کودک می تواند به کودکان کمک کند تا برای بیان طرح ها و ایده های خلاق و تخیلیشان به قدر کافی احساس اعتماد به‌ نفس کنند. “رهنمود اجرایی ” مرحلۀ پایۀ دوران کودکی این مفهوم را به ‌صورت زیبایی توصیف می کند. این رهنمود پیشنهاد می کند که کودکان باید به ‌اندازة کافی احساس امنیت کنند تا با تلاش کاری را انجام دهند، چیزهای جدیدی را یاد‌ بگیرند و ماجراجو و حادثه جو باشند. (وزارت آموزش و پرورش و مهارت ها، 2007).

هر فصل در این کتاب، یکی از جنبه های زمینه های یادگیری مرحلۀ پایۀ دوران کودکی را که به عنوان رشد خلاقیت معروف است، ارائه می کند. مثال های عملی رفتاری مراقبین با کودکان در مهدکودک های متفاوت، جهت تشخیص علاقه مندی کودک و با اعتقاد به اصول اساسی آموزش و پرورش مبتنی بر روان شناختی از نکات بارز این کتاب است. مطالعۀ این کتاب را به منظور ارتقای رشد جسمی، حرکتی، فکری و به خصوص رشد خلاقیت، به والدین، مربیان، مراقبین و کارکنان مهدکودک ها و پیش دبستانی ها‌، کارشناسان، مددکاران، پرستاران، روان شناسان کودک و دانشجویان روانشناسی و تمام افرادی که به گونه ای با کودکان سر و کار دارند توصیه می کنیم.

کتاب روش های شکوفاسازی خلاقیت کودکان و نوجوانان

عنوان: روش های شکوفاسازی خلاقیت کودکان و نوجوانان
مولف:  علیرضا امین
مترجم/ محقق:****
ناشر: انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا
سال نشر: ۱۳۹۳
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران

این کتاب، یکی دیگر از مجموعه کتاب های خلاقیت برای کودکان است که ضروریست معلمان و مربیان آن را بخوانند. واقعیت این است که بین «تدریس خلاقیت» و «خلاقانه تدریس کردن» تفاوت وجود دارد. خلاقانه تدریس کردن به این معناست که معلمان از مهارت های خلاقانه خودشان بهره می گیرند تا بتوانند محتوا و ایده های درسی را جالب تر ارائه کنند. اما در تدریس خلاقیت، به دانش آموزان به گونه ای آموزش داده می شود که ذهنشان خلاق تر شود. در این شیوه، دانش آموزان به آزمودن و تجربه نوآوری تشویق می شوند، جواب پرسش ها به آن ها داده نمی شود، بلکه به آن ها کمک می شود تا خودشان جواب را حدس بزنند و راه ها و مسائل جدیدی را تجربه کنند.

در این کتاب، سعی شده در حد امکان، به هر دو مقوله توجه شود و علاوه بر ارائه روش هایی برای تدریس خلاقیت در کلاس، خلاقانه تدریس کردن هم مد نظر قرار گیرد. کتاب حاضر مشتمل بر شش فصل است:

در فصل اول، خواننده با مفهوم خلاقیت و دیدگاه های مختلف در مورد آن آشنا می شود.

در فصل دوم، اهمیت خلاقیت مورد بررسی قرار می گیرد.

نظریه های خلاقیت شامل نظریه های فلسفی، جامعه شناسی و نظریه های روانشناسی محور اساسی فصل سوم را تشکیل می دهد.

در فصل چهارم به این سوال که «چگونه دانش آموز را خلاق کنیم؟» پاسخ داده و موانع خلاقیت مطرح می شود.

فصل پنجم، اختصاص به چندین روش تدریس برای شکوفاسازی خلاقیت در کودکان و نوجوانان دارد؛ این روش ها ما حصل تجربیات نویسنده در زمینه تدریس و خلاقیت است و به نظر می رسد در کتب دیگری مطرح نشده است.

سرانجام در فصل آخر چندین تمرین و ایده برای خلاق تر کردن ذهن کودکان و نوجوانان ارائه می گردد.

هدف این کتاب مانند بسیاری دیگر از کتاب های خلاقیت، آشناسازی علاقمندان با خلاقیت و روش هایی است که می تواند در شکوفاسازی خلاقیت ذهنی کودکان و نوجوانان مؤثر باشد، از این رو مطالعه این کتاب برای والدین، معلمان، مربیان و کلیه کسانی که با آموزش و تربیت کودک و نوجوانان سر و کار دارند، سودمند است. در این اثر، تلاش شده روش های نوین تدریس با تکنیک های خلاقیت تلفیق گردند و روش های نوینی در تدریس خلق شوند که منجر به شکوفاسازی خلاقیت گردند.

کتاب پرورش خلاقیت به کمک بازی های وانمودی

عنوان: پرورش خلاقیت به کمک بازی های وانمودی
مولف: دروتی جی . سینگر .جروم ال. سینگر
مترجم/ محقق: دکتر حمید علیزاده؛ علیرضاروحی
ناشر: انتشارات رشد
سال نشر: ۱۳۹۴
نوبت نشر: سوم
محل نشر: تهران

تخیل، یکی از بزرگترین منابع ناشناخته در پرورش توانایی یادگیری کودک، شکل گیری معنای «خود» و لذت بردن از شادی ناشی از خلاقیت های اوست. مهارت های تخیلی تقریباً همه کودکان در سنین پیش از دبستان به طور طبیعی رشد می یابد، ولی والدین و نخستین مربیان با تشویق های بیشتر و جهت دهی به تخیل کودک خردسال نقش مهمی در گسترش این نیرو دارند. از این رو، در کتاب های خلاقیت، به این موضوعات توجه ویژه ای می شود.

