اشاره:
دین مردم ژاپن مجموعهای است از اعتقادات باستانی كه از انیمیسم یا پرستش ارواح، نشأت گرفته است و این دین تا پیش از قرن ششم میلادی نامی نداشت و از آن قرن به بعد برای مقابله با طریقهای بودایی كه به تازگی در ژاپن رواج گرفته بود. بنام شین تو (راه خدایان) خوانده شد. این نوشته از سازمانهای دینی این آیین سخن گفته است.
دین شینتو بر خلاف اكثر مذاهب و ادیان دیگر، هیچ بنیانگذاری ندارد، لكن دارای كتابهای مقدسی بنامهای «كوجیكی» و «هونجی» میباشد.(1) همه مردم ژاپن از لحظه تولدشان شینتو میباشند. این دین در اساس تركیب و مخلوطی از انواع و اقسام روحیات، نگرشها و تفكراتی است كه در زندگی مردم ژاپن و نحوه برخوردشان با جهان خارج به صورت ضروریات در آمدهاند.
سو كیوا ونو میگوید: دین شینتو یك اعتقاد شخصی به كامی كه به معنای ارواح مردگان است، میباشد و هم یك زندگی اجتماعی بر مبنای طرز فكر كامی است. چیزی كه در طی قرون و اعصار از بهم پیوستن و تداخل تأثیرات نژادی و فرهنگی گوناگون اعم از بومی یا خارجی، كه جملگی در هم رفته و تحت نظارت خاندان سلطنتی صورت واحدی پیدا كردهاند به وجود آمده است.(2)
در دین شینتو خانواده، مركز دین است خانه و مسكن خانواده، معبد است و در مقابل ارواح نیاكان باید دعا كرد و هدایا تقدیم نمود.(3)
همانطور كه در آیین شینتو از بدو ظهور تا امروز تحولاتی صورت گرفته در نحوه اداره این آیین نیز تحولاتی رخ داده و از آنجا كه در این آیین امپراطور نیز جنبه الهی داشته و مورد پرستش قرار میگرفت، لذا امور دینی در ژاپن گاه بر عهده امپراطوران بوده و خود آنها افرادی برای تصدی این امر انتخاب میكردند و گاه مردانی بنام شوگونها متصدی امور دینی میشدند.(4) و در زمانی كه امپراطور در رأس امور دینی واقع بود او را از نژاد خدایان میدانستند و هیچ ملتی را با ملت ژاپن از حیث نژاد برابر نمیدانستند.(5)
بعد از آنكه حكومت ژاپن از دخالت در امور دینی كنار رفت و آن دستگاه صورت دینی و مذهبی خالص به خود گرفت، غالب مردم از روی عقیده و ایمان به آن علاقه مند شدند و در هر خانه و خاندان برای آن كانون مركزی به وجود آوردند كه آن را «كامی ـ دانا» مینامند.(6)
انجمنها و مجامع ملی و محلی در هر گوشه و كنار برای حفظ و حمایت از معابد تشكیل شد و منابع و عایدات جدیدی از راه هدایا و نذورات گرد آمد. كشیشان (روحانیون دین شینتو) گروهی برای انجام مراسم دینی در معابد موظف شدند و گروهی برای تعلیم دین به افراد به كار گمارده شدند.(7) با این كه دین شینتو آئین رسمی و ملی ژاپنیان است و همیشه از سوی حكومت و اجتماع حمایت میشده در هر محلی ایزد كردهای داشته است. اما هرگز به سطح یك سازمان كلیسای دولتی همسان مسیحیت نرسید(8) و از این رو است كه امروز ژاپنی ها با وجود اعتقاد به شین تو میتوانند به آئین دیگری نیز معتقد شده و عمل نمایند.
اما در كل باید گفت: آئین شینتو نیز برای خود سازمانی داشته و دارد. امروزه بیش از 800 فرقه از این آئین جدا شده و هر كدام بنحوی برای مذهب خود تبلیغ میكنند كه همگی در راستای اساس آئین شینتو میباشند لذا زیارتگاههایی برای آئین شینتو ایجاد نمودهاند كه كاهنان این دین به منظور انجام مراسم و آداب دینی و در نتیجه اطمینان از حفظ روابط حسنه بین دنیای كامی (خدایان) و جهان انسانها، استفاده میكنند.
