معرفی چند مورد از بهترین کتاب های تربیت کودک

کتاب های تربیت کودک، از منابع ارزشمند برای آشنایی با نیازهای رشدی، عاطفی، شناختی و رفتاری کودکان و شناخت شیوه های صحیح پرورش آنها هستند. این کتاب ها با ارائه دیدگاه های علمی و راهکارهای کاربردی درباره موضوعاتی مانند مدیریت رفتار، تقویت اراده و عزت نفس کودکان، پرورش استقلال، آموزش مهارت های اجتماعی و بهبود ارتباط والدین و فرزندان، به والدین کمک می کنند با آگاهی و اطمینان بیشتری با چالش های تربیتی روبرو شوند. مطالعه منابع معتبر و کتاب های تربیت کودک می تواند زمینه ساز شکل گیری رابطه ای امن و سازنده میان والدین و کودکان و فراهم آمدن بستری مناسب برای رشد سالم و همه جانبه فرزندان باشد. در ادامه این مقاله، به چند مورد از بهترین کتاب های تربیت کودک اشاره می شود.

کتاب شیوه تربیت کودک در دنیای مدرن

عنوان: شیوه تربیت کودک در دنیای مدرن
مولف: سوزان پالمر
مترجم/ محقق: جواد شافعی مقدم
ناشر: انتشارات سلیس
سال نشر: ۱۳۹۲
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران
تعداد صفحات:  ۳۲۰ صفحه

متأسفانه ما فرزندانمان را با تلویزیون تربیت می کنیم. وقتی می خواهیم آنان را ساکت کنیم، برای آنان تلویزیون روشن می کنیم. خودمان هم عادت کرده ایم به آنچه پخش می شود، نگاه کنیم.

معمولاً‌ کودکان از دو سالگی تماشای فیلم های کارتونی را شروع و تقریباً در شش سالگی به تماشای تلویزیون عادت می کنند. انگیزه آنان از نشستن در پای تلویزیون علاوه بر سرگرمی، غالباً برای فهمیدن دنیای اطراف است.

کودکان ما باید روزانه مقدار زیادی مطالب جدید در حافظه شان ضبط کنند. برای این که مطالبی را که در مدرسه به آن ها توضیح داده اند، یا در کلاس قرآن یاد گرفته اند، خوب بفهمند، باید در خانه یاد گرفته هایشان را تمرین کنند تا حسابی برایشان جا بیفتد.

پیشرفت یا عدم پیشرفت در کلاس حفظ یا مدرسه، به یادگیری در خانه، بستگی جدایی ناپذیری دارد. در اینجا ما می توانیم به شیوه ای متفاوت از کلاس قرآن، اثری مستقیم بر رفتار و آموزش های قرآنی کودکانمان داشته باشیم.

خانواده در تعلیم و تربیت کودکان، نقش مهمی را ایفا می کند. یکی از نکات بسیار مهم در خانواده، ارتباط است، یعنی والدین باید به روش های صحیح برقراری ارتباط با کودکان، آگاهی داشته باشند. با فرزندان خود ارتباط برقرار کرده، فرصت ابراز عقاید را به او بدهند، به نیازهای وی پی ببرند، انتظارات آنها از کودک، فرصت برقراری ارتباط به کودک، زمینه اطمینان به والدین و مراجعه به آنها، هنگام ایجاد مشکل و فراهم کنند.

ایجاد فضای آرامش بخش در خانواده: چنانچه والدین در صدد موفقیت تحصیلی و سلامت شخصیت کودکان باشند، باید محیط خانواده را از هر گونه درگیری و تنش دور سازند. مطالعه کتاب های تربیت کودک، به ما کمک می کند تا آموزش های لازم را جهت سبک زندگی سالم فرزندانمان فرا بگیریم و آن ها را بکار بندیم.

کتاب تربیت کودک در جهان امروز

عنوان: تربیت کودک در جهان امروز
مولف: احمد بهشتی
مترجم/ محقق: ****
ناشر: انتشارات بوستان کتاب
سال نشر: ۱۳۸۶
نوبت نشر: دوم
محل نشر: قم
تعداد صفحات: ۳۰۷ صفحه

تربیت کودک در جهان امروز، یکی از آثار تربیتی حضرت آیت الله بهشتی و از بهترین کتاب های تربیت کودک است. چاپ اول این کتاب به اوایل دهۀ ۱۳۵۰ باز می گردد. اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی از سوی بوستان کتاب با مقدمه های جدید و ویرایش متن بارها به چاپ رسیده است.

