کتابشناسی مهدویت؛ بخش سوم

در بخش های پیشین، با عنوان کتابشناسی مهدویت بخش اول و بخش دوم، به معرفی برخی از کتب و منابع پژوهشی پیرامون موضوع مهدویت اشاره شد. در این نوشتار بخش سوم مجموعه کتابشناسی مهدویت به خوانندگان محترم تقدیم می شود.

کتابنامه حضرت مهدی(ع)

مؤلف: علی اکبر مهدی پور. این کتاب، کتابشناسی توصیفی ۱۰۴۰ کتاب مستقل چاپی و خطی به زبان های زنده جهان پیرامون حضرت مهدی(ع) و شامل بسیاری از اطلاعات کتب مربوط به آن حضرت از قبیل زبان، تعداد مجلدات، نام مؤلف، تاریخ فوت مؤلف و مترجم، نوبت چاپ، تاریخ چاپ، حمل چاپ، اسم ناشر و… است. از ابتکارات بسیار جالب و ارزشمند مؤلف محترم ذکر این نکته است که «بیش از ۶۰۰ جلد از کتاب های معرفی شده در کتابخانه نگارنده موجود است و این کتابها با ستاره × مشخص شده اند تا علاقمندان به هنگام لزوم بتوانند مراجعه کنند. امید است که دیگر نویسندگان و محققان محترم نیز با پیروی از این سنت حسنه علاقمندان حضرت را در دستیابی به آثار مورد نیازشان یاری دهند.

او می آید

به همت انصاف علی هدایت؛ ناشر: انتشارات نور ولایت؛ «ستاد بزرگداشت مراسم نیمه شعبان مسجد آیت الله انگجی تبریز». این کتاب که با مقدمه ای از حجت الاسلام و المسلمین استاد علی دوانی با عنوان «موعود جهانی در عقاید مشترک مذهب ها و ملت ها» مزین شده است مجموعه ای است از گفتگوهایی درباره موعود آخرالزمان با اسقف اعظم ارامنه ایران، دبیر انجمن کلیمیان، مؤبد زرتشتیان و دو تن از پیروان سیلک.

با برداشت مهدویت

مؤلف: حضرت آیت الله حاج شیخ لطف الله صافی گلپایگانی ناشر: انتشارات نور ولایت: ستاد نیمه شعبان مسجد آیت الله انگجی تبریز. مؤلف محترم پس از ذکر مطالبی درباره بابرداشت مهدویت، الهام گیری از با برداشت مهدویت، اساس عقیده به مهدویت کتابهای مستقل درباره مهدویت را معرفی کرده و سپس به ذکر اسامی مشایخ و صاحبان کتابهای جامع حدیث، اسامی برخی از مشاهیر، از تابعین و غیر آن پرداخته و در پایان چهل حدیث مشهور در این باره را ذکر نموده است.

ملاقات در صاریا

نوشته سیدجمال الدین حجازی قطع: رقعی ۱۶۰ صفحه نشر: مولود کعبه؛ قم. محتوای این نوشتار، روایات و اخباری است همراه با استدلال و بیان عقاید شیعه در موضوع امامت عامه و اثبات مامت خاصه حضرت بقیه الله(ع) که به زبان داستان و سبک حکایت نگاری، نگارش یافته است تا برای خواننده، دلنشین و جذاب باشد و ضمن قصه گویی، معارف قرآنی را بازگو کند. کتاب با گزارش بیست کرامت از امام زمان(ع) شروع شده و ضمن سرگذشت هایی که همه روایات اهل بیت(ع) است و پیرامون موضوع بحث یعنی نص بر امامت ائمه اثنی عشر عموما و امامت و وصایت حضرت مهدی(ع) خصوصا حول محور علم و قدرت الهی و نص آسمانی دور می زند.