در اوایل منصب روحانی یك مقام موروثی بود، اما این سنت در سال 1868 م منسوخ گردید و همه روحانیون شینتویی به صورت كارمندان دولت در آمدند و زیر نظر وزارت كشور فعالیت نمودند و پس از جنگ جهانی دوم، كشیشان به صورت شهروندان خصوصی كه در استخدام یك معبد خاص بودند در آمدند.
روحانیون دین شینتو آموزش خود را به یكی از سه صورت زیر میبینند:
1. یا این كه به دانشگاه مذهبی كوكوگاكویین در توكیو میروند
2. یا این كه به یكی از حوزههای علوم دینی میپیوندند
3. یا این كه آموزش های دینی لازم را بسادگی از یك فرد روحانی قبل از خود فرا میگیرند.(9)
بنابراین آئین ژاپنیها امروزه در معابد سازماندهی شده و هر معبد تعدادی از افراد را برای ترویج و انجام مراسم دینی به استخدام خود میآورند و این معابد همچنین سلسله مراتب دارد معابد بزرگ ملی موسوم به معبد ایزه در جنوب ژاپن و بزرگترین معابد شینتو یعنی گور خدای آفتاب (آما تراسو) وجود دارد.(10) امور دینی و سازمان دینی بر عهده روحانیون است و به همین خاطر بعد از این كه دولت از امور دینی كنار كشید، دستور العملی بدین مضمون صادر شد كه «هر گونه سرپرستی، حمایت، تبلیغ و گسترش، كنترل و اشاعه دین شینتویی توسط حكومت های محلی، منطقهای و محلی ژاپن و یا مقامات دولتی، زیر دستان … بكلی قدغن بوده و باید بی درنگ متوقف شود».(11)
در سال 1946 م «انجمن معابد شینتویی» تأسیس گردید. از تمام معابد دعوت به عمل آمد كه در این انجمن شركت نمایند كه بیش از 80000 معبد این دعوت را پذیرفتند. این انجمن را مجمع مشاورینی كه از سازمانهای منطقهای شینتویی تشكیل یافته، اداره میكند. ایشان از بین خود یك نفر را به مقام دبیر كل اداری مجمع انتخاب میكنند كه مسئول تمام تصمیم گیریهای مهم است. در سطح محلی، معابد را كشیشان محلی و كمیتهای از اهالی محل كه در آن معبد عبادت میكنند، اداره میكنند و دانشگاه كوكاگاكویین هم كه تنها دانشگاه شینتویی در سرتاسر ژاپن میباشد با انجمن معابد شینتویی یاد شده همكاری نزدیكی دارد.(12)
بنابراین آیین شینتو امروزه در ژاپن توسط سازمانی بنام (انجمن معابد شینتویی) اداره میشود و سایر معابد زیر نظر این انجمن كه بصورت انتخابی ریاست آن را انتخاب میكنند، تعیین میشود و روحانیون هم سلسله مراتب دارد و بر اساس اهمیت معابد و بزرگی آنها كار میكنند.
پی نوشت:
- ایزدپناه، مهرداد، آشنایی با ادیان چین و ژاپن، تهران، انتشارات محور، 1381، ص 79.
- ریچارد بوش، جهان مذهبی (ادیان در جوامع امروز)، ترجمه عبد الرحیم گواهی، تهران، نشر فرهنگ اسلامی، ج2.
- همان، ص 84.
- جان، ناس، تاریخ جوامع ادیان، ترجمه علی اصغر حكمت، تهران، انقلاب اسلامی، 1370، ص40.
- همان، ص 431.
- همان، ص 443.
- همان، ص 437.
- ماسه هارو آنه ساكی، دین شینتو، ترجمه: ع. پاشایی، مجله هفت آسمان، سال دوم، 1376، شماره پنجم، ص73.
- ریچارد، همان، ص 540.
- رضایی، عبدالعظیم، تاریخ ادیان جهان، تهران، انتشارات علمی، 1380، ج3، ص250.
- ریچارد، همان، ص 549.
- همان.
منبع: سایت اندیشه قم
