آثار و آداب عیادت از بیماران در روایات و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

1403-02-16

989 بازدید

فهرست محتوا

در مکتب انسان ساز اسلام، عیادت مریض و دیدار او، از اهمیت و ارزش ویژه ای برخوردار است؛ چرا که این رفتار نیک اخلاقی، مورد رضایت خداوند بوده، نقش بسزایی را در تحکیم روابط انسانی و صمیمیت و اخوت ایفا می کند.

از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نقل شده که حق مسلمان بر مسلمان این است که چون بیمار شود از او عیادت کند.[1]

در اهمیت و ارزشمندی عیادت از بیماران همین بس که با وجود سختگیری اسلام در خروج معتکف از مسجد، از مواردی که در حال اعتکاف می توان از مسجد خارج شد، خروج برای عیادت مریض است. به جهت اهمیت این وظیفه سنگین و حق واجب است که امام سجاد (علیه السلام) آن گاه که همسایگان و دوستان خود را یاد می کند از خدای متعال به استغاثه می خواهد که به آنان توفیق دهد تا از بیماران خود عیادت کنند. «بار خدایا همسایگان و دوستان مرا یاری ده که سنت تو را در عیادت بیمارانشان بر پای دارند».[2]

در ادامه به برخی از آثار و آداب عیادت از بیماران پرداخته خواهد شد.

آداب عیادت از بیماران

رعایت زمان عیادت

استراحت و آرامش از جمله نیازهای اساسی و نخستین یک بیمار است که در بهبودی او تاثیر زیادی دارد؛ از این رو عیادت کننده باید زمان دیدار را کوتاه کند تا به استراحت بیمار لطمه ای وارد نشود. امیر مومنان علی (علیه السلام) فرمود: «پر اجرترین بنده نزد خدا آن کس است که در وقت عیادت بیمار، کم بنشیند مگر آنکه بیمار خود بخواهد و تقاضا کند».[3]

گاهی انسان به عیادت از بیماران می رود و ممکن است از روی نادانی و جهات دیگر چنان بیمار را خسته کند که عیادت او از خود مرض رنج آورتر باشد. در این زمینه امام صادق (علیه السلام) فرمود: «عیادت کامل آن است که دستت را بر بازوی او نهی و زود بر خیزی که عیادت احمق و پرحرف برای مریض از بیماری او سخت تر است».[4]

بردن هدیه در عیادت از بیماران

یکی از غلامان امام صادق (علیه السلام) می گوید: «یکی از غلامان آن حضرت مریض شد، ما جمعی از غلامان برای عیادتش بیرون رفتیم. در راه به امام برخوردیم. پرسیدند: کجا می روید؟ گفتیم: به عیادت فلانی. فرمود: بایستید، ایستادیم. فرمود: آیا سیب یا گلابی یا کمی عطر یا یک قطعه عود… برای هدیه برداشته اید؟ گفتیم: نه، چیزی از اینها همراه ما نیست. فرمود: مگر نمی دانید بیمار از هر چیزی که برایش برده شود احساس راحتی می کند».[5]

نشستن کنار بستر بیمار و محبت به او

یکی دیگر از آداب عیادت از بیماران، اظهار محبت و ملاطفت می باشد. پیامبر رحمت (صلی الله علیه و آله) در این باره فرمود: «عیادت کامل آن است که عیادت کننده دست روی بدن بیمار گذارد و حال او را بپرسد.»[6] امام صادق (علیه السلام) به مردی که دوست بیمارش را به قصد رفتن به مسجد و اقامه نماز تنها گذاشته بود، فرمود: نشستن تو نزد همسفر بیمارت و مواظبت از او ارزشمندتر از نماز خواندنت در مسجد است.[7]

تقویت روحی بیمار

یکی دیگر از آداب عیادت بیمار این است که انسان او را دلداری دهد و روحیه اش را تقویت کند و با گفتن مطالبی از این قبیل که به زودی کسالت و بیماری او بر طرف خواهد شد، خدا به شما صحت و عافیت دهد و جملاتی از این قبیل که به او آرامش خاطر ببخشد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: هرگاه از بیمار دیدن می کنید او را به زندگی امیدوار سازید؛ این کار گرچه مقدرات را تغییر نمی دهد و مانع از مرگ نمی شود، اما وسیله آرامش خاطر بیمار است.[8]

