پیش بینی پیامبر (ص) از اتفاقاتی برای امام علی (ع)

اشاره:

از فضیلت های ویژه امام علی (علیه‌السلام) این است كه تربیت یافته و پرورش یافته در دامان پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) می باشد از این رو رسول اكرم (صلی‌الله علیه و آله) از آن جایی كه به واسطه پیامبری و به اذن خداوند از آینده و گذشته مطلع بود، در مواقع و مقاطع مختلف برای جا افتادن جانشینی حضرت علی (علیه‌السلام) برخورد ویژه با آن حضرت داشت و بیانات زیادی در این باره از حضرت رسول (صلی‌الله علیه و آله) وارد شده است. كه در برخی از این بیانات به اتفاقات و حوادث بعد از رحلت پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) از جمله به واقعه غصب خلافت، جنگ با نهروان، واقعه صفین و صلح با معاویه و شهادت حضرت علی (علیه‌السلام) در ماه رمضان و… تصریح كرده است.

1. از سلمان فارسی، صحابی با وفای رسول خدا (صلی‌الله علیه و آله) نقل است كه فرمود: پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) در آخرین لحظات عمر شریفش علی(علیه‌السلام) را به نزدیك خود فراخواند و فرمود: یا علی، قریش در حق تو ظلم خواهند كرد«انك ستلقی بعدی من قریش شدة». اگر اعوان و انصاری یافتنی با آن ها برای گرفتن حقّت مبارزه و مجاهده كن ولی اگر یار و انصاری نیافتی صبر پیشه كن و دست نگه دار و خودت را به كشتن نده.(1) این بیان رسول خدا(صلی‌الله علیه و آله) بیانگر اطلاع آن حضرت از وقایع بعد از رحلت و رفتار بد قریش با خاندان نبوت می باشد كه حضرت علی (علیه‌السلام) را به صبر دعوت می كند. در جای دیگر نقل شده است: پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) در اواخر حیات خود خبر داد كه برخی افراد هم پیمان شده اند كه نگذارند حكومت به دست علی (علیه‌السلام) برسد. علی(علیه‌السلام) از پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) خواست كه تكلیف را در آن زمان بیان كند. حضرت فرمودند: «اگر یارانی یافتی با آنان بجنگ و در غیر این صورت بیعت كن و خون خود را حفظ كن».(2)

2. سال ششم هجری در جریان صلح حدیبیه كه بین پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) و اهالی مكه منعقد شد آن جا كه نماینده قریش، سهیل بن عمرو، برای انعقاد قرارداد صلح آمد و علی (علیه‌السلام) قرارداد را می نوشت وقتی كه به نام پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) رسید، علی (علیه‌السلام) نوشت قرار داد بین محمد رسول الله و سهیل بن عمرو نماینده قریش، منعقد می شود. سهیل اعتراض كرد و گفت: اگر ما به نبوت محمد اقرار داشتیم كه كار به این جا نمی كشید پس نام محمد و پدرش را بنویس ولی علی(علیه‌السلام) پافشاری كرد. پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) خودش لفظ (رسول الله) را پاك كردند و به حضرت فرمودند: علی جان روزی را می بینم كه عده ای با تو چنین برخوردی می كنند. لذا بعد از گذشت سالیان متمادی در جریان جنگ صفین كه بین علی (علیه‌السلام) و معاویه بود كه در نهایت با ساده لوحی گروهی امام علی (علیه‌السلام) مجبور به مصالحه شد و قرار شد كه صلح نامه نوشته شود كاتب نوشت این صلح نامه بین علی امیر المؤمنین (علیه‌السلام) و معاویه بن ابی سفیان منعقد می گردد كه در این لحظه عمرو بن عاص همان كرد كه سهیل بن عمرو با پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) كرد.(3) یعنی نگذاشت كه عنوان امیر المؤمنین كنار نام علی (علیه‌السلام) باشد.

این جا بود كه سخنان پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) كه بیش از سی سال پیش بیان فرموده بود و چنین روزی را پیش گوئی پیشگویی كرده بود به واقعیت پیوست.

3. از ابو سعید خدری نقل است: كه بعد از جنگ حنین پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) مشغول تقسیم غنائم جنگی میان اصحاب بود كه فردی به نام ذو الخویصره تمیمی به حضرت اعتراض كرد كه چرا عدالت را رعایت نمی كند! در این زمان عده ای از اصحاب از پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) خواستند كه اجازه بدهد تا گردن این شخص را بزنند ولی حضرت اجازه نداد و فرمودند: رهایش كنید و او را به حال خود واگذارید من روزی را می بینم كه اصحاب و پیروان این مرد در حالی كه نماز می خوانند و قرآن قرائت می كنند بسان تیری كه از كمان خارج می شود از دین خارج می شوند و در برابر بهترین مسلمین قرار می گیرند. ابو سعید ادامه می دهد و می گوید: من شاهد بودم همان گونه كه پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) فرموده بود این عده در زمان خلافت علی (علیه‌السلام) با همان خصوصیات كه پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) فرموده بود در برابر علی (علیه‌السلام) قرار گرفتند و جنگ نهروان را به راه انداختند.(4)

4. پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) در یكی از خطبه هایش كه معروف به خطبه شعبانیه است به اوصاف روزه داران اشاره كرده و اعمال این ماه را تشریح نمودند. امیر مومنان (علیه‌السلام) از پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) سوال نمودند: یا رسول الله، بهترین اعمال در این ماه چیست؟ حضرت فرمودند: بهترین اعمال در این ماه دوری جستن از محرمات الهی است ولی بعد از بیان این جمله حضرت (صلی‌الله علیه و آله) گریه كردند، علی (علیه‌السلام) از سبب گریه پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) پرسید حضرت فرمود: یا علی گریه ام برای آن است كه در این ماه پیش آمدی ناگوار بر تو وارد می شود. گویا می بینم كه تو مشغول به نمازی و شقی ترین (پست ترین ) فرد از اولین و آخرین، برادر و هم ردیف پی كننده (كشنده) شتر صالح، ضربتی بر جلوی سرت می زند كه محاسن تو را به خون سرت رنگین می نماید.(5) حدود سی سال بعد از رحلت پیامبر (صلی‌الله علیه و آله) در نوزدهم رمضان سال چهلم هجری قمری در مسجد كوفه این پیشگویی پیامبر اكرم (صلی‌الله علیه و آله) در مورد علی (علیه‌السلام) تحقق یافت.

بنابر این پیامبر اكرم (صلی‌الله علیه و آله) در مقاطع و مواقع مختلف با بیان این پیشگویی ها جایگاه امام را به مردم می شناساند و آن ها به جای استرشاد و هدایت یابی از این چراغ فروزان با او به جنگ می پرداختند.

پی نوشت:

1. کتاب هلالی عامری، سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس، تحقیق انصاری زنجانی، محمد باقر قم، نشر الهادی، 1420ق، ص 132.
2. طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، تحقیق بهادریt ابراهیم ، تهران، انتشارات اسوه، 1413 ق.، ج 1، ص 215.
3. مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، قم، کنگره جهانی شیخ مفید، 1413 ق، ج 1، ص 120 ـ121. ابن اثیرجزری، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، 1385 ق.، ج 3، ص 320.
4. ابن اثیر جزری، علی بن محمد، اسد الغابه فی معرفه الصحابه، بیروت، دار الفکر، 1409ق.، ج 2، ص 20.
5. صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا (علیه‌السلام) ، تحقیق اعلمی، حسین، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، 1404ق، ج 2، ص 266.