در مقدمۀ جدید این کتاب در باب نقش تعلیم، نقش تزکیه، تعریف تزکیه و مقایسۀ آن با تربیت، هدف یا وسیله بودن تزکیه، فاعل تزکیه، ارتباط تزکیه و تعلیم، آثار تزکیه و اهداف تزکیه سخن گفته شده است.

سپس در بخش های بعدی کتاب در خصوص مسائلی از قبیل مراحل و ابعاد تربیت کودک، بار گران مسئولیت، نفوذهای اجتماعی، هماهنگی نیروها، نقش معلم، وسیلۀ تربیت نبودن خشونت و تنبیه، آزاد یا ممنوع بودن خشونت، تشویق و پاداش، عادت، سرمایه های مادی و معنوی، کودکان سرراهی، دنیای کودک، حرکات و رفتار عاطفی، نقش عواطف در تربیت کودک، رهبری نیروها در پرتو عقل و عقل و عاطفه به بحث و بررسی پرداخته است.

کتاب راه هایی جهت بهتر شدن رابطه میان پدر و دختر

عنوان: راه هایی جهت بهتر‌شدن رابطه میان پدر و دختر
مولف: جو کِلی
مترجم/ محقق: فهیمه رحمتی
ناشر: انتشارات پیک بهار
سال نشر: ۱۳۹۱
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران
تعداد صفحات: ۱۲۸ صفحه

در میان کتاب های تربیت کودک و کتاب هایی که درباره پدران و ارتباط آن ها با فرزندان، به ویژه دختران تالیف شده است، می توان به کتاب «راه هایی جهت بهتر‌ شدن رابطه میان پدر و دختر» اشاره کرد. این کتاب از سوی جو کِلی به رشته تحریر در آمده و فهیمه رحمتی آن را به فارسی برگردانده است.

نویسنده در این کتاب، راهکارهایی را به پدران پیشنهاد می دهد تا هنگام بازی با کودکان خود به ویژه دختران اجرا کنند.

در بخشی از این کتاب آمده است: «قوانین می تواند جلوی لذت بردن را بگیرد. به دلخواه فرزندتان، قانون را عوض کنید و ناراحت نشوید. بگذارید این کار را بکند و با او بازی کنید، این، تنها یک بازی است‌. شاید بزرگسالان خواهان بازی قانونمند باشند اما کوچکترها دوست دارند گاهی خودشان قانون وضع کنند کودکان کم سن و سال دوست دارند بازی را ببرند و برای بردن هر کاری می کنند.»

نویسنده این کتاب به پدران توصیه می کند: «صداقت در بازی را به کودکان خود آموزش دهند؛ چرا که این رفتارها بسیار اهمیت دارند. گاهی نیاز داریم که جدی نباشیم، بخندیم و فراموش کنیم. این اصول، تنها محدود به بازی هایی با قوانین رسمی نمی شوند، بلکه لازم است که بازی با فرزندتان آمیزه ای از شوخی و تفریح باشد تا بتوانید رابطه ای صمیمی و نیرومند برقرار کنید».

کتاب کودک و حدو مرزهایش

عنوان: کودک و حد و مرزهایش
مولف: هنری کلاود؛ جان تاون سند
مترجم/ محقق: مینا اخباری آزاد
ناشر: انتشارات صابرین
سال نشر: 1393
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران
تعداد صفحات: ۳۲۱ صفحه

باز نگه داشتن پل ارتباطی میان کودکان و والدین، فوق العاده مهم است. ما از کودکانمان می خواهیم تا افکار و احساساتشان را با ما در میان بگذارند، تا بتوانیم آن ها را درک کنیم و در بحران های زندگی به یاری آنها برخیزیم. انتظار داریم به جای آن که واکنش منفی نشان دهند، احساسات خود را به طور مناسبی بیان کنند، به حرف ما گوش کنند و کاری را که از آنها می خواهیم انجام دهند.