نویسنده بر مساله علم و قدرت وهبی الهی و نص آسمانی درباره معرفت حجت خدا تکیه نموده و سپس با نقل گزارش هایی مستند ثابت نموده است که مصداق امامت امروز وجود حضرت صاحب الامر (ع) است و سرانجام به بیان آثار تربیتی اعتقاد به آن حضرت پرداخته و تاثیر معرفت او را در تهذیب نفس انسانها خاطرنشان ساخته است. این نوشتار با استناد به آیات و روایات و اقوال دانشمندان به بسیاری از سؤالات علاقمندان حضرت پاسخ گفته است.

در انتظار ققنوس

(کاوشی در قلمرو موعود شناسی و مهدی باوری) نویسنده: سید ثامر هاشم العمیدی؛ ترجمه و تحقیق: مهدی علیزاده؛ ناشر: قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. ۳۵۲ صفحه

محقق ارجمند سید ثامر هاشم العمیدی مسؤول مرکز تحقیقات ولی عصر، (ع)، دو کتاب در نقد و بررسی شبهات احمدالکاتب تالیف کرده است:

اول: «الامامه و المهدی فی تطور الفکر السیاسی الشیعی من الشوری الی ولایه الفقیه» که در این کتاب به نقد مستقیم و مطالعه اعتقادی سطر به سطر نوشته این فرد می پردازد.

دوم: «المهدی المنتظر فی الفکر اسلامی» مؤلف این کتاب را به سفارش «مرکز الرساله» تالیف کرده که در قالب نخستین کتاب از «سلسله المعارف الاسلامیه» توسط مرکز مزبور انتشار یافت.

مؤلف بدون نام بردن از نویسنده و اثر مورد نظرش به شکل غیر مستقیم به نقد کلی سخنان وی در باب مهدویت می پردازد و تنها در دو سه جا از کتاب (ابتدا و انتهای مقدمه و انتهای فصل آخر) با کنایه از وی یاد می کند. این کتاب توسط آقای مهدی علیزاده ترجمه و با افزودن پنج فصل جدید در قالب بخش دوم و برخی تعلیقات به فصول چهارگانه بخش اول که توسط مؤلف نگارش یافته بود با عنوان «در انتظار ققنوس» توسط مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قم) برای اولین بار در تابستان سال جاری منتشر شد.

این کتاب که پس از ترجمه به چهار زبان زنده دنیا توسط مؤسسه بین المللی «الامام علی، (ع)» به زبان فارسی ترجمه شد حاصل تحقیق و تتبع مؤلف در ۱۸۳ منبع و ۲۰۰ منبع توسط مترجم می باشد و فصل چهارم کتاب از بخش اول حاصل کار مشترک مؤلف محترم و محقق گرامی دکتر عبدالجبار شراره است.

بخش های افزوده شده توسط مترجم از این قرار است:

۱- مقدمه: که پس از بیان حقوق امام، (ع)، بر موالیان و وظیفه علمای دینی در عصر غیبت، در باب معرفی حضرت به معرفی رقم قابل توجهی از کتب نوشته شده درباره حضرت از شیعه و سنی در سه مقطع پیش و پس از تولد حضرت و سده اخیر و علاوه بر آن به بیان آمار کتب انتشار یافته بر حسب موضوع می پردازد. پایان بخش مقدمه، معرفی کتاب و ترجمه آن می باشد.

۲ – بخش دوم (مهدی باوری): که شامل یک مقدمه مختصر و هفت فصل با عناوین زیر است:

فصل اول: مهدی باوری و ضرورت تعمیق پیوندهای عاطفی با امام زمان، (ع) (شامل تعریف ایمان و ایمان به غیب)

فصل دوم: مهدی باوری و امنیت روانی (شامل بعد حمایتی وجود حضرت و نقش ایشان در ایجاد امید برای زندگی)

فصل سوم: کالبد شکافی انتظار (شامل تعریف واژه انتظار و ریشه یابی دشواری های آن)

فصل چهارم: بعثت انبیا و انقلاب مهدی، (ع)، (شامل فلسفه بعثت انبیا و نقش حضرت با توجه به رسالت انبیا در مساله نشر یکتاپرستی)

