معرفی دو کتاب هوش عاطفی و هوش هیجانی

کتاب هوش عاطفی و دیگر منابع مرتبط با هوش هیجانی، به شناخت بهتر احساسات، مدیریت هیجان ها و بهبود روابط فردی و اجتماعی کمک می کنند. این منابع با ارائه مفاهیم علمی و راهکارهای کاربردی، به افراد می آموزند هیجان های خود و دیگران را بهتر تشخیص دهند، واکنش های هیجانی خود را مدیریت کنند و در موقعیت های مختلف، ارتباط مؤثرتری داشته باشند. مطالعه کتاب هوش عاطفی، می تواند در تقویت خودآگاهی، مهارت همدلی، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری آگاهانه، نقش مؤثری داشته باشد و از این جهت، برای رشد فردی و بهبود کیفیت روابط اهمیت ویژه ای دارد. بدین منظور در ادامه این مقاله، به معرفی دو کتاب ارزشمند در حوزه هوش عاطفی اشاره می شود:

1- کتاب هوش عاطفی (هوش هیجانی)

مولف: دانیل گلمن
مترجم/ محقق: حمیدرضا بلوچ
ناشر: انتشارات جیحون
سال نشر: ۱۳۷۹
نوبت نشر: دوم
محل نشر: تهران

وقتی صحبت از هوش می شود، معمولا تعبیر مردم، سرعت در عملیات ریاضی، توانایی حل مسائل مهندسی، داشتن حافظه قوی، یا طرح ریزی و اجرای یک نقشه است. این دیدگاه در مورد هوش انسان، بسیار تنگ نظرانه ‌است و بسیاری از توانایی های مهمی را که در نحوه عملکرد ما در زندگی، نقش تعیین کننده دارند، در بر نمی گیرد.

هوش ریاضی، تنها یک جنبه‌ از هوشِ فراگیری است که به گونه انسان، امکان بقا داده است. جنبه دیگر و بسیار مهمی از هوشمندی بشر، هوشِ عاطفی است. دنیل گلمن (Daniel Golman) روانشناس آمریکایی در کتاب هوش عاطفی، به تفصیل در مورد شناخت هوش عاطفی و نحوه فراگیری و تقویت آن صحبت می کند.

آیا هوش، موهبتی تغییرناپذیر است؟ بدان حد که معتقدیم، خیر. آنچه که کتاب پر جاذبه و روشنگر دانیل گلمن مطرح می کند، آن است که مهارت های هوش عاطفی قابل رشد و پرورش هستند، و این رشد تا پایان عمر قابل تداوم است. دانیل گلمن، با مطرح ساختن پژوهش های خارق العاده ای که در زمینه مغز و رفتار انجام شده است، نشان می دهد که عواملی نظیر خود آگاهی، اشتیاق و انگیزش، پس زدن یأس، همدلی و مهارت های اجتماعی، دست اندر کارند که گلمن آن ها را هوش هیجانی یا به طور عمومی تر هوش عاطفی می خواند.

مهمترین موضوعی که در هوش عاطفی مطرح است، خودآگاهی است. خودآگاهی یعنی این که احساسات و عواطف خود را بشناسیم و یک مجموعه واژگان برای بیان آن ها تشکیل دهیم و حلقه ارتباط میان اندیشه ها، احساسات و واکنش های خود و پیامد انتخاب های مختلف را مشاهده کنیم و این بصیرت را برای تصمیم گیری در موضوعات مختلف از قبیل مواد مخدر، سیگار کشیدن، خشونت و سکس به کار بریم.

خودآگاهی همچنین شناخت نقاط ضعف و قوت خویش است. این که خویشتن را از دیدگاهی مثبت و واقعی به دور از هر نوع غلو و خود بزرگ بینی مشاهده کنیم.

موضوع دیگر، کنترل احساسات است: درک این که پشت هر احساس، چه چیز نهفته است. برای مثال آیا چون حسادت می کنیم، خشمگین هستیم یا عاملی دیگر در کار است. این که یاد بگیریم چگونه با نگرانی، خشم، غم و یأس خود مقابله کنیم و بیاموزیم مسئولیت خود را در مورد تصمیمات و اعمال خود بپذیریم و در قبال آن ها متعهد باشیم.