بچه ها به طور غریزی نمی دانند که چطور باید افکار و احساساتشان را بیان کنند. همچنین به طور خودکار، آماده گوش دادن به دستورات و پیروی از آنها نیستند و برای انجام این مسئولیت ها باید آموزش ببینند. والدین در اغلب موارد، مجبورند روش های ارتباطی خود را بهبود ببخشند. در این باره به نکات زیر توجه کنید:

«با ملایمت حرف بزنید و یک نتیجه حقیقی را دنبال کنید. به خاطر داشته باشید همه چیز در صحبت کردن نیست و همه مشکلات رفتاری را نمی توان با گفت و گو حل کرد. کودکان باید محدودیت های رفتارشان را بدانند و معمولا فقط توضیح دادن به آنها کافی نیست…»

خواندن این کتاب و سایر کتاب های تربیت کودک به شما کمک می کند تا در مسیر رشد فرزندان خود و پرورش حس مسئولیت پذیری در آنان در قبال رفتارهاٰ نگرش ها و عواطفشان گام بردارید. نویسندگان این کتاب شما را با چگونگی و بایدها و نبایدهای شکل گیری ویژگی های شخصی فرزندتان آشنا خواهند کرد. آن چیزهایی که او را به سوی تعادل موثر بودن و تحقق اهداف خویش در زندگی بزرگسالی هدایت خواهد کرد.

کتاب فرهنگ تفاهم در رابطه با فرزندان

عنوان: فرهنگ تفاهم در رابطه با فرزندان
مولف: دکتر توماس گوردون
مترجم/ محقق: پری چهر فرجادی
ناشر: انتشارات آئین تفاهم
سال نشر: ۱۳۹۲
نوبت نشر: سوم
محل نشر: تهران

ما محتاج نسل جدیدی از والدین هستیم که به انگیزه آموختن مهارت های گفتگو و تعلیم و پرورش بچه های مسئول در خانه جواب مثبت می دهند؛ چون خانه، محلی است که همه چیز باید از آنجا شروع شده و می تواند همین امروز، همین لحظه از خانه شما شروع شود.

در این کتاب پیشنهاد شده است که علاوه بر والدین، انجمن اولیا و مربیان و وزارت آموزش و پرورش و تمامی آنهایی که به نوعی با کودکان و نوجوانان در رابطه اند و خود را در این زمینه مسئول می دانند، آموزش های این کتاب را جدی بگیرند.

در این کتاب که از بهترین کتاب های تربیت کودک است، شیوه های صحیح برقراری ارتباط با فرزندان به گونه آموزشی فراهم آمده است. افزون بر آن، مخاطبان با چگونگی کنترل فرزندان، هم چنین انتقال ارزش های والای فرهنگی به آنان آشنا می شوند. متن کتاب با سوال هایی متعددی همراه است که مولف به تفصیل به آن ها پاسخ داده است. برخی سوال ها عبارت‌اند از: «چگونه باید به سخنان فرزندان گوش داد؟»؛ «آیا استفاده زا قدرت والدینی لازم و بجاست؟»؛ «روش بدون باخت برای حل کشمکش ها چیست؟» و «چگونه والدین می توانند با تغییر خودشان از ایجاد اختلاف جلوگیری کنند؟»”.

کتاب الفبای مراقبت از کودک

عنوان: الفبای مراقبت از کودک (نحوه رویایی با عواطف، شادی ها و نیازهای کودک)
مولف: آلن فروم
مترجم/ محقق: پیام پاکدل
ناشر: انتشارات درسا
سال نشر: ۱۳۹۳
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران
تعداد صفحات: ۲۳۲ صفحه

کتاب حاضر، یکی از کتاب های تربیت کودک و راهنمایی کامل به منظور کاهش نگرانی های والدین در زمینه رشد، پرورش و تربیت فرزندان در هر سنی و ایجاد حس آرامش در آنها برای لذت بردن بیشتر از حضور در کنار دلبندشان محسوب می شود.

چارچوب این کتاب به والدین امکان می دهد هر چه سریع تر پاسخ پرسش های متداول کودکشان را پیدا کنند. مباحث الفبای مراقبت از کودک، از کابوس های شبانه و شب ادراری گرفته تا اضطراب و کج خلقی، به تربیت حروف الفبا بررسی و ارتباط هر مبحث با حوزه های دیگر نیز ذکر شده است.