فصل پنجم: شیعه قافله سالار کاروان انتظار (بیان تاثیر ایمان به حضرت بر فرهنگ تشیع از دیدگاه مستشرقین)

فصل ششم: توطئه استکبار جهانی علیه مهدی باوری (که هدفش بیان دخالتهای مستقیم و غیر مستقیم دشمنان در تحریک برخی از جاهلان جهت حمله به این مباحث با اشکال و طرق گوناگون است)

فصل هفتم: سر نهان در سپهر ادب که اشعار و غزلیاتی را که از علمای بزرگواری نظیر امام خمینی ملامحسن فیض کاشانی، ملاهادی سبزواری، مرحوم کمپانی، شیخ فضل الله نوری و مرحوم الهی قمشه ای، و آیت الله مکارم شیرازی،دامت برکاته، به عنوان حسن ختام کتاب آورده اند.

از جذاب ترین قسمت های بخش دوم فصل پنجم آن است که بیان مستشرقین درباره حضرت است که به قول مترجم محترم: «خوشتر آن باشد که سر دلبران گفته آید در حدیث دیگران».

در آنجا از ماربین، محقق آلمانی، چنین نقل می کنند: … گویا فرد فرد شیعه، بدون استثناء شب که به بستر می روند به امید ترقی و عالم گیری مذهب و اقتدار خود، صبح از خواب بر می خیزند. بر دانشمندان اجتماعی روشن است اگر چنین عقیده ای در میان فرد فرد ملتی گسترش یافته و رسوخ کند ناچار روزی اسباب طبیعی برای آنان فراهم خواهد آمد…

و از هانری کربن اسلام شناس و شیعه پژوه مشهور فرانسوی اینچنین نقل می کند: … آنچه تشیع درباره شخصیت دوازده امام برای خود تبیین کرده که نه «حلول» است که هبوط خداوند را در تاریخ تجربی در بردارد و نه عقاید «لا ادریه» که انسان را با عالمی که خداوند آن را ترک کرده است، مواجه می سازد و نه وحدت بینی انتزاعی اسلام سنی. که بعد بی نهایتی میان خداوند و انسان به وجود می آورد. وضع فعلی جهان ما را وادار می کند که بار دیگر درباره صراط مستقیم بین «تشبیه» و «تعطیل» بیندیشیم. … اینجانب مفهوم امام غایب را با روح غربی خودم به گونه ای نو و بکر، احساس و درک می کنم و چنین به تفکر و دلم الهام می شود که رابطه حقیقی آن را با حیات معنوی بشر وابسته می دانم….»

شبهات و ردود

الرد علی شبهات احمد الکاتب حول امامه اهل البیت (ع)، و وجود المهدی المنتظر (عج)، الحلقات ۱ – ۴. نویسنده: السید سامی البدری؛ ناشر: مؤلف؛ تاریخ نشر: چاپ سوم، ۱۴۲۱؛ ۵۵۲ صفحه

محقق گرانقدر، استاد «سید سامی البدری» بنیانگذار و رئیس مؤسسه «مجمع الذخائر الاسلامیه» یکی دیگر از ده ها نویسنده و اسلام شناسی است که پس از انتشار کتاب احمدالکاتب در اولین فرصت به پاسخگویی شبهات وی پرداخت. کتاب «شبهات و ردود» که در چاپ های قبل در چهار مجلد مجزا از همدیگر با عناوین:

۱- العقیده الاثنی عشریه،

۲- النص علی علی، (ع)،

۳- امامه اهل البیت، علیهم السلام،

۴- ولاده و وجود الامام المهدی، (ع)

عرضه شده بود، با ویرایشی جدید و اضافه شدن یک فصل مقدماتی با عنوان «الامامه اهل البیت (ع)، و نظام الحکم» در سومین چاپ برای استفاده علاقه مندان و اسلام پژوهان ارائه گردید. این کتاب که به زبان عربی نگارش یافته و از کوشش و زحمات محققانه نویسنده خویش خبر می دهد تحسین علمای بزرگواری نظیر علامه عسکری، آیت الله سیدکاظم حائری و آیت الله شیخ مجتبی عراقی و نویسندگانی چون استاد حیدرالحلی (از سوئد) استاد خضیرعباس (از کانادا) دکتر سعید سامرائی و استاد مهدی حمودی (از انگلستان) و استاد سید ثامر هاشم العمیری، استاد حمبل و دکتر عباس ترجمان و… را برانگیخته است.