مطالعه کتاب هوش عاطفی و کار در زمینه شناخت و فراگیری مهارت های هوش عاطفی و هیجانی را به همه علاقمندان به موضوعات روانشناسی توصیه می کنیم.

دانیل گلمن در معرفی کتاب خود این گونه گفته است: «در این کتاب قصد دارم از ظهور علم جدیدی خبر دهم که سرشار از بینش و خردمندی های ارزشمند راجع به روابط انسانی در دنیای کنونی است. اساسی ترین کشفی که در این علم جدید صورت گرفته است این است که مغز انسان، برای ایجاد رابطه و پیوند با دیگران مدار بندی شده است».

از نظر بسیاری از کارشناسان و اساتید دانشگاه ها، کتاب هوش عاطفی دانیل گلمن، از تاثیرگذارترین و مفیدترین کتاب های هوش هیجانی است که تا به امروز منتشر شده است. آن ها معتقدند که دو عامل اساسی، موجب جذابیت و تاثیرگذاری این کتاب شده است: اول این که کتاب هوش عاطفی دانیل گلمن، کتابی جریان ساز در این زمینه است. دوم این که در مقایسه با سایر کتاب های منتشر شده در این زمینه، از متنی ساده، روان و نسبتا جامع برخوردار است.

علی رغم این که بسیاری از نویسندگان، قصد استفاده از جملات این کتاب را به منظور بالا بردن فروش کتاب های خود داشته اند، اما کتاب مذکور از جمله پرفروش ترین کتاب های هوش عاطفی و هوش هیجانی به شمار می رود. اگر شما نیز به دنبال رسیدن به پاسخ این سوال هستید که چگونه می توان با بهره گیری از هوش هیجانی، به اهداف و موفقیت در زندگی دست یافت، خواندن کتاب هوش عاطفی دانیل گلمن را از دست ندهید.

درباره دانیل گلمن

دانیل گلمن، روانشناس و نویسنده آمریکایی در تاریخ 7 مارس 1946 چشم به جهان گشود. دانیل گلمن به مدت 12 سال مسئولیت نگارش بخش علوم مغزی نیویورک تایمز را به عهده داشته است و مقاله های وی در این موضوع، در سرتاسر جهان منتشر شده است.

دانیل گلمن در سال 1995 کتاب هوش هیجانی EQ را منتشر کرد و این کتاب به مدت یک سال و نیم پرفروش کتاب نیویورک تایمز را به خود اختصاص داد. کتاب مذکور به 40 زبان زنده دنیا ترجمه شده است. کتاب های نوشته شده توسط دانیل گلمن، از موضوعات مختلفی همچون خودباوری، خلاقیت، اکولوژیک و بحران محیط زیست و … برخوردار است.

کتاب های منتشر شده از دانیل گلمن، حاوی جملات گرانبها و ارزشمندی هستند، دو جمله از جملات برگزیده توسط این نویسنده به شرح زیر است:

1- برای رهبری قدرتمند، قبل از هر چیز لازم است که بتوانی روی موضوعی که برایت مهم است، تمرکز کنی.
2- باید بپذیریم که ما دو ذهن داریم؛ ذهنی که فکر می کند و ذهنی که حس می کند.

دانیل گلمن در طول دوران فعالیت خود، موفق به کسب جوایز بسیار زیادی شده است که از جمله این جوایز می توان به جایزه موفقیت شغلی برای روزنامه نگاری از انجمن روانشناسی آمریکا اشاره نمود. از جمله دیگر آثار این نویسنده می توان به تمرکز سه گانه: رویکردی تازه به آموزش، علم جدید هوش اجتماعی، زندگی در باتلاق فریب، رهبری که نتیجه می گیرد، کاربرد هوش هیجانی در محیط کار، هوش محیط‌زیستی، هوش اجتماعی و… اشاره نمود.