کتاب پرورش خلاقیت، در مجموع شامل اهمیت جنبه های متفاوت بازی وانمودسازی و تخیل در رشد سالم کودک است که پس از به کارگیری مجموعه فعالیت ها یا بازی های مناسب در خانه، مراکز نگهداری کودک یا کودکستان است.

ما این فعالیت ها را با کودکان ۲ تا ۵ ساله بسیاری آزمایش کردیم. در ضمن، این بازی ها را دیگران نیز به کار گرفته اند. آن ها بر اساس معتبرترین مدارک عملی موجود، بازی هایی هستند ساده و عملی، و افزون بر این، چنان نشاطی به وجود می آورند که والدین و مربیان اوقاتی را که با کودکان سپری می کنند بسیار لذت بخش تر خواهند یافت.

بریده ای از کتاب

«تفکر کودکان با تفکر بزرگسالان تفاوت زیادی دارد. کودکان پیش دبستانی افکار خود را در قالب واژه ها، عبارات، حرکات و اصوات آشکارا بیان می کنند. بنابراین، در بازی های وانمودی هر چه را تجربه یا احساس می کنند به زبان می آورند. آن ها اغلب با تغییر صدا، استفاده از لغات و اصوات گوناگون و حتی فریاد، نقش شخصیت های متفاوت را بازی می کنند. برای سرگرم کردن کودکان بزرگتر نیز رفتارهای بزرگسالان را تقلید می کنند. در این فرایند، با شنیدن جملات خود و همبازی هایشان، لغت شناسی را تمرین می کنند، راه های جدیدی برای بیان یاد می گیرند و ظرافت های زبانی را می آموزند».

کتاب بازی های خلاق، یکی از بهترین کتاب های خلاقیت کودکان

عنوان: بازی های خلاق
مولف: شیلا الیسون؛ جودیت گری
مترجم/ محقق: لیلا انگجی
ناشر: انتشارات رشد
سال نشر: ۱۳۹۴
نوبت نشر: هفتم
محل نشر: تهران

کودکان سنین پیش دبستانی و دبستانی، برای آشنا شدن با جهانی که سرشار از تنوع و نکات آموزنده است، از انرژی، علاقه، و کنجکاوی خاصی برخوردارند. سرگرم کردن این دسته از کودکان با حداقل وسایل موجود و جاذب، علاوه بر آن که نشان دهنده ذوق و توانایی والدین و مربیان است، می تواند لحظه های شاد و پرباری را برای این کودکان به ارمغان بیاورید.

کتاب بازی های خلاق، در دسته کتاب های خلاقیت کودکان قرار دارد و به کودکان این گروه سنی کمک می کند تا با بهره گرفتن از وسایل در دسترس و از طریق تقلید، اجرا، تخیل، و انجام حرکت های مختلف، هم خویشتن را سرگرم سازند و هم از طریق بازی، به یادگیری های مختلفی بپردازند و لحظه های خوشی را برای خود و والدین خویش فراهم سازند.

کتاب مجموعه پرورش خلاقیت در کودکان

عنوان: مجموعه پرورش خلاقیت در کودکان
مولف: دکتر افضل السادات حسینی
مترجم/ محقق:****
ناشر: نشر مهاجر
سال نشر: 1397
نوبت چاپ: چهارم
تعداد صفحات: 140 صفحه

در این مجموعه از کتاب های خلاقیت، تلاش شده تا با توجه به مبانی نظری و عملی یادگیری خلاق، طرح های تازه ای بر اساس بازی، فعالیت ترکیبی، تخیل، قصه گویی و … به منظور بر انگیختن خلاقیت در کودکان ارائه گردد. این فعالیت ها تفکر، انعطاف پذیری و ابتکار و خلاقیت در کودکان را افزایش داده و آن ها را قادر به شناختن نظریه های بدیع و تدارک تدابیر جالب و تازه در هنگام مواجه با مسائل می کند.

کتاب شکوفایی خلاقیت کودکان

عنوان کتاب: ش‍ک‍وف‍ای‍ی‌ خ‍لاق‍ی‍ت‌ ک‍ودک‍ان‌
مولف: ت‍رزا آم‍اب‍ل‍ی‌؛
مترجم/ محقق: ح‍س‍ن‌ ق‍اس‍م زاده‌؛ پ‍روی‍ن‌ ع‍ظی‍م‍ی‌
ناشر: ن‍ش‍ر دن‍ی‍ای‌ ن‍و‏‫‏‏
سال نشر: 1374
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران
تعداد صفحات: 196 صفحه (مصور)

کتاب شکوفایی خلاقیت کودکان، یکی از کاربردی ترین کتاب های خلاقیت کودکان است و حاوی تعداد زیادی تمرین و روش های واقعی و علمی است که می تواند به والدین یا مربیان کمک کند تا خلاقیت کودک را در منزل و مدرسه زنده نگه داشته و آن را تقویت کنند. یکی از امتیازات این کتاب نسبت به سایر کتاب های خلاقیت، این است که مملو از لطیفه ها و مصاحبه ها و مطالب درباره دوران کودکی بعضی از مشهورترین موسیقیدان ها، نویسندگان و هنرمندان می باشد. این مجموعه، به صورت یک کار تحقیقی بر اساس آخرین دستاوردها در آمده است و مطمئنا مورد استقبال بزرگسالانی قرار خواهد گرفت که مایلند کودکان را یاری دهند تا بتوانند تا سر حد امکان شاد، سالم و خلاق بوده و به حد اعلای پیشرفت نایل آیند.

منابع اقتباس مقاله: انتشارات رشد (معرفی کتاب های خلاقیت)؛ روان آموز؛ مرکز تربیتی و پرورش استعداد سلاله؛