جلد چهارم که پاسخ شبهات یکی از نویسندگان راجع به حضرت مهدی، (ع)، است حاوی موضوعاتی است نظیر آنچه در ذیل می آید:

۱- عقیده اکثریت شیعیان پس از وفات امام حسن عسکری (ع)

۲- امامت پس از امام حسن و امام حسین، (علیهماالسلام)، در دو برادر جمع نخواهد شد

۳- روایات اهل بیت (ع)، درباره تشخیص هویت و ویژگی های حضرت مهدی (ع)

۴- استدلال متکلمین شیعه در غیبت صغری درباره وجود حضرت مهدی (ع)

۵- ضرورتی که ایمان به مهدی موعود را و اینکه او همان فرزند امام حسن عسکری (ع) است واجب می کند

۶- علمای اهل سنت به ولادت حضرت مهدی (ع) اذعان کرده اند

۷- اشکالات درباره ولادت حضرت مهدی (ع)

۸- جواب سؤالات احمدالکاتب درباره امام زمان (ع)

۹- گفتار علمای پیشین درباره روایات بیان کننده غیبت صغری و غیبت کبرای حضرت مهدی (ع).

این کتاب در حقیقت به بررسی سطر به سطر کتاب «تطور الفکر سیاسی الشیعی…» و با استدلال های محکم و بیانی قوی به جوابگویی عبارات آن می پردازد. نویسنده با اشاره به کتبی که با هدف شبهه پراکنی در زمینه مهدویت نوشته شده اند می نویسد:

برای شبهه، علیرغم اینکه می خواهند با آن برخی از عقاید را گرفته سلب کنند در حقیقت نقشی ایجابی و تثبیت کننده در تحریک اهل حق وجود دارد که آنها کل هم خود را برای بحث بکار گرفته و چنان سطح فکرها را بالا برند که حقیقت در حد ضرورت و نیاز جلا و وضوح و روشنی خویش را بیابد که البته این هدفی است که ضد آن مطلوب و مقصود شبهه پراکنان بوده است.

ایشان سپس به کتب شبهه افکنی نظیر «اظهار الحق» «الهدایه» «المغنی» «التحفه الاثنی عشریه» و دیگر آثار حاوی شبهات علمای سنی و نقش آنها در تالیف کتب گرانقدری نظیر «المهدی الی دین المصطفی (ص)»، «غیبت نعمانی»، «کمال الدین» شیخ صدوق، «الشافی فی الامامه» سید مرتضی، «عبقات الانوار» و «الغدیر»، «یکصد و پنجاه صحابی ساختگی»، «راویان ساختگی» و «عبدالله بن سباء» توسط علامه عسکری در قرن اخیر اشاره کرده و در انتهای مقدمه می گوید:

هرچند این شبهات و دیگر شبهات تکرار شبهات زیدیه و معتزله و اهل تسنن است و علمای ما هزاران صفحه و صدها کتب در رد و پاسخ آنها نوشته اند، لیکن همانطور که در ابتدا گفته شد در این مجموعه سعی شده پاسخها مختصر و ساده در اختیار طالبان حق و حقیقت قرار گیرد تا مراجعه به کتاب های مختصر یا مبسوط مستلزم صرف کردن وقت زیاد توسط ایشان نباشد.