کتاب بیست و پنج اشتباه والدین در تربیت فرزندان

عنوان: بیست و پنج اشتباه والدین در تربیت فرزندان
مولف: یتر جکسا
مترجم/ محقق: منیره نادری
ناشر: انتشارات زرین
سال نشر: ۱۳۹۱
نوبت نشر: سوم
محل نشر: تهران
تعداد صفحات: ۲۷۲ صفحه

اگر شما پدر و یا مادر فرزندی هستید که خیلی او را دوست دارید و هر چه که او خواسته برایش مهیا کرده اید اما فرزند شما، شما را دوست ندارد، به شما بی احترامی می کند، کارهایی را که به او محول می کنید انجام نمی دهد، هیچ گونه مسئولیتی را قبول نمی کند، همه چی باید بر وفق مراد او باشد، به دستورات و یا تهدیدات شما اهمیتی نمی دهد و خلاصه حس می کنید که این جوابی نیست که شما در ازای زحمتی که برای او کشیده اید باید بگیرید و خلاصه دیگر نمی توانید او را کنترل کنید و خواسته های بزرگی دارد و توقع او از شما بسیار بالا رفته، پس این کتاب را مطالعه کنید تا ببینید اشتباه شما کجا بوده است.

البته دیگر نمی توان کاری برای کنترل این فرزند کرد مگر این که گذشت زمان و تجربه بتواند کمی از خرابکاری های شما را اصلاح کند والدین به علت علاقه شدید به فرزندانشان، ممکن است از چیزهای مهمی که در زندگی کودکان آنها اهمیت دارند، غفلت کنند و به اشتباه کارهایی انجام دهند که برای تربیت بچه ها درست نباشد.

این کتاب که یکی از کتاب های تربیت کودک و نوجوان است، به سوالاتی پاسخ می دهد که همه پدران و مادران در جستجوی آن هستند:

1- چگونه رفتاری با فرزندان خود، در سنین مختلف داشته باشیم؟

2- چگونه با فرزندان ارتباط برقرار کنیم؟

3- چگونه اعتماد به نفس و حس مسئولیت پذیری را در کودکان پرورش دهیم؟

4- تاثیر رسانه های گروهی در رفتار و رشد عاطفی کودکان چیست؟

5- فرزندان از چه آزادی هایی برخوردار هستند؟

کتاب رفتارهای اجتماعی کودکان

عنوان: رفتارهای اجتماعی کودکان
مولف: نانسی آیزنبرگ
مترجم/ محقق: بهار ملکی
ناشر: انتشارات ققنوس
سال نشر: ۱۳۸۴
نوبت نشر: دوم
محل نشر: تهران

رفتارهای معین اجتماعی در سال های اول زندگی، در بسیاری موارد از سن دو سالگی شکل گرفته و صورت های مختلفی به خود می گیرد. تفکرات کودکان در مورد احساسات و وضعیت دیگران و استدلال اخلاقی خودشان، همراه با افزایش سن در آنها تغییر می یابند. کودکان با افزایش سن، خودآگاهانه تر به دیگران و کمتر  به خود توجه می کنند.

با داشتن درکی درست از رفتار اجتماعی و نوعدوستی، می توان باعث تحقق تغییراتی اساسی در مدارس، رسانه های گروهی و حتی سیاست های دولت ها شد که منابع و ارزش های اخلاقی خانواده ها را تحت تاثیر قرار می دهند.

کتاب‌ رفتارهای‌ اجتماعی‌ کودکان‌، در دسته کتاب های تربیت کودک طبقه بندی شده و گزارشی‌ از آخرین‌ و جدیدترین‌ یافته ها در مورد انگیزه‌، سیر تکاملی‌ و انجام‌ رفتارهای‌ معین‌ اجتماعی‌ در موقعیت های‌ مختلف‌ است‌. از جمله‌: چه‌ زمانی‌ برای‌ اولین‌ بار رفتار «مُعین‌ اجتماعی‌»، به‌ خصوص‌ رفتاری‌ نوع دوستانه‌ از کودک‌ سَر می زند؟ چگونه‌ رفتارهایی‌ چون‌ کمک‌، تسهیم‌ و آرام‌ کردن‌ دیگران‌ همراه‌ با افزایش‌ سن‌ در کودک‌ تکامل‌ می یابد؟ چرا برخی‌ از کودکان‌ نسبت‌ به‌ سایرین‌ دلسوزترند؟