دعا برای بیمار

از برخی روایات استفاده می شود که دعا بر بالین بیمار به اجابت نزدیک تر است؛ زیرا لطف و عنایت خاص خداوند به همراه دل های شکسته است و مومن بیمار از این فضیلت برخوردار است.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: عیادت کننده بیمار غرق در رحمت الهی می شود و در آن فرو می رود و هنگامی که در پیش مریض بنشیند، پوشیده در رحمت خدا شود و مستحب است که برای بیمار دعا کند؛ پس بگوید ای خدایی که تربیت کننده ای و صاحب آسمان های هفتگانه و صاحب زمین های هفتگانه و آنچه در آنهاست و آنچه بین آنهاست و آنچه زیر آنهاست و تو پروردگار عرش عظیم هستی، او را به شفای خودت شفا بده و به دوای خود دوا بده و او را از بلاهای خودت عافیت و سلامتی بده. خدایا شکایت او را در حال مرضش کفاره گناه گذشته و باقیمانده او قرار بده».[9]

اطعام در عیادت از بیماران

بیماری از سویی سبب ضعف و ناتوانی فرد در انجام کارهای شخصی اش می شود و از سوی دیگر دست او را از فعالیت و امرار معاش کوتاه می کند. در چنین وضعیتی غذا دادن به بیمار از جمله وظایف و رفتارهای پسندیده ای است که در پیشگاه خدای تعالی پاداش بزرگی دارد. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در این باره می فرماید: «هر کس بیماری را طبق خواسته اش اطعام کند، خداوند با میوه های بهشتی او را پذیرایی خواهد کرد».[10]

مراعات در خوردن طعام هنگام عیادت از بیماران

از دیگر مواردی که رعایت آن نزد بیماران لازم است، نخوردن غذاهایی است که بیمار از تناول کردن آنها پرهیز شده است. پیامبر (صلی الله علیه و آله) عیادت کننده را از خوردن چیزی به ویژه اگر برای بیمار ضرر داشته باشد، فرمود: «این کار موجب از میان رفتن پاداش عیادتش می شود».[11]

رسیدگی به نیازهای بیمار

رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) فرمود: هرکس انسانی را که ناتوانی جسمی دارد یاری کند، خداوند او را در کارهایش یاری می کند و در قیامت فرشتگانی را می گمارد تا او را در پیمودن مسیر هولناک قیامت و عبور ازگودال های آتش و بر عبور از صراط به سوی بهشت با سلامت و امنیت کامل یاری دهند.[12]

درخواست دعا از بیمار

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «چون یکی از شما برادر مومن خود را عیادت کند، برایش دعا گوید و از او التماس دعا نماید که دعای بیمار مثل دعای فرشته است».[13] نیز فرمود: «هر که مریضی را برای خدا عیادت کند بیمار برای او چیزی از خدا نخواهد جز آنکه خداوند آن را مستجاب نماید».[14]

نداشتن توقع پذیرایی در عیادت از بیماران

از آنجا که هدف از عیادت بیمار اظهار محبت و ادای حقوق برادری و کسب اجر و ثواب است، کسی که به دیدن بیمار می رود نباید از او انتظار پذیرایی داشته باشد؛ زیرا بیمار خود گرفتار بیماری است و خانواده اش نیز گرفتار پرستاری از او هستند؛ بنابراین عیادت کنندگان خود باید به کمک آنها بشتابند، نه آنکه زحمت افزا باشند و باری بر دوش آنها بگذارند.[15]

شکر بر عافیت

از امام باقر (علیه السلام) نقل شده است که چون مبتلایی را بینی آن چنان که نفهمد سه بار بگو سپاس خدایی را که مرا از این بلا مصون داشت و اگر می خواست مبتلایم می گردانید و هر که این را بگوید آن بلا هرگز به او نرسد و فرمود: نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: هرگاه مبتلایانی را ببینید، خدا را حمد گویید؛ چنان که نشنوند که موجب اندوهشان شود.[16]