کتاب مهدویت و جهانی سازى

«مهدویت و جهانی سازى» اثر فارسى على اصغر رضوانى، از مجوعه کتب «سلسله مباحث مهدویت» بوده که به بررسى پدیده جهانى شدن و ارتباط آن با آموزه مهدویت پرداخته است.

کتاب با مقدمه مؤلف آغاز شده است. به اعتقاد نویسنده، جهانى شدن پدیده اى است که براى مقولات اجتماعى، به ویژه دین اسلام یا ادیان دیگر، چالش ها و فرصت هایى را به وجود آورده است که وى، به این چالش ها و فرصت ها پرداخته و جنبه هاى مثبت و منفى این پدیده در نگاه اندیشمندان را بررسى و آن‌گاه نگاه جهانى و جهانى شدن در اسلام را از دیدگاه روایات معصومان (ع) ارائه کرده و امتیازات طرح اسلام در جهانى شدن را برشمرده است. او معتقد است جهانى شدن، یکى از مسائل مهم جهان امروز است که بسیارى از اندیشمندان در باب آن، دست به قلم برده اند.

مقدمه به این امر اشاره دارد که جهانى شدن، ابعاد و جنبه هاى مختلفى داشته که به موجب آن، برداشت هاى مختلف و تعاریف متعددى نسبت به این مسئله ارایه شده است و دانشوران و اندیشمندان درباره شکل گیرى این پدیده، اختلاف نظر دارند؛ برخى بر این باورند که این پدیده بر اثر پیشرفت فناورى ارتباطات، فشردگى مکان و زمان و آگاهى مردم نسبت به امور جهانى به وجود آمده و گروه دیگر معتقدند که جهانى شدن از طرف استعمارگران و سرمایه داران، تئوریزه شده است.

نویسنده معتقد است دیدگاه هاى مربوط به جهانى شدن، از دو لحاظ شکلى و ماهوى قابل تطبقه بندى است: لحاظ شکلى آن عبارت است از دیدگاه هاى مربوط به این که آیا جهانى شدن یک پروسه تاریخى است یا این که پروژه اى راه اندازى شده از طرف غرب است و لحاظ ماهوى آن، مربوط به دیدگاه هایى می شود که ماهیت و چیستى جهانى شدن را بررسى می کنند.

مؤلف، در نگرش به ماهیت جهانى شدن، سه دیدگاه: لیبرال دموکراسى، نئومارکسیستى و پست مدرن را بررسى کرده و بعد از اشاره به ریشه هاى تاریخى جهانى شدن، به نقد مهمترین مبانى فکرى و نظرى تمدن غربى که به عقیده وى، با مبانى فکرى و اندیشه مهدویت اسلامى ناسازگار است، از جمله: انسان محورى، سکولاریسم، لیبرالیسم و حس‌گرایى، پرداخته است.

وى پس از آنکه به چالش ها و فرصت هاى جهانى شدن اشاره می کند، جنبه هاى منفى این پدیده را مورد بررسى قرار داده است که از جمله آنها می توان به نبود رهبرى واحد و تأثیرگذار در عرصه بین الملل و فزونى رقابت ها و ستیزه جویی ها، ترویج فساد، بی بندو بارى، فحشا و فرهنگ منحط غربى و از بین رفتن آموزه هاى اخلاقى و معنوى در پرتو این فرایند اشاره کرد.

در انتهاى مباحث، نویسنده بحث جهانى شدن در منابع دینى را پیش کشیده است که در آن، به دو موضوع «دولت جهانى در قرآن کریم» و «دولت جهانى در روایات» اشاره کرده و سپس امتیازات طرح اسلام براى این پدیده را برشمرده است.

مهدویت (پرسش ها و پاسخ ها)

مهدویت (پرسش ها و پاسخ ها) اثر واحد پرسش و پاسخ موسسه آینده روشن (پژوهشکده مهدویت) می باشد. اثر، مجموعه اى از پرسش ها و پاسخ ها درباره شخصیت، حکومت و نشانه هاى ظهور و آخرالزّمان است. از آنجائى که براى موسسه فوق سوالات بسیارى درباره اندیشه و نظریه مهدویت رسیده بود و اکثر سوالات حول مسائل معینى دور میزد، این موسسه تصمیم گرفت تا پرسش ها و پاسخ ها را گردهم آورده، موضوع بندى و به صورت کتاب در اختیار عموم علاقمندان امام عصر(عج) قرار دهد. و اثر حاضر اوّلین محصول این واحد می باشد.