آیا تفاوت‌ در رفتارهای‌ «مُعین‌ اجتماعی‌» کودکان‌ ناشی‌ از عوامل‌ ارثی‌، چگونگی‌ پرورش‌ آنان‌، یا متأثر از هر دو عامل‌ است‌؟ آیا والدین‌ و مربیان‌ می توانند با در پیش‌ گرفتن‌ اقداماتی‌ آگاهانه‌ در جهت‌ القای‌ انگیزه های‌ نوع دوستانه‌ و نیز آموزش‌ رفتارهای‌ دلسوزانه‌، تمایل‌ به‌ انجام‌ رفتارهای‌ معین‌ اجتماعی‌ را در کودکان‌ افزایش‌ دهند؟

نانسی‌ آیزنبرگ‌، در این‌ کتاب‌ به‌ جای‌ پرداختن‌ به‌ رفتارهای‌ ضد اجتماعی‌، به طور جدی‌ به‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ روند تقویت‌ حس‌ مهربانی‌ و دلسوزی‌ در کودکان‌ می پردازد و بدین‌ ترتیب‌، درک‌ و آگاهی‌ ما را نسبت‌ به‌ خمیره‌ اخلاقی‌ کودکان‌ افزایش‌ می دهد.

کتاب ارتباط موثر با کودکان

عنوان: ارتباط موثر با کودکان
مولف: کیومرث سهرابی
مترجم/ محقق: ****
ناشر: انتشارات یاران
سال نشر: ۱۳۹۳
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران
تعداد صفحات: ۱۲۸ صفحه

این کتاب نیز اثری ارزشمند در بین کتاب های تربیت کودک است و مروری بر گفتگوها و ارتباط های نامناسب والدین با کودکان که زمینه ساز تنش های روحی در خانواده ها دارد. در ادامه، کتاب با ذکر شیوه های مناسب جهت ایجاد رابطه مناسب با کودکان سعی شده تا با ارائه بهترین راهکار، کودکانی صالح، سالم، آگاه و با نشاط به جامعه تحویل داد. با مطالعه کتاب خواهید دانست چگونه با کودکان خود ارتباط بر قرار کنید و احساسات آنها را بدانید و …

کتاب صد و یک راه برای این که پدری بهتر باشید

عنوان: ۱۰۱ راه برای این که پدر بهتری باشید
مولف: ویکی لانسکی
مترجم/ محقق: فیروزه دالکی
ناشر: انتشارات پیک ادبیات
سال نشر: ۱۳۸۶
نوبت نشر: اول
محل نشر: تهران
تعداد صفحات: ۱۱۲ صفحه

ویکی لانسکی، کتابی را با عنوان «۱۰۱ راه برای این که پدر بهتری باشید» تالیف و فیروزه دالکی آن را ترجمه کرده تا مردان و پدران با مطالعه آن بتوانند نقش پدری خود را در خانواده به خوبی ایفا کنند.

در این کتاب ۱۱۲ صفحه ای که اثری مختصر و مفید در بین کتاب های تربیت کودک است، نویسنده ۱۰۱ راه به پدران پیشنهاد می دهد و می نویسد: «تاثیر تربیتی پدران با تاثیر تربیتی مادران در تربیت فرزندان کاملا متفاوت است. اما برخی اوقات پدران نقش تربیتی خویش را به دلیل مشغولیت های روزانه زندگی، فراموش می کنند.»

نگارنده در کتاب حاضر، ۱۰۱ راهکار را به پدران معرفی می کند که با استفاده از آن می توان کودکان و پدران را به یکدیگر نزدیک کرد. این ایده ها برگرفته از تجربیات پدرانی است که از آن ها برای ایجاد رابطه مناسب با کودکان خویش استفاده کرده اند.

زمان هایی را برای با خانواده بودن، گاهی کار را کنار گذاشته و زمانی را به کودکان اختصاص دادن؛ استفاده از جملاتی چون «می فهمم چه می گویی»، «دوستت دارم»، «اشتباه کردم» و «متاسفم»؛ و احترام به مادر فرزندتان و به او عشق ورزیدن، از جمله راهکارهایی است که نویسنده آنها را به پدران پیشنهاد داده است.

منابع اقتباس: تبیان؛ ایبنا؛ آی کتاب؛ پایگاه اطلاع رسانی دکتر احمد بهشتی