آثار عیادت از بیماران

عیادت از بیماران، عیادت خداست

پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) فرمود: خداوند در روز قیامت بنده ای از بندگانش را نکوهش می کند و می گوید: بنده من چه مانع شد که مرا عیادت کنی وقتی که بیمار شدم؟ آن بنده در پاسخ عرض می کند: خداوندا تو پاک و منزه هستی، تو پروردگار بندگان هستی، بیمار نمی شوی، درد و مرض نداری. خداوند می فرماید: برادر مومن تو بیمار شد و تو از او عیادت نکردی. سوگند به عزت و جلالم اگر او را عیادت می کردی مرا هم در نزد او می یافتی و سپس من هم نیازهای تو را برآورده می ساختم و این از کرامت های بنده مومن من است و من خدای بخشاینده و مهربان هستم.[17]

برخورداری از رحمت خدا

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: کسی که به عیادت بیمار می رود، همیشه در میان رحمت الهی راه می رود تا بنشیند؛ آن گاه که نزد بیمار نشست، غرق در رحمت خدا می گردد.[18]

همچنین امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر مومنی، اگر مومن بیماری را در اول صبح عیادت کند، هفتاد هزار فرشته او را مشایعت می کنند و زمانی که در نزد او نشست، رحمت الهی وجود او را فرا می گیرد و فرشتگان الهی برای او آمرزش می طلبند تا شب فرا رسد و اگر شب عیادت کند، باز هم همین حالت برای او خواهد بود تا صبح شود.[19]

برخورداری از پاداش خدا در عیادت از بیماران

امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر کس بیمار مسلمانی را عیادت کند، خداوند هفتاد هزار فرشته را موکل می کند خانه اش را احاطه کنند و در آن تقدیس و تهلیل و تکبیر بگویند تا روز قیامت در حالی که نصف عباداتشان برای عیادت کننده مریض است.[20]

بهره مندی از بهشت در عیادت از بیماران

امام على (علیه السلام) فرمود: از پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) شنیدم که می فرمود: شخصی که به عیادت برادر مسلمان خود می رود در میان میوه های چیده شده بهشتی راه می رود و هنگامی که نزد بیمار بنشیند، رحمت خدا او را فرا می گیرد؛ اگر صبح به دیدن او برود هفتاد هزار فرشته بر او دعا می کنند تا عصر و اگر عصر به دیدن او برود، هفتاد هزار فرشته بر او دعا می کنند تا صبح.[21]

عیادت فرشتگان از عیادت کننده در قبر تا محشر

از امام باقر (علیه السلام) روایت شده است که حضرت موسی (علیه السلام) در مناجاتش عرض کرد: الهی بیان کن ثواب عیادت کننده بیمار چقدر است؟ خطاب رسید ملکی را موکل می گردانم که او را عیادت کند در قبرش تا روز محشر.[22]

طلب آمرزش ملائکه برای او

امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر مومنی اگر مومن بیماری را در اول صبح عیادت کند، هفتاد هزار فرشته او را مشایعت می کنند و زمانی که در نزد او نشست، رحمت الهی وجود او را فرا می گیرد و فرشتگان الهی برای او آمرزش می طلبند تا شب فرا رسد و اگر در شب عیادت کند، همین حالت برای او خواهد بود تا صبح شود.[23]

بخشش گناهان

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در آخرین خطبه ای که قبل از وفاتشان خواندند فرمودند: و کسی که به عیادت بیماری برود، به تعداد هر قدمی که در این رابطه بر میدارد (تا لحظه ای که) به خانه باز گردد… هفتاد هزار هزار گناه از نامه اعمال او پاک گردد.[24]

اجابت دعای بیمار در حق او

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کسی که برای رضای خدا بیماری را عیادت کند هر چیزی را بیمار برای او درخواست کند، خداوند برآورده خواهد کرد».[25] همچنین ایشان فرمودند: «از بیماران عیادت کنید و از آنان طلب دعا کنید. دعای بیماران مانند دعای فرشتگان قبول می شود».[26]