2- کتاب هوش عاطفی چیست؟

مولف: کریستین ویلدینگ
مترجم/ محقق: البرز قریب
ناشر: انتشارات معین
سال نشر: ۱۳۹۱
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران

بارها شنیده ایم که فلانی، مهره مار دارد، یعنی همه جذب یک شخصیت می شوند و دوست دارند با او رابطه داشته باشند یا همه از یکی بدشان می آید و هیچ کس دوست ندارد با او رابطه داشته باشد. دلیل این امر چیست؟ چرا عده یی در ایجاد روابط عمومی موفقند و در هر جمع و گروهی که می روند، دیگران به ایشان علاقمند می شوند، اما برخی دیگر حتی اگر خوش چهره باشند یا پولدار و خوش پوش، اصطلاحا «نچسبند» و هیچ کس تمایل ندارد با آن ها دوست باشد؟

کریستین ویلدینگ، دلیل را در قدرت یا ضعف هوش عاطفی می داند. هوش عاطفی (EI) آن بخش از هوش بشری است که به شناخت عواطف خود و دیگران و یادگیری کنترل این عواطف ارتباط دارد. ویلدینگ در کتاب «هوش عاطفی چیست؟» که اخیرا توسط البرز قریب به فارسی ترجمه شده و به همت انتشارات معین منتشر شده است، به بحث درباره چیستی هوش عاطفی، اهمیت آن و چگونگی رشد و پرورش این هوش می پردازد.

کتاب به شکل یک خودآموز نگارش یافته است و نویسنده در آن توانایی های هوش عاطفی در محیط کار، در ارتباط با فرزندان، پرورش مهارت های ارتباطی و… را آموزش داده است. کتاب در واقع به انسان یاد می دهد که چگونه با دیگران ارتباط برقرار کند و چگونه شخصیتی داشته باشد که خوشایند دیگران باشد و به دیگران انرژی مثبت دهد.

فهرست مطالب کتاب

مخاطبان در فصل نخست این اثر، با راهکارهای افزایش دانش پایه درباره هوش عاطفی آشنا می شوند و شناختی کلی درباره چیستی و چگونگی پدید آمدن آن کسب می کنند.

مولف در فصل دوم این نوشتار، اهمیت هوش عاطفی برای ارزشمند ساختن زندگی و موفقیت و رضایت در آن را بیان کرده است. فصل سوم این اثر، «خودآگاهی» را که از مهمترین اجزای هوش عاطفی به شمار می آید، بررسی و ارزیابی کرده است.

بر اساس آنچه که در این کتاب ارایه شده است، خودآگاهی عاطفی نیازمند توانایی افراد در مدیریت افکارشان است. افکاری که به یقین تعیین کننده اصلی عواطف افراد و کنترلی که بر آن ها دارند، است. مولف در فصل چهارم این اثر بیان کرده است که چگونه می توان با کسب آگاهی درباره ارتباط میان این اجزا، قدم در مسیر مدیریت افکار گذاشت.

چگونگی پرورش قابلیت های شخصی در هوش عاطفی، موضوع بحث فصل پنجم این اثر را تشکیل می دهد. همچنین در فصل ششم به اهمیت انعطاف پذیری به عنوان یکی از ارزش های بنیادی در دستیابی به هوش عاطفی اشاره شده است.

مخاطبان در فصل هفتم این نوشتار، با راهکارهای خروج از مارپیچ و مدیریت، کاهش و از بین بردن خشم آشنا می شوند. مولف در فصل هشتم ویژگی هایی را بررسی کرده است که روابط برآمده از هوش عاطفی را شکل می دهند.

مولف در فصل نهم، بیان کرده است که چگونه می توان مهارت های ارتباطی و مهارت‌ گفت و گو با دیگران را پرورش داد. فصل دهم، گوشه ای از چگونگی انتقال مهارت های هوش عاطفی به محیط کار بیان شده اند.

مخاطبان در فصل یازدهم، با عوامل کلیدی که برای شکوفایی رابطه افراد به روش هوشمند عاطفی ضروری هستند، اشاره شده است. همچنین مخاطبان در فصل دوازدهم می آموزند که وقتی الگوی مناسبی برای کودکانشان باشند و به طور پیگیر مهارت های هوش عاطفی را به او بیاموزند، نوجوانی متعادل پرورش خواهند داد.

منبع اقتباس مقاله: نوار؛ خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)