ساختار کتاب

بی شک شناخت امام در تاریخ فرهنگ اسلامى جایگاه بسیار والایى دارد و البته شناخت امام زمان(عج) در عصر غیبت از اهمیت و ارزش بسیار بالاترى برخوردار می باشد و یکى از شیوه هاى معرفت و شناخت، پرسشگرى می باشد؛ زیرا وسیله اى براى رسیدن به آگاهى و باور است.

پرسش و مراجعه به عالمان و آگاهان، توصیه الهى و روش پیامبر و معصومان(ع) بوده است. به همین جهت باید بسترى مناسب و مطمئن در جامعه فراهم شود، تا دوستداران و شیعیان بتوانند سریع و آسان مطالب خود را مطرح و پاسخ هاى دقیق، کامل و مستدل دریافت نمایند. این اثر موسسه، توانسته است با یک ساماندهى مناسب و منظم پرسش ها را دسته بندى و پاسخ هاى لازم را در هر مورد ارائه دهد. در این مجموعه پژوهندگان مهدویت پاسخ ها را تا حدامکان کارشناسى نموده و به روایات و مدارک و منابع، مستندسازى نموده اند. پاسخ ها از روانى و روشن بودن نسبى خوبى برخوردار هستند. از ویژگی هاى دیگر پاسخ ها این است که محققین متعدد جواب‌ها را گفته اند و هر پاسخ گویاى زاویه و جهتى خاص است و قلمى متفاوت دارد.

گزارش محتوا

پاسخ و پرسش هایى در مفهوم مهدویت، تاثیر و بازتاب آن، امام مهدى در آخرالزمان از منظر ادیان، شناخت و دلایل اثبات وجود امام مهدى(عج)، غیبت و فواید غیبت، سفیران خاص امام، نایبان عام و بحث ولایت فقیه، انتظار، وظایف فردى و اجتماعى منتظران، وظایف حکومتى منتظران، آثار انتظار، دعا و شرایط آن براى فرج امام زمان(عج)، اماکن مقدس منسوب به امام عصر(عج)، ملاقات و تشرف به محضر حضرت حجّت و شرایط آن، ظهور، شرایط و نشانه هاى ظهور، حکومت امام زمان و سیره ایشان و جهان بعد از امام عصر(عج) و سوالاتى دیگر از این قبیل می باشد. در انتها ۴۰ کتاب عمومى و تخصصى درباره آن حضرت و سایت هایى به زبان فارسى، عربى و انگلیسى معرفى شده است.

المهدی المنتظر فی التفکر الاسلامی

ترجمه: محمد باقر محبوب القلوب؛ ناشر: انتشارات مسجد مقدس جمکران. گرچه به برکت روایات متواتری که از پیامبر اکرم (ص) در باره ابعاد شخصیت حضرت مهدی (ع) به یادگار مانده است تقریبا اغلب قریب به اتفاق مسلمانان عقیده دارند که آن حضرت تنها فرزند امام حسن عسکری (ع) هستند که در برهه ای از زمان که شرایط ظهورشان فراهم شود قیام می کنند و زمین را پس از پر شدن از جور و ستم از عدل و داد سرشار می سازند و از طریق اکمیت بخشیدن به معارف اسلامی صلح و آرامش و آسایش را برای بشریت به ارمغان می آورند و همه نابسامانی ها را از جوامع انسانی بر طرف می سازند.