نتیجه گیری

کسی که به عیادت بیمار می رود، می تواند با گفتار، رفتار و آداب مناسب، تاثیر بسزایی در بهبودی و سلامتی او داشته باشد. آدابی همچون: رعایت زمان عیادت، بردن هدیه برای بیمار، نشستن کنار بستر بیمار و محبت به او، تقویت روحی بیمار، دعا برای بیمار، اطعام بیمار، برآوردن حاجات بیمار، درخواست دعا از او، نداشتن توقع پذیرایی از بیمار، شکر بر عافیت. همچنین عیادت از بیماران، آثار و برکات دنیوی و اخروی فراوانی را در پی خواهد داشت. آثاری مانند: عیادت بیمار عیادت کردن خدا، برخورداری از رحمت خدا، برخورداری از پاداش خدا، بهره مندی از بهشت، عیادت فرشتگان از عیادت کننده در قبر تا محشر، طلب آمرزش ملائکه برای او، بخشش گناهان، اجابت دعای بیمار در حق عیادت کننده.

پی نوشت ها

[1]. مِنْ حَقِّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ إِذَا لَقِيَهُ أَنْ يُسَلَّمَ عَلَيْهِ وَ إِذَا مَرِضَ أَنْ يَعُودَهُ وَ إِذَا مَاتَ أَنْ يُشَيَّع جَنَازَتَهُ؛ حسن بن فضل طبرسی؛ مكارم الاخلاق؛ ص ۳۵۹.

[2]. وَ وَفَقَهُمْ لِإِقَامَةِ سُنَّتِكَ وَ الْأَخْذِ بِمَحَاسِنِ أَدَبِكَ فِى إِرْفَاقِ ضَعِيفِهِمْ وَ سَدَّ خَلَّتِهِمْ وَ عِیادَةِ مَرِيضِهِمْ؛ منسوب به امام زین العابدين؛ الصحيفة السجاديه؛ دعای ۲۶.

[3]. إِنَّ مِنْ أَعْظَمِ الْعُوَّادِ أَجْراً عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَمَنْ إِذَا عَادَ أَخَاهُ خَفَّفَ الْجُلُوسَ إِلَّا أَنْ يَكُونَ الْمَرِيضُ يُحِبُّ ذَلِكَ وَ يُرِيدُهُ وَ يَسْأَلُهُ ذَلِک؛ الكافى؛ ج ۳،ص118.

[4]. قَالَ: تَمَامُ الْعِيَادَةِ لِلْمَريض أَنْ تَضَعَ يَدَكَ عَلَى ذِرَاعَيْهِ وَ تُعَجِّلَ الْقِيَامَ مِنْ عِنْدِهِ فَإِنَّ عِبَادَةَ النَّوْكَى أَشَدَّ عَلَى الْمَريض مِنْ وَجَعِهِ؛ مكارم الاخلاق؛ ص ۳۶۰.

[5]. قَالَ: مَرضَ بَعْضُ مَوَالِيهِ فَخَرَجْنَا نَعُودُهُ وَ نَحْنُ عِدَّةٌ مِنْ مَوَالِيهِ فَاسْتَقْبَلَنَا فِي بَعْضَ الطَّرِيقِ فَقَالَ: أَيْنَ تُرِيدُونَ فَقُلْنَا نُرِيدُ فُلاناً نَعُودُهُ فَقَالَ قِفُوا فَوَقَفْنَا قَالَ مَعَ أَحَدِكُمْ تُفَّاحَةً أَوْ سَفَرْجَلَةً أَوْ أَتْرُجَّةٌ أَوْ لَعَقَةٌ مِنْ طِيبٍ أَوْ قِطْعَةً مِنْ عُودٍ فَقُلْنَا مَا مَعَنَا مِنْ هَذَا شَيْءٌ قَالَ أَ مَا عَلِمْتُمْ أَنَّ الْمَرِيضَ يَسْتَرِيحُ إِلَى كُلِّ مَا أُدْخِلَ بِهِ عَلَيْهِ؛ مکارم الاخلاق؛ ص۳۶۰.

[6]. مِنْ تَمَامِ عِبَادَةِ الْمَرِيضِ أَنْ يَدَعَ أَحَدُكُمْ يَدَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ أَوْ يَدَهُ، فَيَسْأَلَهُ كَيْفَ هُوَ محمد بن حسن طوسی؛ الأمالی؛ ص ۶۳۹ .

[7]. قُعُودُكَ عِنْدَهُ أَفْضَلُ مِنْ صَلَاتِكَ فِى الْمَسْجِدِ؛ الكافي ج ۴، ص ۵۴۵.

[8]. إِذَا دَخَلْتُمْ عَلَى الْمَرِيضِ فَنَفْسُوا لَهُ فِي الْأَجَلِ فَإِنَّ ذَلِكَ لَا يَرُدُّ شَيْناً وَ هُوَ يُطَبِّبُ النَّفْسَ؛ كنز الفوائد؛ ج ۱، ص ۳۷۹

[9]. عَائِدُ الْمَرِيضِ يَخُوضُ فِى الرَّحْمَةِ فَإِذَا جَلَسَ ارْتَمَسَ فِيهَا وَ يُسْتَحَبُّ الدُّعَاءُ لَهُ فَيَقُولُ الْعَائِدُ: اللَّهُمَّ رَبَّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَ رَبَّ الْأَرْضِينَ السَّبْعِ وَ مَا فِيهِنَّ وَمَا بَيْنَهُنَّ وَمَا تَحْتَهُنَّ وَرَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ اشْفِهِ بِشِفَائِكَ وَ دَاوِهِ ِبدَوائِک و عَافِهِ مِنْ بَلَائِكَ وَ اجْعَلْ شِكَايَتَهُ كَفَّارَةً لِمَا مَضى مِنْ ذُنُوبِهِ وَ لِمَا بَقِىَ حسن بن محمد ديلمى؛ إرشاد القلوب؛ ج ۱، ص ۴۴.

[10]. مَنْ أَطْعَمَ مَرِيضاً شَهْوَتَهُ أَطْعَمَهُ اللهُ مِنْ شِمَارِ الْجَنَّةِ؛ سلوة الحزين (دعوات)، ص ۲۳۰.

[11]. أَنْهَى أَنْ يُؤْكَلَ عِنْدَ الْمَرِيضِ شَيْءٌ إِذَا عَادَهُ الْعَائِدُ فَيُحْبِطُ اللَّهُ بِذَلِكَ أَجْرَ عِبَادَتِهِ ابن اشعث؛ الجعفريات، ص ۲۰۰.

[12]. مِنْ أَعَانَ ضَعِيفاً فِي بَدَنِهِ عَلَى أَمْرِهِ، أَعَانَهُ اللَّهِ تَعَالَى عَلَى أَمْرِهِ، وَ نَصَبَ لَهُ فِي الْقِيَامَةِ مَلَائِكَةٌ يُعِينُونَهُ عَلَى قَطع تِلْكَ الْأَهْوَالِ وَ عُبُورٍ تِلْكَ الْخَنَادِقِ مِنَ النَّارِ، حَتَّى لَا يُصِيبَهُ مِنْ دُخَانِهَا وَلَا سُمُومِهَا، وَ عَلَى عُبُورِ الصَّرَاطِ إِلَى الْجَنَّةِ سَالِماً آمِناً؛ التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكرى، ص ۶۳۵.

[13]. إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ عَائِداً لَهُ فَلْيَدْعُ لَهُ وَ لْيَطْلُبْ مِنْهُ الدُّعَاءَ فَإِنَّ دُعَاءَهُ مِثْلُ دُعَاءِ الْمَلَائِكَةِ؛ مكارم الأخلاق؛ ص۳۶۱.

[14]. مَنْ عَادَ مَرِيضاً فِى اللَّهِ لَمْ يَسْأَلِ الْمَرِيضُ لِلْعَالِدٍ شَيْئاً إِلَّا اسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ؛ (همان).

[15]. أنهَى أَنْ يُؤكَلَ عِنْدَ الْمَرِيضِ شَيْ إذَا صَادَة الْعَا الله ارايه؛ الجعفريات ص ۲۰۰.