با این همه گاهی افرادی نیز پیدا شده اند که تحت تاثیر مستشرقان مغرض یا به خاطر جهل و کم اطلاعی و یا اغراض سیاسی و غیر سیاسی این باور را از اساس منکر شده اند یا از طریق طرح برخی شبهات کوشش نموده اند تا پایه های این اعتقاد اصیل اسلامی را سست و متزلزل و مسلمانان را نسبت به آینده خود مایوس کنند، تا از این طریق زمینه نفوذ افکار و ایده های غلط خود را که بسترساز حضور بیگانگان است هر چه بیشتر آماده تر نمایند.

در اثر حاضر که ترجمه کتاب المهدی المنتظر فی التفکر الاسلامی است، مولف محترم تلاش می نمایند از طریق پاسخ به شبهات یکی از این افراد عقیده به مسئله مهدویت را با دلیل های متقن و روشن مجددا مورد تاکید قرار دهند. وی ابتدا به نقد دیدگاه های مستشرقان می پردازد آن گاه معارف مهدویت را در کتاب و سنت دنبال می کند و دیدگاه های علمای بزرگ اهل سنت را در مورد احادیث مربوط به مهدی (ع) مورد بررسی قرار می دهند. در فصل دوم کتاب تحت عنوان «امام (ع) کیست؟» از طریق کنکاش در احادیث مربوط به نسب و خاندان و قوم و قبیله مهدی (ع) و تبیین ایراد برخی از احادیث مورد استناد مخالفان به اثبات می رساند که بر طبق مجموعه ای از روایات معتبر که تعداد آنها از حد تواتر نیز می گذرد، مهدی مورد اشاره در روایات پبامبر (ص) و اعتقاد اسلامی همان امام مهدی فرزند حضرت عسکری (ع) است و از این طریق پایه اعتقاد به مهدی نوعی و… را باطل می سازد.

در قسمت دوم فصل سوم این شبهه را که مهدی مورد نظر پیامبر اکرم (ص) هنوز متولد نشده است از طریق بیان دلیل های تاریخی و تحلیل روایات و معرفی شواهد مستند پاسخ می گوید و از جمله مطالبی که در این قسمت مورد استناد قرار گرفته است اعتراف اندیشمندان بسیار بزرگ اهل سنت نظیر ابونصر بخاری، سید عمری، فخر رازی، محمد بن امین سویدی و ابن اثیر جوزی، ابن خلکان، ذهبی و… است.

فصل سوم و چهارم کتاب نیز به پاسخ برخی پرسش های مطرح در موضوع مهدویت اختصاص یافته است. در این دو فصل در کل به هفت پرسش جواب داده می شود که این پرسش ها عبارتند از:

۱. چرا کتاب های صحیح اهل سنت از حدیث های مربوط به مهدی (ع) خالی است؟

۲. چرا ابن خلدون احادیث مهدی را تضعیف می کند؟

۳. آیا مهدی همان عیسی بن مریم نیست؟

۴. اگر احادیث مربوط به مهدی (ع) صحیح است چطور یک کودک پنجساله می تواند به امامت برسد؟

۵. طول عمر امام زمان (ع) را چگونه می توان توجیه کرد؟

۶. علت طولانی شدن غیبت آن حضرت چیست؟

۷. چگونه می توان از امام غایب بهره برد؟

مولف پس از پاسخ های مستدل و مناسب به این سؤالات مجموعه مطالب این اثر را که مشتمل بر ۲۶۶ صفحه است به پایان می برد.

منابع اقتباس مقاله: موعود؛ فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۶، شماره ۱؛ فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۰، شماره ۲۵؛ اسفند ۱۳۸۰؛ شماره ۲۹ و ۳۰؛ پارسا با مشارکت بنیاد فرهنگى حضرت مهدى موعود(عج) و انتشارات مسجد جمکران، (۱۳۸۸)، «امام مهدى(عج) در آینه قلم کارنامه منابع پیرامون امام مهدى(ع) و مهدویت»؛ پایگاه اطلاع رسانى سراسرى اسلامى(پارسا)، ۱۳۸۸؛ پایگاه خبرى آینده روشن