[16]. تَقُولُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ إِذَا نَظَرْتَ إِلَى الْمُبْتَلَى مِنْ غَيْرِ أَنْ تُسْمِعَهُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِى عَافَانِي مِمَّا ابْتَلَاة وَ لَوْ شَاءَ فَعَلَ. قَالَ: مَنْ قَالَ ذَلِكَ لَمْ يُصِبْهُ ذَلِكَ الْبَلَاءُ أَبَداً وَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه و سلم إِذَا رَأَيْتُم أَهْلَ الْبَلَاءِ فَاحْمَدُوا اللَّهَ وَ لَا تُسْمِعُوهُمْ فَإِنَّ ذَلِكَ يَحْزُنُهُمْ؛ مكارم الأخلاق؛ ص ۳۵۱. شایان ذکر است مطالب مربوط به عیادت در این اثر برگرفته از کتاب رفتار با بیمار تدوین جناب سید محمدهادی شاهرخی است. علاقه مندان می توانند مباحث تکمیلی مربوط به تعامل با بیمار را در کتاب یاد شده مطالعه نمایند.

[17]. يُعَيِّرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَبْداً مِنْ عِبَادِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ عَبْدِى مَا مَنَعَكَ إِذَا مَرِضْتُ أَنْ تَعُودِيَى فَيَقُولُ سُبْحَانَكَ سُبْحَانَكَ أَنْتَ رَبُّ الْعِبَادِ لَا تَأْلَمُ وَ لَا تَمْرَضُ فَيَقُولُ مَرِضَ أَخُوكَ الْمُؤْمِنُ قلم تَعُدْهُ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَوْ عُدْتَهُ لَوَجَدْتَنِي عِنْدَهُ ثُمَّ لَتَكَفَّلْتُ بِحَوَائِجِكَ فَقَضَيْتُهَا لَكَ وَ ذَلِكَ مِن كَرَامَةِ عَبْدِئَ الْمُؤْمِنِ وَ أَنَا الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ؛ وسائل الشيعه، ج 1.

[18]. مَنْ عَادَ مَرِيضاً لَمْ يَزَلْ يَخُوضُ الرَّحْمَةَ حَتَّى يَجْلِسَ فَإِذَا جَلَسَ اغْتَمَسَ فِيهَا؛ مستدرك الوسائل؛ ج ۲، ص ۷۸.

[19]. أَيُّمَا مُؤْمِن عَادَ مُؤْمِناً مَريضاً فِى مَرَضِهِ حِينَ يُصْبِحُ شَيَّعَهُ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكِ فَإِذَا قَعَدَ غَمَرَتْهُ الرَّحْمَةُ وَ اسْتَغْفَرُوا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ حَتَّى يُمْسِيَ وَ إِنْ عَادَهُ مَسَاءً كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى يُصْبِحَ ؛ الكافي، ج ۳، ص ۱۲۰.

[20]. مَنْ عَادَ مَرِيضاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ أَبَداً سَبْعِينَ أَلْفاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ يَغْشَوْنَ رَحْلَهُ وَ يُسَبِّحُونَ فِيهِ وَ يُقَدِّسُونَ وَيُهَلِّلُونَ وَيُكَبِّرُونَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ نِصْفُ صَلَاتِهِمْ لِعَائِدِ الْمَرِيض؛ (همان).

[21]. إِذَا عَادَ الرَّجُلُ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ ، مَشَى فِى خِرَافَةِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَجْلِسَ ، فَإِذَا جَلَسَ غَمَرَتْهُ الرَّحْمَةُ فَإِنْ كَانَ عُدْوَةً صَلَّى عَلَيْهِ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَك حَتَّى يُمْسِيَ، وَ إِنْ كَانَ مَسَاءٌ صَلَّى عَلَيْهِ سَبْعُونَ ألفَ مَلَكِ حَتَّى يُصْبحَ؛ مسند احمد؛ ج ۲ ص ۴۷.

[22]. عَنْ أَبِي جَعْفَر (علیه السلام) قَالَ: كَانَ فِيمَا نَاجَى الله بهِ مُوسَى رَبَّهُ أَنْ قَالَ يَا رَبِّ أَعْلِمْنِي مِمَّا بَلَغَ مِنْ عِبَادَةِ الْمَرِيضِ مِنَ الْأَجْرِ. قَالَ عَزَّ وَجَلَّ: أَوَكُلْ بِهِ مَلَكاً يَعُودُهُ فِى قَبْرِهِ إِلَى مَحْشَرِه؛ ثواب الأعمال و عقاب الأعمال؛ ص ۱۹۴.

[23].. أَيُّمَا مُؤْمِنٍ عَادَ مُؤْمِناً مَرِيضاً فِى مَرَضِهِ حِينَ يُصْبِحُ شَيَّعَهُ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَبٍ فَإِذَا قَعَدَ غَمَرَتُهُ الرَّحْمَةُ وَ اسْتَغْفَرُوا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ حَتَّى يُمْسِيَ وَ إِنْ عَادَهُ مَسَاءً كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى يُصبح؛ الكافى؛ ج ۳، ص ۱۲۰.

[24]. وَ مَنْ عَادَ مَريضاً فَلَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ خَطَاهَا حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى مَنْزِلِهِ … وَ مُحِيَ عَنْهُ سَبْعُونَ أَلْفَ أَلْفِ سَيِّئَةٍ؛ ثواب الأعمال و عقاب الأعمال؛ ص ۲۹۲.

[25]. مَنْ عَادَ مَريضاً فِى اللّهِ لَمْ يَسْأَلِ الْمَرِيضُ لِلْعَائِدِ شَيْئاً إِلَّا اسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ؛ همان، ص ۲۸۹.

[26]. عُودُوا مَرضاکُم و سَلُوهُمُ الدُعاءَ یَعدِلُ دُعاءَ المَلائِکَهِ؛ مشکات النوار، ص 281.

منابع

طبرسی حسن بن فضل؛ مكارم الاخلاق، قم: مدرسه النشر الاسلامی، ۱۴۱۴ق.
منسوب به امام زین العابدین (علیه السلام)، الصحيفة السجادية؛ تحقيق على انصاریان، دمشق: المستشارية الثقافية للجمهورية الإسلامية الإيرانية، 1405ق.
کلینی، محمد بن يعقوب؛ الكافى، تهران: دار الكتب الاسلاميه، ۱۴۰۷ق.
طوسی، محمد بن حسن؛ الأمالی قم: دار الثقافه، ۱۴۱۴ق.
ابن بابویه، محمد بن على؛ الامالي؛ قم: مؤسسة البعثة، ۱۴۰۷ق.
مکارم شیرازی، ناصر؛ انوار هدایت، قم: انتشارات امام علی بن ابی طالب (ع)،۱۳۹۰ش.
کراجکی، محمد بن على، كنز الفوائد؛ تصحیح عبدالله نعمه، قم: دار الذخائر،۱۴۱۰ ق.
دیلمی، حسن بن محمد؛ ارشاد القلوب، ج ۴، بیروت: مؤسسة الاعلمی، 1398 ق.
راوندی، قطب الدين؛ سلوة الحزين بالدعوات، قم: مدرسة الإمام المهدى، ۱۳۶۶ ش.
ابن اشعث، محمد بن محمد؛ الجعفريات الاشعثيات؛ تهران: مكتبه النينوى الحديثة [بيتا].
التفسير المنسوب إلى الإمام أبي محمد الحسن بن على العسكرى؛ قم: مدرسة الإمام المهدى (عج)، ۱۴۰۹ق.
حر عاملی، محمد بن حسن؛ وسائل الشيعه، قم: مؤسسه آل البيت: ۱۴۰۹ق.
نوری، حسین؛ مستدرک الوسائل، قم: موسسه آل البيت(علیهم السلام)، ۱۴۰۷ق.
احمد بن حنبل؛ مسند احمد، بيروت: دار احياء التراث العربي: ۱۴۱۵ق.
ابن بابویه، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال: قم: الرضى، ۱۳۶۸ ش.
طبرسی، ابوالفضل على بن حسن؛ مشكاة الأنوار فى غرر الأخبار، نجف المكتبة الحيدرية [بيتا].